Кіріспе
Borys Wrzesnewskyj (/b//ɒr//ɪ//s// //f//ʃ//ɪ//s/'/n//ɛ//f//s//k//i/ BORRiss fshissNEFskee; 1960 жылдың 10 қарашасында туған) – Канада саяхатшысы, Канада Парламентінің Өкілдер палатасында Этобикок-Центр сайлау округін өкілдік еткен. Ол 2004 жылдан 2011 жылға дейін және қайта 2015 жылдан 2019 жылға дейін осы округтің депутаты болды. Ол Либералдық партияның мүшесі.
Borys Wrzesnewskyj (,/b//ɒr//ɪ//s// //f//ʃ//ɪ//s/'/n//ɛ//f//s//k//i/ BORRiss fshissNEFskee; born November 10, 1960) is a Canadian politician who represented the riding of Etobicoke Centre in the House of Commons of Canada. He held the riding from 2004 to 2011 and again from 2015 to 2019. He is a member of the Liberal Party.
Өмірбаян
Врззеневский Канаданың Онтарио штатындағы Этобикок қаласында (қазір Торонтоның бір бөлігі) дүниеге келген. Ол үшінші буын украин канадалық, украин католик шіркеуінің мүшесі және әкесі тарапынан жартылай поляк. Ол Хамбер Валли Виллидж мемлекеттік мектебінде және Үстіңгі Канада колледжінде оқыды. Торонто университетінің Тринити колледжінде коммерция бакалаврын алды және Plast ұйымының мүшесі болды. Ол ағылшын, украин, поляк, француз және испан тілдерін біледі. Ол ата-анасы құрған Future Bakery және MC Dairy компанияларының иесі.
Саясат
Врззеневский 2004 жылғы Украинадағы даулы сайлауға, «Қызыл революцияға» қатысқан Канада делегациясының жұмысына белсенді түрде қатысып, оның атынан Канада БАҚ-ына жиі сұхбат берген. Кейін Канаданың премьер-министрі Пол Мартин оның жеке хабарлағандығын айтып, Канада Парламентінде Ресей президенті Владимир Путинге «украиналық сайлауға араласпау» туралы ашық ескерту жасады, бұл Канаданың позициясын түбірінен өзгертті (Врззеневский «Қызыл революция» кезінде Киевтен Мартинге телефон соққан). Бастапқыда Оттавадағы Сыртқы істер және халықаралық сауда министрлігі Украинадағы даулы сайлауға «араласпау» саясатын ұстанған. Мартин өзінің және Канада үкіметінің Украинадағы демократияны қолдамағанын «Борис болмаса» дей отырып түсіндірді. Содан кейін ол Канада үкіметінің 2004 жылғы желтоқсандағы президенттік сайлауға бес жүз канадалық сайлау бақылаушысын жіберу туралы міндеттемесін орындауға зор үлес қосты.
Комитеттер - Төменгі палата
2010 жылы Врззеневский екі комитетте төрағаның орынбасары болды: 1) Азаматтық және иммиграция жөніндегі тұрақты комитет, 2) Азаматтық және иммиграция жөніндегі тұрақты комитеттің күн тәртібі және процедурасы жөніндегі кіші комитеті. 2004 және 2010 жылдар аралығында ол он бір комитеттің мүшесі болды, соның ішінде Азаматтық және иммиграция жөніндегі тұрақты комитет, Қоғамдық қауіпсіздік және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі тұрақты комитет, Мемлекеттік есептер жөніндегі тұрақты комитет және Көлік жөніндегі тұрақты комитеттер. Врззеневский Украинаның НАТО-ға қосылуының маңыздылығын Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының парламенттік ассамблеясының отырыстарында және НАТО мүше мемлекеттерінің ресми кездесулерінде талқылады. Кейін ол Канада мен Украина арасындағы қарым-қатынасты дамытуға бағытталған сапарға (Халық үйі спикерінің Украинаға жасаған делегациясының ресми мүшесі ретінде) таңдалды. Ол Канаданың бұрынғы үкіметіне 12,5 миллион долларлық тарихи келісімді келіссөздер арқылы жасауға және қол қоюға көмектесті. Бұл келісім украиналық канадалықтарға қарсы жүргізілген интернациялау операцияларының қаралы беттерін тану, есте сақтау және канадалықтарды біліммен қамту мақсатында жасалды.
Өзін-өзі қаржыландыратын халықаралық анықтау миссиялары
2009 жылдың 7-14 тамызы аралығында Врзесневский Жаңа демократиялық партия мен Квебек блогының парламентарийлерімен бірге Иорданияға, Батыс жағалауға және Шығыс Иерусалимге жеке қаржысымен фактілерді анықтау миссиясына қатысты. Миссияның мақсаты – Израиль, Палестина, Ливан, Иордания және Египет арасындағы бейбіт және әділ шешімге қол жеткізу мүмкіндіктерін бағалау және жағдайды өз көзімен көріп, толыққанды түсінік алу болды. Ол кейіннен Канада үкіметіне бірнеше маңызды ұсыныстар енгізілген есепті бірлесіп жазды. Сонымен қатар, ол Дарфур, Суданға Дарфур қақтығысы бойынша, ал Сомалиге де жеке қаржысымен фактілерді анықтау миссияларын ұйымдастырды.
RCMP зейнетақылық жанжал
2007 жылдың сәуірінде Врзесневский Канада Корольдік атты полициясының (RCMP) зейнетақы қорына қатысты дауды толыққанды сот тергеуіне шақырды және бұл мәселе бойынша БАҚ өкілдерімен сөйлесті. Ол Канаданың ұлттық полиция күшінің жоғарғы лауазымдарының қатысуымен RCMP зейнетақы және сақтандыру қорларын дұрыс пайдаланбауды анықтау үшін Парламенттік Есеп комитетіне тергеуді ұсынып, оны іске қосты. Бұл, үкіметті RCMP-де басқару мен мәдениетті өзгерту жөніндегі арнайы топты құруға итермеледі. Канаданың премьер-министрі Пол Мартин "Борис болмағанда, (RCMP зейнетақы дауы) ешқандай шешілмес еді" деп мәлімдеді.
Хезболланың пікірлері
2006 жылдың тамызында Врзесневский Канада үкіметінің 2006 жылғы Израиль-Ливан қақтығысын аяқтау мақсатында «Хезболла» сияқты радикалды ұйымдармен келіссөздер жүргізуі керек екенін айтты. Осы кезеңде Врзесневскийдің «Хезболла» ұйымын Канаданың террористік ұйымдар тізімінен шығаруға шақырғаны туралы ақпарат құралдарында хабарлар тарады. Ол бұл өз ұстанымын дұрыс емес көрсету деп мәлімдеп, «керісінше, «Хезболла» – террористік ұйым және оны Канада тізімінде қалдыру қажет дедім, себебі олар бейбіт тұрғындарға зымырандар жіберіп, соғыс қылмыстарын жасады» деді. Ол сондай-ақ, қақтығысты тоқтату үшін саяси және дипломатиялық байланысқа мүмкіндік беру үшін Канада заңнамасына өзгеріс енгізу қажеттігін атап өтті. Оның бұл сөздері туралы БАҚ-та тараған пікірлердің нәтижесінде ол сыртқы істер жөніндегі сыншы лауазымынан қанағаттану үшін кетті. Кейін ол 2007 жылдың көп бөлігінде мемлекеттік корпорациялар жөніндегі сыншы болып жұмыс істеді.
Либералды партияның көшбасшысының жаңа демократиялар жөніндегі арнайы кеңесшісі
2009 жылдың қарашасынан бастап Врзесневский Либералдық партия жетекшісінің жаңа демократиялар жөніндегі арнайы кеңесшісі қызметін атқарды. Врзесневский, польшалық тегі бар канадалық парламентарий ретінде, Канада-Польша парламенттік достық тобын құрушы. Ол Канаданың азаматтық, иммиграция және көпмәдениеттік министрі Джейсон Кенниді Польша мен Украинадан Канадаға иммиграция квоталарын қысқарғаны үшін үнемі сынап келеді. Сондай-ақ, ол Катынь қырғыны және 2010 жылы Польшаның жоғары билік, дипломатиялық және әскери басшылары, оның ішінде президент Лех Качиньскийдің қаза болған Польша әуе күштерінің Ту-154 апаты туралы канадалық БАҚ-қа сұхбат берді. 2010 жылдың сәуір айында Врзесневский, Канадалық еврей конгресінің президенті Марк Фрейманмен бірлесіп, Украинадағы бұрынғы Кеңес Одағы еврейлері кеңесінің директоры Мейлах Шейхеттің қатысуымен украин-еврей қарым-қатынастарының тарихи және қазіргі геосаяси контекстегі маңыздылығы туралы симпозиум ұйымдастырды. 2010 жылдың желтоқсан айында Врзесневский мен Мұстафа Жемилев (Джемилев) Қырымдағы орыстар, татарлар және украиндықтар арасындағы этникалық қақтығысқа ұшырау мүмкіндігі туралы мәлімдеме жасады.
2011 жылғы сайлау
2011 жылғы сайлауда Врзесневский консервативті кандидат Тед Опицке бар болғаны 26 дауыс айырмасымен жеңіліп қалды. Соттағы қайта санау Опицтің жеңісін растады. 2012 жылдың 25 ақпанында өткен баспасөз конференциясында уақытша либералдық көшбасшы Боб Рей Врзесневскийдің 2012 жылдың 2 мамырында сотқа жүгініп, қосымша сайлау талап ететінін мәлімдеді. Врзесневский Этобикок-Центр сайлау округіндегі он сайлау учаскесінде бұзушылықтар болғанын алға тартады.
2011 жылғы сайлаудан кейін
2011 жылғы мамырдағы сайлауда тартысты жеңіліске ұшырағанына қарамастан, Врзесневский қоғамдық қызметке өзін арнауын жалғастырды. Бұл Аржан Табайдың иммиграциялық ісін жабуды қамтиды, бұл іске Врзесневский және иммиграциялық заңгер Скотт Макдональд қолдау көрсеткен. Табадж – Албаниядағы сайлау кезінде жасалған қастандықтан кейін денесінің бір бөлігі салданудан қалған адам. 2011 жылдың қыркүйегінде Табадж, оның әйелі Анильда, қызы және егіз ұлдары Джейсон Кенни 2009 жылы отбасын депортациялағаннан кейін Канадаға оралды. Кейін Канаданың федералды соты отбасының негірсіз депортацияланғанын растады. Жетекші иммиграциялық заңгер Лорн Валдманның айтуынша, Табадж ісі сияқты күрт өзгерістер «тіс қайрап кездеспейді». 2011 жылдың тамызында украиналық саясаткер Юлия Тимошенконың тұтқындалуынан кейін Врзесневский Торонтодағы Украина консулдығы алдында өткен наразылыққа қатысып, Украинадағы демократияны қолдауға және барлық саяси тұтқындарды босатуға шақырды. Халықаралық ұйымдар, Еуропалық Одақ және АҚШ өкілдері Тимошенконың тұтқындалуын «саяси қарсыластарды таңдап-алынып қудалау» деп бағалады. 2011 жылдың тамызында Врзесневский Украина-Канада қауымдастығының Сомалидегі ашаршылыққа, яғни 2011 жылғы Африка мүйізіндегі ашаршылыққа көмек көрсету үшін жинаған қаражатты басқарды, 100 000 доллар жиналды, оның көп бөлігі кәсіпкер және Northland Power негізін қалаушы Джим Темертиден түсті, «оның әулетінің тамыры Голодомордан ең көп зардап шеккен өңірлердің біріне дейін жетеді». 2011 жылдың желтоқсанында Врзесневский Торонтодағы Ресей консулдығы алдындағы наразылыққа қатысты. Ол 2011 жылғы Ресей парламент сайлауындағы сайлау бұрмашылығына қарсы сөйледі, Ресейде демократияны жақтады, путинизмге қарсы ескертті және Канада үкіметінен «Канада Путинмен немесе Кремльмен емес, Ресей халқымен «иық-иыққа» тұрғанын жариялауды» талап етті.
2013 жылы Либералды партияның әлеуетті көшбасшылық науқаны
Либералды партия Майкл Игнатьев басшылығымен 2011 жылғы 2 мамырда өткен федералды сайлауда тарихтағы ең ауыр жеңіліске ұшырады, ал оған дейін 2008 жылы Стефан Дион жеңіліске ұшырағаннан кейін, партияның адал жақтастары Либералды партия шешім қабылдаушыларының танымал немесе жұлдызды кандидаттарды рефлексті түрде қолдауына қарсылық білдірді. Жақтастары Врззесневскийді 2013 жылғы Канада Либералды партиясының төрағалыққа сайлауына қатысуға тым-тымысынан шақырып отыр.
Канаданың Жоғарғы соты ісі
Вржесневский 2011 жылғы 2 мамырда Этобикок орталығында өткен сайлау қорытындысына шағымдану арқылы наразылық білдірді. 2012 жылдың басында ол Онтарио әділет сотында іс қозғады, сайлау процесіндегі бұзушылықтарды, соның ішінде сайлау округінде тұрмайтын адамдар берген дауыстарды, кем дегенде бірнеше адамның бірнеше рет дауыс берген болу мүмкіндігін және Канада сайлау комиссиясының сайлауды өткізу кезіндегі қателіктерін дәлелдеуге тырысты. 18 мамырда судья Томас Ледерер Вржесневскиймен келісіп, сайлау қорытындысын күштен шығарып, Этобикок орталығында қайта сайлау өткізуді бұйырды. Бірақ судья Ледерердің шешіміне қарамастан, Тед Опиц Канада Жоғарғы сотына шағымданып, Парламент Мәжілісіндегі депутаттығынан кетіп, Вржесневскиймен қайта сайлауға түсуден бас тартты. Опиц Парламент Мәжілісінде дауыс беруді жалғастыруда. Вржесневский Опицтің Парламент Мәжілісіндегі дауыс беруден шет қалуы керек екенін мәлімдеді: «Парламент мүшесінің кім екенін білмесек, демократиялық жүйемізге деген сеніміміз күңкірейеді». 2012 жылғы 10 шілдеде Канада Жоғарғы соты жазғы демалысын үзіп, Тед Опицтің шағымдарын тыңдап, қайта сайлау қажеттігі туралы шешім қабылдады. «Жоғарғы сот заң бойынша істі жылдам қарауы керек болғандықтан, шешімін осы жазда шығаруы мүмкін. Егер сот осы жазда шешім қабылдаса, жаңа жылдың басында немесе одан да ертерек Этобикок орталығында қайта сайлау өтуі мүмкін». Онтарио судьясының шешімін қабылдап, қайта сайлауды тағайындаудың орнына, үкіметтегі консерваторлар оған қарсы күресуге бел буды, бұл мәселені Жоғарғы сотқа жеткізген алғашқы партия болды. Судья Ледерердің мамыр айындағы шешімі 1949 жылдан бері Канада сотының федералдық сайлау қорытындысын бір округте күштен шығарған алтыншы жағдай болды. Тори партиясы Опицтің адвокаттық шығындарын төлесе, Канаданың Либералдық партиясы Вржесневскийдің адвокаттық шығындарын төлеуден бас тартты. Вржесневский істі сотқа жеткізу үшін өз қаражатынан 300 000 доллардан астам жұмсады. 2012 жылғы 25 қазанда Канада Жоғарғы соты Опицтің пайдасына дауыс бөлді, оған Этобикок орталығынан депутаттығын сақтап қалуға рұқсат берді және Вржесневскийдің дауына нүкте қойды.
2015-2019 жылдар
2015 жылғы сайлауда Врзесневский консервативті депутат Опицті 9 500-ден астам дауыс айырмасымен жеңді. Сайлау барысында ол Харпер үкіметінің қоғамдық көлікке инвестиция жасаудың жетіспеушілігін сынады. Сондай-ақ, Харпер билікте болған кезеңде "халықаралық шовинизмнің күшеюін" атап өтті және консервативтердің әлемдік босқындар дағдарысын басқаруын сынады. Опиц 2011 жылдан бері сайлау кезеңінде де болса, "өз өзін жарнамалауға 70 000 доллардан астам мемлекеттік қаражат жұмсады" деген айыптарға да ұшырады. 2018 жылдың соңында Врзесневский 2019 жылғы сайлауда қайтадан сайлауға түспейтінін хабарлады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Врзесневский Украинаның Аумақтық қорғанысы халықаралық легионында қызмет ету үшін Украинаға баруға ниеттенген канадтық еріктілерді ұйымдастыруға көмектесті.
Марапаттар мен мойындау
Украина президенті Виктор Ющенко 2008 жылғы 26 мамырда Парламент төбесінде өткен арнайы салтанатта украин халқы мен мемлекетіне қосқан еңбегі үшін Вржесневскийге Украинаның ең жоғары наградаларының бірі – Принц Ярославтың даналық орденін табыс етті. Канада-Польша қарым-қатынастарындағы қоғамдық қызметі үшін 2010 жылғы 23 қаңтарда Канадалық поляк конгресі оған Алтын құрмет белгісін берді. Украин-канад қауымдастығымен жұмысы үшін 2010 жылғы 27 қазанда Украин-канад конгресі оған ең жоғары наградасы – Шевченко медалін табыс етті. 2011 жылғы 25 ақпанда Вржесневскийге эстондық текті канадалықтарға қосқан үлесі үшін Эстон-Канадалық Еңбек медалі табыс етілді. 2014 жылғы 15 қарашада Польша президенті Бронислав Коморовский Вржесневскийге, поляк азаматтары үшін Канадаға виза талаптарын жеңілдетуді және Торонто университетіндегі поляк тілі мен әдебиеті бағдарламасын демеушілік еткені үшін, Еңбек орденінің кавалерлік кресімен марапаттады.