Кіріспе

Гедиминас мұнарасы – Литваның Вильнюс қаласындағы Гедиминас төбесіндегі Жоғарғы қамалдың сақталған бөлігі. Ол Вильнюс ескі қаласының және Вильнюс орталық бизнес ауданының әдемі көріністерін ашатын панорамалық алаңшаға ие.

Тарих

Алғашқы ағаш бекіністерді Литваның ұлы князі Гедиминас (шамамен 1275-1341) салған. Бірінші кірпіш қамалды 1409 жылы Ұлы герцог Витаутас аяқтады. Үш қабатты мұнараны 1933 жылы поляк сәулетшісі Ян Боровский қайта салды. Ескі қамалдың қалдықтарының бір бөлігі археологиялық зерттеулерге сүйене отырып қалпына келтірілді. Тау басына жаяу немесе лифт арқылы жетуге болады. Мұнарада төбеден және оның айналасынан табылған археологиялық жәдігерлерді көрсететін музей орналасқан. Бұл ғимарат үш қабатты және ондаған жылдар бойы қолданылған кірпіштерден тұрғызылған. Музейде 14-17 ғасырлардағы Вильнюс қамалының макеттері, қару-жарақ және Ескі Вильнюске қатысты иконографиялық материалдар бар. Гедиминас мұнарасы – Вильнюс қаласының және Литваның маңызды мемлекеттік және тарихи символы. Ол бұрынғы ұлттық валюта – литада бейнеленген, сондай-ақ көптеген литвалық патриоттық өлеңдер мен халық әндерінде еске алынады. Литваның туы 1988 жылғы 7 қазанда тәуелсіздікті қайта орнату қозғалысы кезінде мұнараның басына қайтадан көтерілді. Литва Корольдік сарайының реконструкциясы 2009 жылы аяқталды және мұнара тұрған төбенің іргесіне жақын орналасқан.

Аңыз

Көп бұрын, Литваның ұлы князі Гедиминас Швентарагис шатқалының ормандарында аң аулап жүрді. Аң аулау сәтті аяқталды, князь Гедиминас төбеде жабайы бұқаны құлатты, бірақ шаршап, сол жерде түнді өткізді. Гедиминасқа түс көрінді: ол күні аң аулаған төбеде темірден жасалған алып қасқыр тұрды, ол жүз қасқырдай қатты ұлықтады. Князь сарайдың сиқыршысы Лиздейкадан түсінің мағынасын сұрады. Ол оны былай түсіндірді: бұл осы жерде қала салу керектігін көрсететін белгі, ол әлемге танылып, Литваның сұлу астанасы болады. Гедиминас құдайлардың еркіне бағынып, болашақ астананы және ортасында қамал салуға кірісті. Қалаға жақын орналасқан Вильня өзенінің атымен Вильнюс деп ат қойылды. Гедиминас мұнарасы – Гедиминас салған қамалдың бүгінге дейін жеткен жалғыз бөлігі.