Кіріспе

Италиялық жокей Ланфранко "Франки" Деттори (; 1970 жылдың 15 желтоқсанында туған) – 35 жылдан астам Англияда мансап қуған итальяндық жокей. Ол үш рет (1994, 1995 және 2004) британдық жапсарған жарыстардың чемпионы атанды және 287 топтық жарыстың жеңімпаздарына, соның ішінде 23 британдық классикалық жарыстың жеңімпаздарына мініп жеңіс тудырды. Оның ең танымал жетістігі – 1996 жылдың 28 қыркүйегінде Аскот жарыс жолында өткен Британдық жарыс күнінде жеті жеңімпазды да жеңіп алғандығы. Милан қаласында дүниеге келген Деттори – Италияның чемпионы жокей Джанфранко Детторидің ұлы. Он төрт жасында ол Англиядағы Ньюмаркетке барып, алдымен аңсар, кейін Лука Куманидің шаруашылығында жокей шәкірті және аңсар жокеюі болып жұмыс істеді. 1989 жылы ол Ұлыбританияның үздік жокей шәкірті атанды. 1994 жылы Шейх Мохаммедтің құрылған "Годольфин Ресинг" командасының жокеюі болып тағайындалды және келесі он сегіз жыл бойында Годольфиннің патша көк түстерінде көптеген әлемдік жарыстарда жеңіс тудырды. 2000 жылы Ньюмаркеттегі ұшақ апатынан аман қалды. 2012 жылдың соңында Деттори "Годольфин Ресинг" командасынан бөлініп, Франциядағы допинг-тесттен өтпегендігі үшін алты айға жарысқа қатысудан шеттетілді. 2013 жылдың маусымынан 2018 жылдың шілдесіне дейін ол Шейх Жоан Аль Танидің "Аль Шакаб" командасының ресми жокеюі болды. Содан бері оның көптеген жеңімпаздары, соның ішінде Enable және Stradivarius Джон Госденнің шаруашылығынан шықты. 2022 жылдың желтоқсанында Деттори 2023 жылдың өзінің кәсіби жокейлік мансабындағы соңғы жылы болатынын жариялады. 2023 жылдың желтоқсанында ол Калифорнияға көшіп, АҚШ және халықаралық жарыстарда өнер көрсетуін жалғастыруда. Жарыспен қатар ол телеарналарда жұмыс істеді, 2002 жылдан 2004 жылға дейін "Спорт сұрақтары" бағдарламасында команда капитаны болды және шеф-аспаз Марко Пьер Уайтпен бірлесіп бірнеше итальяндық мейрамхана ашты.

Ерте өмір

Деттори 1970 жылдың 15 желтоқсанында Италияның Милан қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джанфранко Деттори 13 рет Италия чемпионы атанды, ол 1975 жылы Генри Сесилдің жаттықтырушысы болған Болконски атты жылқысымен және 1976 жылы Сесилдің жаттықтырушысы болған Волоу атты жылқысымен британдық 2,000 Гвинея жүйрісінде жеңіске жетті. Оның анасы Мара цирк артисі болған. Деттори дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай ата-анасы ажырасты. Бес жасқа дейін Деттори және оның әпкесі анасымен бірге тұрды, содан кейін әкесімен және әкесінің әйелімен бірге тұрды. Бала кезінде Деттори жарысқа қарағанда футболға көбірек қызығушылық танытты, бірақ ол сегіз жасқа келгенде өзгерді, өйткені әкесі оған Сильвия есімді паломино пони сатып алды. Тоғыз жасында ол Сан-Сиро жарыс жолында Сильвиямен Пони Дербисіне қатысып, соңғы орынды иеленді және финиш сызығынан кейін құлады. Деттори он үш жасында мектепті тастап, жарыс шаруашылықтарында жұмыс істеді және 1985 жылдың шілдесінде Италиядан Англияға, Ньюмаркет, Суффолк қаласындағы Лука Куманидің жаттығу орталығына жұмыс істеуге кетті. Жаңа тілге бейімделуге тура келгендіктен, ол бастапқыда мәдени шокқа ұшырады, сондай-ақ Хайнц консервіленген равиоли және апельсин шырыны сияқты таңғажайып тағамдар мен сусындарды татып көрді. Деттори 1986/87 жылғы қыста Италияға оралды және оның алғашқы жеңісі 1986 жылдың қарашасында Турин жарыс жолында болды. Маркофдистинкшн 1990 жылдың маусымында Royal Ascot-та оның алғашқы жеңісін, ал қыркүйекте 1-топтағы алғашқы жеңісін сыйлады. 1991 және 1992 жылдардағы маусымда жеңімпаздар саны азайды, өйткені Кумани өзінің көптеген жақсы жылқыларын жоғалтты, өйткені ірі жылқы иесі Ага Хан өзінің жылқыларын Англиядағы жаттығудан алып тастады. 1992 жылы Деттори Францияда Антонио Спанудың жаттығуымен Polytain атты жылқысымен Prix du Jockey Club жүйрісінде жеңіске жетті және Лорд Хантингдонның жаттығуымен Drum Taps атты жылқысымен Ascot Gold Cup жүйрісінде жеңіске жетті. 1995 жылы Деттори тағы да чемпион атанды. Годольфин атты жылқылары оған тағы екі британдық классикалық жүйрісте жеңіс сыйлады, Сент-Легердегі Муншелл және Классик Клише жеңімпаздары, ал Ламмтарра Король Георг VI және Королева Елизавета жүйрісінде және Prix de l'Arc de Triomphe жүйрісінде жеңіске жетті. 20 жыл өткен соң ол бұл жарысты өзінің ең үлкен спорттық жетістігі деп атады. 2000 жылдың 1 маусымында Деттори және оның әріптесі Рэй Кокрейн Суссекстегі Гудвудқа бара жатқанда Ньюмаркетте құлаған Piper Seneca ұшағында болды. Кокрейн Детториді қирандылардан құтқарып алды, бірақ ұшқыш Патрик Маккиді құтқара алмады. Деттори білезігі сынды және бетінде кесулар болды, содан кейін бірнеше күн Адденбрук ауруханасында жатты. Ұшақ апатынан кейін Деттори жарысқа аз уақыт арнап, "Спорт мәселесі" телешоуына көбірек уақыт арнады. Ол әлі де үлкен жарыстарда табысты болса да, өзінің сөзімен айтқанда, жартылай уақыт жұмыс істейтін болды. 2004 жылы ол жокейлер чемпионатында үшінші рет жеңіске жетті. 2012 жылы Деттори мен Годольфиннің қарым-қатынасы шиеленісе бастады. Сол жылдың көктемінде Годольфин үлкен жарыстарда "жокейден шығарылған" Детторимен бірге жүруге екі жас жокей Микаэль Барзалона мен Сильвестр де Соузаны жалдады. Қазан айында Деттори Камелот атты жылқысымен Годольфиннің бәсекелесі Coolmore Stud үшін Prix de l'Arc de Triomphe жүйрісіне қатысты, ал сол айда Годольфин келесі жылы Детторидің келісімшартын жаңартпайтынын мәлімдеді. Алты айлық тыйымнан кейін Деттори 2013 жылдың 31 мамырында Эпсомда жарысқа оралды. Бір аптадан кейін ол Сандаунда "Азия трейдері" атты жылқысымен өзінің тыйымнан кейінгі алғашқы жүйрісінде жеңіске жетті. Сол айда ол Шейх Жоан Аль Танидің Al Shaqab Racing командасымен Ұлыбританиядағы ресми жокей ретінде келісімшарт жасады. 2016 жылы Деттори Al Shaqab Racing командасы үшін "Галилео Голд" атты жылқысымен "2000 Гвинея" жүйрісінде жеңіске жетті. Ол Juddmonte иелігіндегі Enable атты жылқысын 1-топтағы жүйрістерде жеңіске жеткізді, соның ішінде Prix de l'Arc de Triomphe жүйрісінде тағы бір жеңіске жетті. Сондай-ақ, Juddmonte түстерінде, Stadivarius атты жылқысы Детториге 2018 және 2020 жылдары Ascot Gold Cup жүйрісінде үш рет жеңіске жеткізді. 2022 жылдың 17 желтоқсанында ITV Racing телеарнасына берген сұхбатында Деттори келесі маусымның соңында зейнеткерлікке шығатынын, оның соңғы жүйрістері 2023 жылдың қарашасында Калифорниядағы Санта-Анита паркіндегі Breeders' Cup жүйрісінде болатындығын мәлімдеді. Ол 52 жасқа толғандықтан, әлі де үлкен жарыстарда жақсы жылқыларға отыруға мүмкіндігі бар кезде зейнеткерлікке шығуды қалайтынын айтты. Ол зейнеткерлікке шығуын жариялаған кезде, ол әлем бойынша 282 топтық/1-сыныпты жүйрісте жеңіске жеткен, соның ішінде 21 британдық классикалық жүйрісте жеңіске жеткен. Наурыз айында Дубайға оралғанда, Country Grammer Дубай әлем чемпионатында тек жетінші орынға ие болды, бірақ сол күні кешке Деттори Госденнің жаттығушысы болған Лорд Норт атты жылқысымен Дубай Turf жүйрісінде жеңіске жетті. Ұлыбританиядағы соңғы жарыс күнінде Деттори Trawlerman атты жылқысымен Long Distance Cup жүйрісінде жеңіске жетті, содан кейін 2023 жылдың 21 қазанында Ascot-тағы British Champions' Day жүйрісінде King of Steel атты жылқысымен қос жеңіске жетті. Ол сондай-ақ Королева Камилланың оның ескерткішін ашқанын көрді. 2023 жылдың желтоқсанында ол Калифорнияға көшіп, екі апта ішінде алты жеңіске жетті. Калифорниядағы тұруының алғашқы 1-сыныпты жеңісі 2024 жылдың наурыз айында болды, ол Baffert-тің жаттығушысы болған Newgate атты жылқысымен Санта-Анита Хэндикапында жеңіске жетті.

Теледидардағы рөлдері

1998 жылы "Бұл - сіздің өміріңіз" бағдарламасында Деттори туралы айтылды. 2002 жылдың қыркүйегінен 2004 жылдың қыркүйегіне дейін ол BBC-нің "Спорт сұрағы" бағдарламасында команда капитаны болды. 2013 жылы жарыстан уақытша шеттетілген кезде Деттори "Зұлмат Үлкен Аға" телешоуының он бірінші маусымында қатысып, үйден бесінші болып шығарылды. 2023 жылдың қараша-желтоқсан айларында Деттори "Мен танымалмын, мені осыдан алып кетіңдер!" реалити-шоуының жиырма үшінші маусымында Тони Беллоумен бірге кешігіп келді. Ол лагерде 12 күн өткізіп, дауыс беру нәтижесінде бірінші болып жобадан шығарылды.

Ресторандар

2004 жылы Деттори шеф-аспаз Марко Пьер Уайтпен бірігіп, «Франкис Бар энд Грилл» деп аталған бірнеше итальяндық мейрамханалар желісін ашты. Ол сонымен қатар рецепттер жинағын жариялап, итальяндық мұздатылған тағамдардың желісін өндірді.