Жасыл қоңырлар тұқымдасы немесе металл жылтыр қоңыздар
Buprestidae
Жасыл қоңызшалар (Buprestidae) – жылтыр, металл түсті қанаттарымен танымал, 15,500-ге жуық түрі бар кең тараған қоңыз отбасы. Құнды коллекциялық нысан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштер отбасысы
зергерлік қоңыздар
Family of insects
jewel bugs
Buprestidae – жылтыр, көлденең түсті болғандықтан зергерлік қоңыздар немесе металл ағашқа тесік ашатын қоңыздар деп аталатын қоңыздар отбасысы. Осы отбасының дернәсілдері жалпақ бас тесік ашушылар деп белгілі. Бұл отбасы қоңыздардың ең ірілерінің бірі болып табылады, 775 туысына 15 500-ге жуық түрі белгілі. Сонымен қатар, 100-ге жуық қазба түрлері сипатталған. Көлемді және әсем түсті зергерлік қоңыздар жәндіктерді жинаушылар үшін өте құнды. Buprestidae отбасының кейбір түрлерінің қанат жапқыштары (элитралары) Азияның Үндістан, Таиланд және Жапония сияқты елдерінде дәстүрлі түрде әшекей бұйымдары мен безендірулерде қолданылған.
Buprestidae is a family of beetles known as jewel beetles or metallic wood boring beetles because of their glossy iridescent colors. Larvae of this family are known as flatheaded borers. The family is among the largest of the beetles, with some 15,500 species known in 775 genera. In addition, almost 100 fossil species have been described. The larger and more spectacularly colored jewel beetles are highly prized by insect collectors. The elytra of some Buprestidae species have been traditionally used in beetlewing jewellery and decoration in certain countries in Asia, like India, Thailand and Japan.
Сипаттамасы мен экологиясы
Тұлғасы әдетте цилиндр тәрізді немесе сопақ, ұзындығы әртүрлі, бірақ көптеген түрлері Catoxantha, Chrysaspis, Euchroma және Megaloxantha-да ең ірілері кездеседі. Көптеген жарқын түстері бар, көбінесе күрделі өрнектерде. Бұл қоңыздарға тән жылтырлық экзоскелеттегі пигменттерге байланысты емес, керісінше, олардың қабықшасындағы микроскопиялық текстура жарықтың белгілі бір жиілігін белгілі бір бағытта шағылыстырады. Бұл эффект компакт-дискінің көп түсті шағылысуын еске түсіреді. Личинкалары түрлі өсімдіктердің – ағаштардан бастап шөптерге дейін – түбірлерін, бұтақтарын, сабаларын және жапырақтарын тесіп өтеді. Ағашқа зиян келтіретін түрлері көбінесе сау ағаштардағы өліп бара жатқан немесе өлі бұтақтарды таңдайды, ал кейбіреулері жасыл ағашқа шабуыл жасайды; олардың кейбіреулері, мысалы, эмеральд күл бұрғышы сияқты, ағаштарды өлтіріп, зор экономикалық зиян келтіруге қабілетті зиянкестер. Кейбір түрлері жұмыртқаларын салу үшін жақында өртенген ормандарға тартылады. Олар 50 мильге дейін қарағайдың түтінін сезіне алады және инфрақызыл сәулені көре алады, бұл оларға орман өртіне жақындағанда оны анықтауға көмектеседі. Buprestidae тұқымдасына жататын жалпақ бас бұрғылаушылардың он түрі шырша және қарағаймен қоректенеді, бірақ олардың ең жақсы тамағы – шырша (Rose and Lindquist 1985). Дөңгелек бас бұрғылаушылар сияқты, олар көбінесе өліп бара жатқан немесе өлі ағаштарда немесе тірі ағаштардағы жарақаттарға жақын жерде тамақтанады. Залал тек өсіру үшін қажетті материалдың үнемі қоры болған жағдайда ғана көптеп кездеседі. Бұл бұрғылаушылардың тіршілік циклы дөңгелек бас бұрғылаушылардың тіршілік циклына ұқсас, бірақ қолайсыз жағдайларда өте ұзақ тіршілік циклдері де тіркелген. Толық жетілген личинкалардың ұзындығы 25 мм-ге дейін жетеді, олардың денесінің алдыңғы бөлігі қалған бөлігінен әлдеқайда кең болады. Қола түсті ересек қоңыздарды көбінесе күн сәулесі мол жерлерде ғана кездестіруге болады.
Shape is generally cylindrical or elongate to ovoid, with lengths ranging from , although most species are under Catoxantha, Chrysaspis, Euchroma and Megaloxantha contain the largest species. A variety of bright colors are known, often in complicated patterns. The iridescence common to these beetles is not due to pigments in the exoskeleton, but instead is caused by structural coloration, in which microscopic texture in their cuticle selectively reflects specific frequencies of light in particular directions. This is the same effect that makes a compact disc reflect multiple colors. The larvae bore through roots, logs, stems, and leaves of various types of plants, ranging from trees to grasses. The wood boring types generally favor dying or dead branches on otherwise healthy trees, while a few types attack green wood; some of these are serious pests capable of killing trees and causing major economic damage, such as the invasive emerald ash borer. Some species are attracted to recently burned forests to lay their eggs. They can sense pine wood smoke from up to 50 miles away, and can see infrared light, helping them to zero in as they get closer to a forest fire. Ten species of flatheaded borers of the family Buprestidae feed on spruce and fir, but hemlock is their preferred food source (Rose and Lindquist 1985). As with roundheaded borers, most feeding occurs in dying or dead trees, or close to injuries on living trees. Damage becomes abundant only where a continuing supply of breeding material is available. The life history of these borers is similar to that of the roundheaded borers, but some exceedingly long life cycles have been reported under adverse conditions. Full grown larvae, up to 25 mm long, are characteristically flattened, the anterior part of the body being much broader than the rest. The bronzed adults are usually seen only where suitable material occurs in sunny locations.
Жүйелілік
Жәшекей қоңыздардың жіктелуі әлі толыққанды бекітілмеген, бірақ бес немесе алты негізгі тармақ бар көрінеді, оларды кіші тұқымдар деп санауға болады, және мүмкін, олардың бірі немесе екеуі жеке отбасылар деңгейіне көтерілуі мүмкін. Кейбір жүйелерде 14 кіші тұқымға дейін бөлінеді.
Jewel beetle classification is not yet robustly established, although there appear to be five or six main lineages, which may be considered subfamilies, possibly with one or two being raised to families in their own right. Some other systems define up to 14 subfamilies.