Bad Langensalza – Германияның Тюрингия аймағындағы шипалы қала. Өзендер, құнарлы жазықтар мен жұмсақ климатқа толы, 17 500 тұрғыны бар. Туризмге қолайлы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bad Langensalza (; 1956 жылға дейін: Langensalza) – Германияның орталық бөлігіндегі Тюрингияның Унструт-Хайних ауданында орналасқан, 17 500 тұрғыны бар шипажайлы қала.
Bad Langensalza (; until 1956: Langensalza) is a spa town of 17,500 inhabitants in the Unstrut Hainich district, Thuringia, central Germany.
Орналасқан жері
Бад-Лангенсалза Тюрингия бассейнінде, Унструт өзенінің бойындағы құнарлы жазықтарда орналасқан. Сальза өзені қаладан өтеді және қаланың шығысынан Унструтқа құяды. Бад-Лангенсалза батысқа қарай Хайнихке, солтүстікке қарай Хейлингер-Хеенге (Хейлингер биіктіктеріне), ал оңтүстік-шығысқа қарай Фахнер-Хеенге (Фахнер биіктіктеріне) көтерілетін, ормансыз, қарқынды өңделген және көбінесе жазық ландшафтта жатыр. Осы орналасуының арқасында Бад-Лангенсалзаның климаты салыстырмалы түрде жұмсақ, ал жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен миллиметрге жетеді, құрғақ. Қаланың өзі салыстырмалы түрде үлкен ескі қала орталығынан тұрады, ол тарихи қала қабырғасымен шектелген, сондай-ақ 1850 жылдан бастап қаланың кеңеюімен байланысты бірнеше аудандардан тұрады. Алғашқыда қала оңтүстікке және оңтүстік-шығысқа қарай, теміржол станциясына қарай кеңейді. Осы жерде алғашқы өнеркәсіптік аймақтар да салынды. Содан кейін кеңею оңтүстік-батысқа қарай жүргізілді, онда Уфховен ауылы орналасқан, ол кейіннен қаланың құрамына енді. 1950 жылдан бері Бад-Лангенсалза негізінен солтүстікке қарай кеңейді, онда бірнеше тұрғын үй және коммерциялық аймақтар салынды. 1990 жылдардың басынан бері жүргізілген әкімшілік реформалар қалалық аумақты едәуір кеңейтті, ол қазір Хайних ұлттық паркінің ормандарынан Унструт өзенінің шығыс жағына дейін созылады.
Bad Langensalza is located in the Thuringian Basin, the fertile lowlands along the Unstrut river. The river Salza flows through the town and joins the Unstrut about east of the town. Bad Langensalza lies in an unwooded, intensively farmed and largely flat landscape that rises to the west to the Hainich, to the north to the Heilinger Höhen (Heilinger Heights) and to the southeast to the Fahner Höhen (Fahner Heights). Due to this location, the climate in Bad Langensalza is relatively mild and, with annual precipitation of about , very dry. The town itself is divided into the relatively large old town centre, which is bounded by the historical town wall, and several areas of urban expansion dating from 1850 onwards. Initially, the town expanded southwards and south eastwards towards the railway station. This is also where the first industrial areas were built. This was followed by expansion to the southwest, where the village of Ufhoven is located, which has since been incorporated into the core town. Since 1950, Bad Langensalza has expanded mainly to the north, where several residential and commercial areas have been built. Municipal reforms since the early 1990s have greatly enlarged the administrative urban area, which now stretches from the forests of the Hainich National Park to the eastern side of the Unstrut river.
Көршілес қалалар
Бад Лангенсальзаның көршілес қалалары: солтүстік-батыста Мюльхаузен, оңтүстік-батыста Эйзенах, оңтүстікте Гота, оңтүстік-шығыста Эрфурт, шығыста Сёммерда және солтүстік-шығыста Сондерсхаузен. Көршілес муниципалитеттер (сағат тілімен, батыстан бастап): Шёнштедт, Унструт-Хайних, Ноттерталь-Хейлингер-Хёэн, Кирхейлинген, Сундхаузен, Тоттлебен, Урлебен және Гросваргула Унструт-Хайних ауданында, Тонна және Нессеталь Готта ауданында, ал Хёрсельберг-Хайних Вартбург ауданында.
Neighbouring towns of Bad Langensalza are Mühlhausen, northwest, Eisenach, southwest, Gotha, south, Erfurt, southeast, Sömmerda, east and Sondershausen, northeast. Neighbouring municipalities are (clockwise, starting in the west): Schönstedt, Unstrut Hainich, Nottertal Heilinger Höhen, Kirchheilingen, Sundhausen, Tottleben, Urleben and Großvargula in the Unstrut Hainich district, Tonna and Nessetal in the Gotha district and Hörselberg Hainich in the Wartburg district.
Тарих
Қала алғаш рет 932 жылы "Салзаха" деп аталатын ауыл ретінде тарихи жазбаларда еске алынған. Қаланың атауы 1578 жылы Лангенсалцаға өзгертілді, ал 1956 жылы атауына "Bad" ("Денсаулық сақтау орталығы") деген сөз қосылды. 1075 жылы Лангенсалзада император Генрих IV бүлікші сакстар мен тюрингтерге қарсы жеңіс однысқан шайқас болды. Қала Отыз жылдық соғыс кезінде (шамамен 1632) тоналып, өрттен қирады. 1711 жылы қайтадан өрт шығып, қаланың көп бөлігі, соның ішінде 1742 және 1752 жылдар аралығында қайта салынған қала әкімшілігінің ғимараты толық дерлік қирады. 1756 және 1763 жылдар аралығындағы жеті жылдық соғыс кезінде де қала зардап шекті, 1761 жылдың ақпанында мұнда шайқас болды. 1815 жылы Лангенсалца Пруссияның Саксония провинциясының құрамына кірді. 1866 жылы ол Пруссия мен Ганновер арасындағы Австрия-Пруссия соғысы кезіндегі шайқас орны болды. Лангенсалза шайқасы – Германияның ішкі күштерінің соңғы рет қарулы қақтығысқа түскен кездерінің бірі. 1945 жылдың 5 сәуірінде Лангенсалза американдық әскерлер тарапынан басып алынып, шілде айының басында Қызыл Армияға берілді. Ол Кеңес (Ресей) оккупациялық аймағының бір бөлігіне айналды және 1949 жылдан 1990 жылға дейін Германия Демократиялық Республикасының құрамында болды.
The town was first mentioned in historical records c. 932, as a village named "Salzaha". The town's name was changed to Langensalza c. 1578, and "Bad" ("Spa") added to the name in 1956. In 1075, Langensalza was the site of a battle, in which Emperor Henry IV won over the rebelling Saxons and Thuringians. The town was plundered and damaged by fires during the Thirty Years' War (c. 1632). Fires again destroyed large parts of the town in 1711, including complete destruction of the town hall, which was rebuilt between 1742 and 1752. War again affected the town between 1756 and 1763, during the Seven Years' War; it was the scene of a battle in February 1761. In 1815 Langensalza became part of the Prussian Province of Saxony. In 1866 it was again the site of a battle between Prussia and Hanover during the Austro Prussian War. This Battle of Langensalza is famous for being the last time intra German forces have met in combat. On April 5, 1945, Langensalza was occupied by American troops and handed over to the Red Army in early July. It became part of the Soviet (Russian) occupation zone and, from 1949 to 1990, was part of the German Democratic Republic.
Негізгі көрікті жерлер
Лангенсалца – танымал туристік орын, жақсы сақталған ортағасырлық ескі қаласы, бірнеше тақырыптық қоғамдық бақтары мен жылу термалды моншасы бар. 2011 жылы ол «Еуропадағы ең гүлденген қала» атағын жеңіп алды, бұл Entente Florale жалқылы еуропалық бау-бақша конкурсының бөлігі болды. Күкірт бұлақтары 1811 жылы табылып, 1812 жылы емдік монша ретінде жұртшылыққа ашылды. 1928 жылы күкірт моншасының жаңа нұсқасы ашылды. 1996 жылы тұз және минералды су көздері табылды, бұл көптеген жаңа емдеу орталықтарының ашылуына себеп болды. Бүгінде заманауи термалды монша көптеген келушілерді қызықтырады. Бад Лангенсальцада Ботаникалық бақ, Гүлдер бағы, Магнолия бағы және Арборетум орналасқан. Бұл – нағыз жапон бағы бар Еуропадағы сирек қалалардың бірі. Бад Лангенсальца Германияның ең көне жапырақты орман – Хайних ұлттық паркіне жақын орналасқан. Әр тамыз айында қалада Орта ғасырлар фестивалі (Mittelalterstadtfest) өтеді, онда қала тұрғындары орта ғасырлардағы дәстүрлі киімдерін киіп, келушілер ортағасырлық қолөнер, қолдан жасалған бұйымдар, жауынгерлік өнер, тағам және музыкамен таныса алады. Қала Германияның ағаш құрылыстар жолында (Fachwerkstraße) орналасқан және жақсы сақталған ортағасырлық жартылай ағаштан жасалған (Fachwerk) үйлердің көптігімен ерекшеленеді. Травертин тасы орта ғасырлардан бері қазылып, бүгінге дейін осында кесіледі. Ол ескі қаланың ерекше ақ тас безендірілуін құрайды. Лангенсальзадан алынған травертин Бранденбург қақпасының құрылысында және қазіргі заманғы сәулет өнерінің ең танымал туындыларының бірі – Барселона павильонында қолданылған.
Langensalza is a popular tourist destination, with a well preserved medieval old town, a number of themed public gardens and a thermal spa bath. In 2011 it won the title "Most blooming town in Europe" as part of the Europe wide horticultural competition Entente Florale. Sulphur springs were discovered in 1811 and opened to the public as a curative bath in 1812. A new version of the public sulphur bath was opened in 1928. Salt and mineral water springs were discovered in 1996, which prompted the opening of many new curative facilities. Today a modern thermal bath attracts many visitors. Bad Langensalza contains a Botanical Garden, along with a Rose Garden, a Magnolia Garden and an Arboretum. It is one of the few European towns with an authentic Japanese Garden. Bad Langensalza is also close to the Hainich National Park, Germany's oldest deciduous forest. Every August, the town hosts a Middle Ages Festival (Mittelalterstadtfest) where townsfolk don traditional dress from the middle ages and visitors can experience medieval crafts, handwork, martial arts, food and music. The town is on the German Timber Frame Road (Fachwerkstraße) and is notable for the number of well preserved medieval half timbered (Fachwerk) houses. Travertine stone has been mined in the town since medieval times, and is still carved there today. It forms the distinctive white stonework of the old town. Travertine from Langensalza was used in the building of the Brandenburg Gate and in one of the most famous works of modern architecture, the Barcelona Pavilion.
Мәдениет
1516 жылы сол кездегі августин монахы Мартин Лютер аудандық викарий қызметін атқарып, Лангенсалцаның (қазірге дейін сақталған) августин монастырына сапар жасады. Осының нәтижесінде қала қазір Лютер жолында орналасқан. Ақын Фридрих Готтлиб Клопсток 1748 және 1750 жылдар аралығында Лангенсалцада тұрды, осы уақытта ол өзінің ең әйгілі одаларын жазды. Оның әсем үйі әлі күнге дейін Сальцштрасседе тұр. Ақын Новалис 1796 жылы Лангенсалцада қысқа мерзімге тұрды, ол Иоганн Кристиан Виглебтен химияны оқыды, Виглебтің Маркштрасседегі үйінде білім алды. 19 ғасырдың ең көрнекті неміс дәрігері Кристоф Вильгельм Гуфеланд Лангенсалцада дүниеге келді. Ол Берлиндегі танымал Доротенштадт зиратында жерленген.
The then Augustinian friar Martin Luther visited Langensalza's (still preserved) Augustinian Cloister in 1516 in his role as District Vicar. As a result, the town is now on the Luther Trail. The poet Friedrich Gottlieb Klopstock lived in Langensalza between 1748 and 1750, where he composed some of his most famous odes. His sumptuous house is still standing in the Salzstraße. The poet Novalis lived for a time in Langensalza in 1796 whilst studying chemistry under Johann Christian Wiegleb at his house in the Markstraße. Christoph Wilhelm Hufeland, the most eminent German physician of the 19th Century, was born in Langensalza. He is buried in the famous Dorotheenstadt Cemetery in Berlin.