Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрттардың бір топтамасы
Superfamily of insects
Vespoidea – Hymenoptera отрядына жататын құрттардың бір топтамасы. Vespoidea құрамына әлеуметтік, топтық және жалғыз өмір сүретін, жыртқыш, өлік жегіш, паразитоид және кейбір шөп жегіштер сияқты әртүрлі өмір салты бар құрттар кіреді.
Vespoidea is a superfamily of wasps in the order Hymenoptera. Vespoidea includes wasps with a large variety of lifestyles including eusocial, social, and solitary habits, predators, scavengers, parasitoids, and some herbivores.
Сипаттама
ВЕСПОИДТЫ ҚҰРТТАРДЫҢ аналықтарының антенналары 10 флагеломерден тұрады, ал аталықтарының 11 флагеломері бар. Пронотумның жиегі тегулаға жетеді немесе одан асып кетеді. Көптеген түрлерде қандай да бір деңгейде жыныстық диморфизм байқалады. Көптеген түрлердің қанаттары толық дамыған, бірақ кейбіреулерінде бір немесе екі жыныста да қанаттары жетілмеген немесе жоқ. Басқа аккулеаталар сияқты, тек аналықтары ғана шаншуға қабілетті.
Vespoid wasp females have antennae with 10 flagellomeres, while males have 11 flagellomeres. The edge of the pronotum reaches or passes the tegula. Many species display some level of sexual dimorphism. Most species have fully developed wings, but some have reduced or absent wings in one or both sexes. As in other Aculeata, only the females are ever capable of stinging.
Филогенетика және таксономия
Төрт ядролық генге негізделген зерттеулер (ұзарту факторы 1α F2 көшірмесі, ұзын толқын ұзындығы родопсин, қанатсыз және 28S рибосомалық РНК-ның D2–D3 аймақтары – барлығы 2700 жұп база) отбасылық қатынастар туралы тарихи көзқарасты өзгерту қажеттігін көрсетеді, Rhopalosomatidae тұқымдастығы Vespidae тұқымдастығының туыс тобы болып табылады және Rhopalosomatidae + Vespidae клады барлық басқа классикалық веспоидтар мен апоидтардың туыс тобы болып табылады. 2008 жылғы зерттеуде Apoidea суперотбасы Vespoidea ішінде орналасқандығы анықталды, бұл Vespoidea (сенсу лато) суперотбасын көптеген кіші суперотбастарға бөлуді ұсынады: Formicoidea, Scolioidea, Tiphioidea, Thynnoidea және Pompiloidea, сондай-ақ Rhopalosomatidae және Vespidae тұқымдастықтарымен шектелген әлдеқайда тар анықталған Vespoidea. Олардың зерттеулері Mutillidae, Tiphiidae және Bradynobaenidae тұқымдастықтарының парафилетикалық екенін де көрсетті. 2013 жылғы зерттеу жоғары деңгейдегі қатынастарды қайта қарау қажеттігін растады, ал Vespoidea ішіндегі туыс топтардың үлгісі 2008 жылғы зерттеудегі негізгі үлгіге ұқсас болды. Бұл зерттеуде Bradynobaenidae және Tiphiidae парафилетикалық екені де анықталды. Өліп кеткен Armaniidae тұқымдастығы бұрын "құмырсқаға ұқсас әсерлілер" тобы деп есептелген және Vespoidea суперотбасына жатқызылған. Алайда, 2017 жылы Борисенко жасаған қосымша жұмыстар бұл түрлердің Formicidae-дің базалық мүшелері екенін көрсетті, үш туысты Sphecomyrminae ішінде орналастырды, ал қалғандарын incertae sedis деп қарастырды.
Research based on four nuclear genes (elongation factor 1α F2 copy, long wavelength rhodopsin, wingless and the D2–D3 regions of 28S ribosomal RNA—2700 bp in total) suggests the historical view of family relationships need to be changed, with Rhopalosomatidae as a sister group of the Vespidae and the clade Rhopalosomatidae + Vespidae as sister to all other classical vespoids and apoids. In a study in 2008, the superfamily Apoidea was found to nest within the Vespoidea, suggesting the dismantling of Vespoidea (sensu lato) into many smaller superfamilies: Formicoidea, Scolioidea, Tiphioidea, Thynnoidea, and Pompiloidea in addition to a much more narrowly defined Vespoidea (restricted to Rhopalosomatidae and Vespidae). Their research also found families Mutillidae, Tiphiidae, and Bradynobaenidae to be paraphyletic. A later study in 2013 confirmed the need for revision of high level relationships, and the pattern of sister group relationships within the putative Vespoidea largely matched the same basic pattern as the 2008 study. This study also noted a paraphyletic Bradynobaenidae and Tiphiidae. The extinct family of Armaniidae also was formerly considered to be a group of "ant like wasps" and was also classified under Vespoidea. However, additional work by Borysenko in 2017 found these species to be basal members of Formicidae, placing three genera under Sphecomyrminae and considering the rest incertae sedis.