Кіріспе

Бельгия экономикасы жоғары дамыған, жоғары табысты аралас экономика болып табылады. Бельгия экономикасы елдің орталық географиялық орналасуының арқасында дамыды, сонымен қатар жақсы дамыған көлік желісі мен әртараптанған өнеркәсіптік және коммерциялық базаға ие. Бельгия 19 ғасырдың басында өнеркәсіптік революцияға қосылған алғашқы еуропалық ел болды. Одан бері ол порттардан (әсіресе Антверпен порты), каналдардан, теміржолдардан және тас жолдардан тұратын жоғары дамыған көлік инфрақұрылымын дамытты, осы арқылы өнеркәсібін көрші елдердің өнеркәсібімен интеграциялады.

ХХ ғасырда

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 50 жыл бойы француз тілінде сөйлейтін Валония техникалық тұрғыдан дамыған, өнеркәсіптік аймақ болды, оның өнеркәсіптері sillon industriel бойымен шоғырландырылған, ал голланд тілінде сөйлейтін Фландрия көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысты, негізінен ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және тоқыма өнеркәсібіне бағытталған. Бұл теңсіздік соғыстар аралық кезеңде азайmaya бастады. Белгия екінші дүниежүзілік соғыстан Галопин доктринасының арқасында өнеркәсіптік инфрақұрылымы салыстырмалы түрде зақымдалмаған күйде шықты, бұл әсіресе Фландрияда қарқынды даму үшін жағдай жасады. Еуропалық Одақ пен НАТО штаб-пәтерлерінің Брюссельде орналасуымен күшейтілген соғыстан кейінгі өркендеу жылдары Фландрияның көп бөлігінде, әсіресе Брюссель мен Антверпен арасындағы дәліз бойында жеңіл өнеркәсіптің жылдам кеңеюіне ықпал етті. Антверпен Еуропадағы Роттердамнан кейінгі екінші ірі порты болып табылады. 2009 жылы ЖІӨ өсімі -1,5% теріс көрсеткішті құрады. Одақтың бастауы 1886 жылы құрылған «Антисоциалистік мақта жұмысшылары одағына» дейін жетеді. Екінші ірі кәсіподақ – Бельгияның жалпы еңбек федерациясы (ABVV FGTB), құрамында 1,5 миллионнан астам мүше бар. ABVV FGTB-нің тарихы 1857 жылға дейін жетеді, осы жылы Гент қаласында тоқымашылар тобы Бельгияның алғашқы кәсіподағын құрды. Бұл және басқа да социалистік одақтар 1898 жылы біріктірілді. ABVV FGTB қазіргі түрінде 1945 жылдан бастап жұмыс істейді. Бельгиядағы үшінші ірі көп салалы кәсіподақ – Бельгияның либералды (классикалық либералды) кәсіподақтардың жалпы конфедерациясы (ACLVB CGSLB), ол алғашқы екеуімен салыстырғанда шағын, құрамында 290 мыңнан астам мүше бар. ACLVB CGSLB 1920 жылы көптеген шағын либералды одақтарды біріктіру мақсатымен құрылды. Ол кезде либералды одақ «Бельгияның либералды одақтарының ұлттық орталығы» деп аталды. 1930 жылы ACLVB CGSLB қазіргі атауын қабылдады. Осы «үш үлкен» одақтардан басқа, әсері әртүрлі болатын бірнеше кішкентай одақтар бар. Бұл кішкентай кәсіподақтар көбінесе бір мамандыққа немесе экономикалық секторға маманданған. Бұл мамандандырылған кәсіподақтармен қатар «үш үлкен» кәсіподақтардың (саяси партиялармен байланысы) тірекке айналуын қабылдамайтын Бейтарап және Тәуелсіз кәсіподақ та бар. Сондай-ақ, Бельгияның фламанд тілінде сөйлейтін бөлігінде ғана бар шағын фламанд ұлттық одағы бар, ол Vlaamse Solidaire Vakbond деп аталады. Белгиядағы соңғы атауға тұрарлық кәсіподақ – өте кішкентай, бірақ өте белсенді анархистік кәсіподақ, ол Vrije Bond деп аталады.

Сауда

Бельгияның саудасының шамамен 80% Еуроодаққа мүше мемлекеттермен жүзеге асырылады. Осы үлкен көрсеткішті ескере отырып, Бельгия Еуроодаққа мүше емес елдермен сауда мүмкіндіктерін кеңейтуге және әртараптандыруға ұмтылады. Бельгия билігі, қағида бойынша, сауданы қорғаушылыққа қарсы және ыңғайлы және ашық сауда және инвестициялық ортаны сақтауға тырысады. Еуропалық комиссия барлық мүше мемлекеттер үшін сауда мәселелері бойынша келісімдер жүргізеді, бұл Бельгиямен екіжақты сауда дауларын азайтуға көмектеседі.

Брюссель

Еуропаның де-факто астанасы болғандықтан, оның экономикасы негізінен қызмет көрсетуге бағытталған. Онда көпұлтты корпорациялардың көптеген өңірлік кеңселері орналасқан. Брюссель Бельгияның федералды үкіметімен қатар, Фламанд қауымдастығының және Француз қауымдастығының үкіметтерімен бірге көптеген еуропалық институттарға да үй иесі. Брюссельге жұмысқа 230 000 адам Фландриядан, ал 130 000 адам Валониядан келеді. Брюссельдің жетістігінің көп бөлігі оның жұмыс күшінің жоғары білім деңгейіне байланысты. Алайда, 2012 жылдың шілдесіне қарай Брюссельдегі статистикалық жұмыссыздық деңгейі 20,6% құрады.

Фландрия

2004 жылы Антверпен порты жүк көлемі бойынша Еуропадағы екінші ірі теңіз порты болды, ал Антверпен жүк теміржол станциясы Бельгияның жүк тасымалының үштен бір бөлігін құрайды. Антверпен – әлемдегі алғашқы алмаз нарығы, алмаз экспорты Бельгия экспортының шамамен 1/10-ын құрайды. Антверпендегі BASF зауыты Германиядан тыс BASF-тің ең ірі базасы болып табылады және Бельгияның экспортының шамамен 2% құрайды. Басқа өнеркәсіптік және қызмет көрсету салаларына автомобиль өндірісі, телекоммуникациялар, фотоөнімдер жатады. Брюгге-Зебрюгге порты – Еуропадағы ең маңызды, заманауи және жылдам дамып келе жатқан порттардың бірі. Бұл Еуропадағы RoRo және табиғи газ тасымалы бойынша ең ірі порт. Сонымен қатар, бұл жаңа көлік құралдарын импорттау және экспорттау бойынша әлемдегі ең ірі порт. Туризм де Брюгге экономикасының маңызды бөлігі болып табылады. Ортағасырлық қаланың таза орталығының арқасында Брюгге танымал туристік орынға айналды. Жыл сайын қалаға 2,5 миллионға жуық күндізгі туристер келеді, ал 2007 жылы 1,4 миллионға жуық түнделушілер тіркелді. Гент порты, қаланың солтүстігінде орналасқан, Бельгиядағы үшінші ірі порт болып табылады. Оған Гент-Тернеузен каналы арқылы кіруге болады, ол Батыс Шельдадағы Голландияның Тернеузен портына жақын аяқталады. Портта ArcelorMittal, Volvo Cars, Volvo Trucks, Volvo Parts, Honda және Stora Enso сияқты ірі компаниялар орналасқан. Гент университеті – студенттер саны бойынша Бельгияның екінші ірі университеті және бірқатар ғылыми-зерттеу компаниялары қаланың орталық және оңтүстік бөлігінде орналасқан. Туризм жергілікті аймақтағы маңызды жұмыс берушілердің біріне айналуда. Гент аймағында бегония 1860 жылдан бері өсіріледі. Бельгия – әлемдегі ең ірі бегония өндірушісі, жылына 60 миллион түп отырғызады. Өнімнің 80 пайызы экспортқа жөнелтіледі.

Валония

Бұрын Льеж Еуропадағы ең маңызды болат өндіру орталықтарының бірі болған. 1817 жылдан бастап Джон Коккерилл темір және болат өнеркәсібін кеңінен дамытты. Сераингтің өнеркәсіптік кешені әлемдегі ең ірі кешен болып есептелді. Қазір бұл кешен бұрынғыдай емес болғанымен, болат өндірісі мен болаттан жасалған бұйымдарды өндіру әлі де маңызды. Лиеж орта ғасырдан бері қару жасаудың маңызды орталығы болып келген, қару-жарақ өнеркәсібі FN Herstal компаниясының бас кеңсесімен бірге күшті де дамыған. Аймақтың экономикасы қазір әртараптандырылған, ең маңызды салалары – механикалық өнеркәсіп (ұшақ қозғалтқыштары және ғарыш кемелерін қозғалту жүйелері), ғарыш технологиялары, ақпараттық технологиялар, биотехнология, сондай-ақ су, сыра және шоколад өндірісі. Лиеж университетінің кампусына жақын орналасқан қаланың оңтүстік-шығысындағы Лиеж ғылыми паркінде жаңадан құрылған компаниялар мен жоғары технологиялық кәсіпорындар орналасқан. Льеж – өте маңызды логистикалық орталық: қалада Еуропадағы үшінші ірі өзен порты бар, ол Мез өзені мен Альберт каналы арқылы Антверпен, Роттердам және Германиямен тікелей байланысты. 2006 жылы Лиеж әуежайы Еуропадағы ең ірі жүк тасымалдау әуежайларының қатарында 8-орынды иеленді. 2005 жылы жаңа жолаушылар терминалы ашылды. Бұл сонымен қатар TNT Airways компаниясының негізгі транзиттік пункті және бас кеңсесі. Шарлеройде өнеркәсіптік аймақ, темір және болат өнеркәсібі, шыны зауыттары, химия және электр инженерлік өнеркәсіптері дамыған. Шарлерой Pays Noir деп аталатын кең көмірлі алаптың орталығында орналасқан. Қаланың маңында әлі де көптеген шлак үйінділері сақталған. Шарлерой баспа индустриясымен де танымал, оның ішінде Марсинеллде орналасқан Dupuis – франко-бельгиялық комикстердің ірі баспаларының бірі.

Компаниялар

2022 жылы Бельгияда тіркелген компаниялардың саны бойынша ең көп компанияға қызмет көрсету секторы ие, онда 433 375 компания тіркелген, одан кейін қаржы, сақтандыру және жылжымайтын мүлік секторында 169 544 компания тіркелген.