Кіріспе

12 ғасырдағы Болонья, Италия қаласындағы ғимараттар

Екі мұнара, екеуі де еңкейген, Италияның Болонья қаласының символы және Болонья мұнараларының ең танымалдары. Олар ескі қабырға сақинасының (mura dei torresotti) бес қақпасына сағатын жолдардың қиылысында орналасқан. Биігірек мұнара Асинелли деп аталады. Ал кішкентай, көбірек еңкейген мұнара Гарисенда деп аталады. Олардың аттары 1109 және 1119 жылдар аралығында мұнараларды салған деп есептелетін әулеттерден шыққан. Мұнаралардың салынуы екі әулеттің қайсысы күштірек екенін көрсету үшін бәсекелестіктің нәтижесі болуы мүмкін. Осы ерте кезеңнен қалған құжаттардың аздығы осы мәселені нақтылай алмайды. Мысалы, Асинелли әулетінің аты алғаш рет 1185 жылы, оларға тиесілі деп саналатын мұнара салынғалы 70 жыл өткен соң жазылған.

Асинелли мұнарасы

Асинелли мұнарасының бастапқыда биіктігі шамамен 6 метрге жеткен деп есептеледі, ал кейіннен қазіргі биіктікке дейін көтерілді, оның үстінде 2,2 метрлік (6,6 фут) тісті қабырғасы бар. 14 ғасырда қала мұнараның иесі болып, оны түрме және шағын бекініс ретінде пайдаланды. Осы кезеңде мұнараның айналасына шамамен 30 метр, яғни 100 фут биіктікте ағаштан жасалған құрылыс орнатылды, ол әуедегі жаяу көпір арқылы Гарисенда мұнарасына жалғастырылды. 1398 жылы болған өрт кезінде жаяу көпір қирады. Бұл құрылыстың салынуы Милан герцогы Джованни Висконтиге байланысты, ол оны ығы-зығылы Меркато ди Меццо базарына, бүгінгі Риццоли көшесіне бақылау орнату және мүмкін болатын көтерілістерді басу үшін пайдалануды жоспарлаған. Висконтилер Пеполи әулетінің билігінен кейін Болонияны биледі, бірақ қала тұрғындары арасында олар аса танымал болған жоқ. Найзағайдың шағылысуынан мұнара көп зақым көрді, нәтижесінде шағын өрттер мен құлаулар болды. 1824 жылы мұнараға найзағайдан қорғайтын таяқша орнатылды. Мұнара кем дегенде екі ірі өрттен аман қалды: біріншісі 1185 жылы салдарынан өрт шықты, ал екіншісі 1398 жылы болды. 1640 жылы ғалым Джованни Баттиста Риччоли және 1700 жылдары Джованни Баттиста Гуглиельмини ауыр денелердің қозғалысын және Жердің айналысын зерттеу үшін Асинелли мұнарасын эксперименттер үшін пайдаланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1943-1945 жылдары мұнара бақылау пункты ретінде қолданылды: бомбалау шабуылдары кезінде төрт ерікті мұнараның үстінде орналасып, одақтастардың бомбаларынан зардап шеккен жерлерге құтқару жұмыстарын бағыттап отырды. Кейіннен мұнараның үстіне RAI телеарнасының ретрансляторы орнатылды.

Гарисенда мұнарасы

Гаризенда мұнарасының қазіргі биіктігі – , ал қисаймысы – . Бастапқыда оның биіктігі шамамен 60 метр (200 фут шамасында) болды, бірақ 14-ші ғасырда жердің икемделуіне байланысты оны төмендетуге тура келді, бұл оны қисайтып, қауіпті етті. 15-ші ғасырдың басында мұнараны Arte dei Drappieri сатып алды, ол 19-шы ғасырдың соңында Гарсинда муниципалдық меншікке айналғанға дейін жалғыз иесі болды. Данте «Құдайлық комедия» және «Тарланғандар» шығармаларында бірнеше рет осы мұнараны атады, бұл оның Болоньяда болғанын растайды. Антал Серб олар туралы «Үшінші мұнара: Италиядағы саяхаттар» еңбегінде жазды. 2023 жылдың қазанында Болонья қаласы құрылыстың тым қисайғанын қорқынышпен қарап, мұнараны жапты. Болонья шенеуніктері мұнара салынғаннан бері еңкейгенін, орта ғасырларда оның ішіне темір және нан пісіру пештері салынған кезде қосымша зақым келгенін атап өтті. 2023 жылдың 2 желтоқсанында қала мұнараның құлау қаупі бар екенін жариялады және құлау жағдайында қалдықтарды ұстап тұру үшін кедергі салуды бастады. Қалалық шенеуніктердің айтуынша, мұнараның құлауын болдырмау жұмысы кемінде 10 жылға созылып, 20 миллион евроға бағаланады.