Кіріспе

Американдық лингвист

Терренс Уильям Дикон (1950 жылы туған) – американдық нейроантрополог (Ph.D., Биологиялық антропология, Гарвард университеті, 1984 жыл). Ол Гарвардта сегіз жыл оқытты, 1992 жылы Бостон университетіне көшті, қазір Калифорния университетінің (Беркли) антропология профессоры және когнитивтік ғылымдар факультетінің мүшесі болып жұмыс істейді.

Теориялық қызығушылықтар

Диконның теориялық қызығушылықтары эволюция сияқты процестерді әртүрлі деңгейде зерттеуді қамтиды, соның ішінде олардың эмбриондық дамудағы, нейрондық сигналдарды өңдеудегі, тілдің өзгеруіндегі, әлеуметтік процестердегі рөлі және ең бастысы – осы процестердің бір-бірімен қарым-қатынасы мен өзара тәуелділігіне назар аудару. Ол лингвистикалық теория мен когнитивтік нейробиологияға үлес қосатын ғылыми семиотиканы (әсіресе биосемиотиканы) дамытуға ұзақ уақыттан бері қызығушылық танытып келеді.

Зерттеу салалары

Диконның зерттеулері адам эволюциясының биологиясы мен нейробиологиясын үйлестіреді, мақсаты – адам танымның эволюциясын зерттеу. Оның жұмысы зертханадағы жасушалық-молекулалық нейробиологиядан бастап, жануарлар мен адамдар арасындағы қарым-қатынастың, әсіресе тіл мен тілдің пайда болуының негізінде жатқан семиотикалық процестерді зерттеуге дейін жетеді. Оның нейробиологиялық зерттеулері адам миының приматтардан ерекшелену сипатын, осы айырмашылықты тудыратын жасушалық-молекулалық механизмдерді және осы анатомиялық ерекшеліктер мен ерекше адамдық когнитивтік қабілеттер арасындағы байланысты анықтауға бағытталған, әсіресе тілге қатысты. Джуаррероның "Динамика әрекетте" (1999, MIT Press) және Томпсонның "Ақыл өмірде" (2007, Belknap Press және Гарвард университетінің баспасы) еңбектерінде ұсынылған аргументтерге қарсы, Дикон тірі немесе психикалық құбылыстарды динамикалық жүйелер арқылы түсіндіру мүмкіндігін нақты жоққа шығарады. Оның орнына, Дикон өмір немесе сана сияқты қасиеттердің тек өзін-өзі ұйымдастыратын процестердің жоғары деңгейдегі өзара байланысынан пайда болатынын айтады.

Мақалалар мен очерктер

Дикон, Т. В. (1989). "Нейропсихологиядағы холизм және ассоциационизм: анатомиялық синтез". Э. Перекман (ред.), Клиникалық нейропсихологиядағы теория мен практиканы біріктіру. Erlbaum. Hilsdale, NJ. 147 б. Дикон, Т. В. (1990). "Сүтқоректілердің ми эволюциясын қайта қарастыру". Am. Zool. 30:629–705. Дикон, Т. В. (1997). "Адам миын ерекшелендіретін не?" Annu. Rev. Anthropol. 26: 337–357. Дикон, Т. В. (2001). "Ми эволюциясындағы гетерохрония". Паркер және басқалар (ред.), Биология, ми және мінез-құлық. SAR Press, 41–88 б. Дикон, Т. В. (2006). "Жаңару: Дөңгелектің торабындағы бос орын". П. Клейтон және П. Дэвис (ред.), Жаңарудың қайта пайда болуы: Ғылымнан дінге дейінгі өрлеушілік гипотеза. Oxford University Press, 111–150 б. Дикон, Т. В. (2006). "Өзін-өзі ұйымдастыру процестерінің өзара байланысы өзін-өзі көбейту және эволюциялану үшін жеткілікті". Biological Theory 1(2):136–149. Дикон, Т. В. (2007). "Шеннон-Болцман-Дарвин: Ақпаратты қайта анықтау. 1-бөлім". Cognitive Semiotics 1:123–148. Дикон, Т. В. (2008). "Шеннон-Болцман-Дарвин: Ақпаратты қайта анықтау. 2-бөлім". Cognitive Semiotics 2:167–194. Кулл, Калеви; Дикон, Терренс; Эммеке, Клаус; Хоффмейер, Йеспер; Штернфелт, Фредерик. (2009). Биосемиотика бойынша тезистер: Теориялық биологияға кіріспе. Biological Theory 4(2): 167–173. Дикон, Т. В. (2010). "Тіл қабілетінің эволюциясындағы бос таңдаудың рөлі". PNAS 107:9000–9006. Дикон, Т. В. (2010). "Адам туралы: Адам тілінің табиғи сұрыпталуын қайта қарастыру".