Кіріспе

Қызыл шатыр немесе жасыл шатыр деп аталатын Cetonia aurata – металл жасыл түсті және ерекше V пішінді скутеллемі бар ұзын қоңыз. Скутелл – қанат қаптамалары арасындағы кішкентай V пішінді аймақ; онда бірнеше кішкентай, ретсіз ақ сызықтар мен белгілер кездесуі мүмкін. Қоңыздың астыңғы жағы мыс түстес, ал үстіңгі жағы кейде қола, мыс, күлгін, көк/қара немесе сұр түсті болуы мүмкін. Cetonia aurata-ны Солтүстік Американың қызыл шатыры Macrodactylus subspinosus немесе сирек кездесетін асыл шатыр Gnorimus nobilis-пен шатастырмау керек, ол қызыл шатырға өте ұқсас. Cetonia aurata-ны анықтаудың бір жолы – оның скутеллін қарау; асыл шатырда скутелл тең қабырғалы үшбұрыш, ал қызыл шатырда – тең бүйірлі үшбұрыш пішіндес болады.

Шолу

Гүл шаңбасы жылдам ұша алады; олар қанат қаптарын төмен түсіріп ұшады. Олар гүлдеген гүлдердің тозаңын, нектарын және гүлдерін, әсіресе раушан гүлдерін жейді. Мамырдан маусымға дейін немесе шілдеге дейін, кейде қыркүйекке дейін, жылы, күннөлді күндері раушан гүлдерінің арасында кездеседі. Гүл шаңбасы Оңтүстік және Орталық Еуропада, сондай-ақ Ұлыбританияның оңтүстік бөлігінде таралған, кейде олардың таралу аймағы шектеулі болып көрінеді. Олар Оңтүстік-Шығыс Азияда, Гонконгтың ауылдық жерлерінде және шеткі аралдарында да кездеседі. Олар пайдалы сапрофагтар (органикалық заттармен қоректенеді).

Өмірлік цикл

Ұрықтары C тәрізді, денесі берік, бүршікті, түкті, басы кішкентай, аяқтары ұсақ болады. Личинкалар қыста тамақтанған жерлерінде – компост, тыңайтқыш, жапырақ шөбі немесе шіріген ағаштарда – қыстайды. Олар өте жылдам өседі және күздің соңына дейін екі рет терісін шешеді. Олардың өмірлік циклі екі жылды құрайды. Маусым немесе шілде айларында қуыршаққа айналады. Кейбір ересек қоңыздар күзде пайда болса, көбісі көктемде жұптасқан кезде шығады. Жұптасқаннан кейін аналық қоңыздар шіріген органикалық заттарға жұмыртқа салады, содан кейін өледі.

Түсіру

Қоңыздағы металдық жасыл түс негізінен дөңгелек поляризацияланған жарықтың шағылысуы арқылы құрылымдық түрде пайда болады; басқа қоңыздар сияқты, бұл сол жақтан дөңгелек поляризацияланған: ол сол қолдың тар жолақты эллипстік поляризаторы ретінде сипатталған.