Кіріспе

Инжірде тіршілік ететін личинкалары бар, көбінесе тозаңдаушы жәндіктер тобы. Инжір тұқымдасына жататын және личинка кезеңін инжірдің ішінде өткізетін Chalcidoidea суперотбасының құрттары. Олардың кейбіреулері тозаңдауға қатысса, ал қалғаны тек өсімдікпен қоректенеді. Тозаңдауға қатыспайтын түрлері Chalcidoidea суперотбасының бірнеше тобына жатады, ал тозаңдаушылары Agaonidae тұқымдасына жатады. Тозаңдаушы инжір құрттары галл жасайды, ал қалған түрлері өз галларын жасайды немесе басқа инжір құрттарының галларын иемденеді; олардың паразитоидтар екендігі туралы хабарлар күмәнді деп есептеледі.

Тарих

Аристотель өзінің "Жануарлар тарихы" атты еңбегінде жабайы инжірдің (каприфиг) жемісінде псендер (инжір аралары) болатынын жазған. Олар личинка ретінде өмірге келеді, ал ересек псен қабығынан (қуыршақтан) жарылып, инжірден шығып, өріктің гүліне жетеді және оны түсіп қалмай сақтайды. Ол псеннің өздігінен пайда болатынына сенген, бірақ инжірдің жыныстық жолмен көбейетінін және псеннің осы процеске көмектесетінін білмеді.

Таксономия

Инжир аралары полифилетикалық топ болып табылады, оның құрамында бір-бірімен байланысы жоқ, бірақ инжирмен ортақ байланысы бар бірнеше туыс топтар кіреді. Бұл мәселені шешу жұмыстары жүргізілуде, және көптеген құрамдас топтарды басқа тұқымдастарға, әсіресе Pteromalidae және Torymidae тұқымдастарына көшіру жоспарлануда. Осылайша, тұқымдастағы туыстар саны өзгеріп отырады. Agaonidae тұқымдасы жақында барлық инжирді тозаңдандыратын араларды және Sycophaginae кіші тұқымдасын қамту үшін жаңартылды. Epichrysomallinae, Sycoecinae, Otitesellinae және Sycoryctinae сияқты қалған таксондар Pteromalidae тұқымдасына енгізілуі керек. Көптеген коммерциялық және сәндік инжир сорттары партенокарптық болып келеді және (сүйексіз) жемістерді өндіру үшін тозаңдану қажет емес; осы сорттар жеміс беру үшін инжир араларына мұқтаж емес.

Өмірлік цикл

Инжир арасының өмірлік циклі оның мекендейтін инжир ағашының өмірлік циклімен тығыз байланысты. Белгілі бір ағашта тіршілік ететін араларды екі топқа бөлуге болады: тозаңдаушы және тозаңдамайтын. Тозаңдаушы аралар инжир ағашымен міндетті түрде өзара тиімді тозаңдану симбиозына қатысады, ал тозаңдамайтын аралар өсімдіктен пайдасыз қоректенеді. Алайда, екі топтың өмірлік циклдары өте ұқсас. Әр түрдің өмір сүру мерзімі әртүрлі болғанымен, әдеттегі тозаңдаушы инжир арасының өмірлік циклі келесідей болады. Циклдің басында жұптасқан, ересек тозаңдаушы аналық ара піспеген "жеміске" (іс жүзінде, сиконий деп аталатын сабаққа ұқсас құрылым) кішкентай табиғи тесік (остиола) арқылы кіріп, қуысқа жұмыртқаларын салады. Остиола арқылы өту кезінде жұптасқан ересек аналық ара көбінесе қанаттары мен антенналарының көп бөлігін жоғалтады. Остиоладан өтуін жеңілдету үшін аналық араның басының төменгі жағы остиола қабырғаларына жабысатын қысқа тікендермен жабылған. Жұмыртқаларын салу кезінде аналық ара өзінің бастапқы инжир гүлдерінен жинаған тозаңды да салады. Бұл инжирдің ішкі бетіндегі әйел гүлдерін тозаңдандырып, олардың пісуіне мүмкіндік береді. Аналық ара жұмыртқаларын салып, тозаңдауды аяқтағаннан кейін өледі. Тозаңдаудан кейін, инжирлер қатып қалмас бұрын, бірнеше тозаңдамайтын аралар жұмыртқаларын салады. Бұл аралар инжирге немесе мүмкін тозаңдаушы араларға паразит ретінде әрекет етеді. Инжир өскен сайын ара жұмыртқаларынан личинкалар шығып, дамиды. Қоректену сатысынан өткеннен кейін, ересек аталық араның бірінші әрекеті - аналық ара шығар алдында оныңмен жұптасу. Осылайша, аналық ара жүкті күйінде шығады. Көптеген түрлердің аталық аралары қанаттарынан айырылып, инжирден тыс жерде ұзақ уақыт тіршілік ете алмайды. Жұптасқаннан кейін аталық ара инжирден қазып шығып, аналық аралардың шығу үшін пайдаланатын тоннель жасайды. Инжирден шыққаннан кейін аталық аралар тез өледі. Аналық аралар тозаңды жинап, сыртқа шығады. Содан кейін олар сол түрдің басқа бір ағашына ұшып, онда жұмыртқаларын салып, циклді қайта бастайды.

Мұражай коллекциялары

Әлемдегі маңызды инжір араларының бірі Лидс музейлері мен галереяларының ашу орталығында сақталады және оны доктор Стив Комптон жинаған.