Кіріспе

Американдық армия офицері (1939 жылы туған) – американдық армия офицері.

Джеймс Гордон "Бо" Гриц (/ɡ//r//aɪ//t//s/; 18 қаңтар 1939 жылы туған) – Вьетнам соғысында ерекше көзге түскен зейнеткер АҚШ Армиясының арнайы күштері офицері. Әскери қызметтен кейін Гритц Вьетнам соғысының соғыс тұтқындары және хабарсыз жоғалғандар (POW/MIA) мәселесіне байланысты тұтқындарды құтқару әрекеттеріне қатысты. Саясатта Гритц 1992 жылы Америка Құрама Штаттарының президенттігіне Популистік партиясынан кандидат ретінде түсті, ол өзінің "Гритц заңдары" манифестінде баяндалған оқшауланған саясатты жақтады. Оның сайлау кампаниясы "Құдай, қару және Гритц" ұранымен ерекшеленді. Гритцтің өмірі әртүрлі дау-дамайлармен, оның ішінде әскери наградаларына қатысты сұрақтармен, федералды билік органдарымен болған қақтығыстарға қатысуымен және Христиан патриоттық қозғалысы мен басқа да оңшыл жақтас әскери ұйымдармен байланысымен сипатталады. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Гритцті анасының ата-анасы тәрбиеледі. Гритцтің балалық шағындағы білімі маңызды оқиғамен ерекшеленді – ол белгісіз себептермен жергілікті орта мектептен шығарылды. Бірақ бұл оның білім алуын тоқтатпады. Одан кейін ол Вирджиния штатындағы Форк Юнион әскери академиясына түсті, бұл қатаң академиялық және дене шынықтыру бағдарламаларымен танымал престижді оқу орны. Гритц академияны сәтті бітіріп, әскери мансабына жол ашты.

Әскери мансап

Гритц өзінің әскери мансабын 1957 жылғы 20 тамызда әскерге қабылдануымен бастады. Ол тез арада офицерлік дайындық мектебіне (ОДМ) қабылданды және 1963 жылы капитан, ал 1967 жылы майор шеніне ие болды. Вьетнам соғысы кезінде Гритц 5-ші арнайы күштер тобының (Әуе десанттық) "B 36" бөліміне басшылық етті. Бұл бөлім американдықтар мен камбоджалық вьетнамдықтардан құралған, негізінен жергілікті жалдамалылар еді. Олар Камбоджа шекарасына жақын, Оңтүстік Вьетнамның оңтүстік бөлігіндегі III корпус аймағында әрекет етті. Оның табысты орындаған міндеттерінің бірі – 1966 жылғы желтоқсанда Камбоджадағы жау территориясында құлаған Lockheed U 2 тыңшы ұшағынан "қара жәшікті" алу болды. Вьетнамда алты жыл қызметтен кейін Гритц түрлі лауазымдарда болды, оның ішінде 1975 жылдан 1977 жылға дейін Латын Америкасындағы арнайы күштерге қолбасшылық етті, Таяу Шығыс жөніндегі кеңсе қызметкері болды, ал 1977 жылдан 1979 жылға дейін Қорғаныс министрі кеңсесіндегі Қорғаныс қауіпсіздік агенттігінің (Халықаралық қауіпсіздік мәселелері) Конгресспен байланыс жөніндегі басшысы болып жұмыс істеді. 1979 жылы подполковник шенімен зейнетке шықты. Ресми зейнетке шыққаннан кейін Гритц, видео дәлелдерімен бірге, үкімет тапсырмасымен Америкада Ауғанстан муджахидтерін оқытқанын мәлімдеді. Генерал Уильям Уэстморленд өзінің "Әскердің есебі" атты мемуарларында Гритцті "Америкалық солдат" деп атады. Гритц өзінің қызметі кезінде көптеген әскери наградалар алды, бірақ олардың кейбіреулері күмәнді. Вьетнамдағы қызмет кезеңіндегі наградалары мен наградаларға ұсыныстарына қатысты хаттама Гритцтің кейбір медальдарын, соның ішінде Ардагерлік орденін ұсынуға жеке қатысқанын және оның кейбір наградаларға ұсыныстары бірдей миссиялар мен оқиғаларды көрсеткенін, нәтижесінде Гритцке бір миссия үшін бірнеше медаль берілгенін, оның ішінде Күміс жұлдыз, Қола жұлдыз, Әуе медалі және Армия мақтау медалі.

Әскери тұтқындар мен жоғалған азаматтардың белсенділігі

1980 жылдардың басында Гритц Вьетнам соғысының тұтқындары және хабарсыз жоғалғандар мәселесіне қатысты, Оңтүстік-Шығыс Азияға жеке миссиялар сериясын ұйымдастырды. Оның мақсаты – Вьетнам соғысынан бері Лаос пен Вьетнамның коммунистік үкіметтері тарапынан ұсталған, әсіресе Нхоммарат сияқты аймақтарда сақталып отырған АҚШ әскери тұтқындарын табу болатын. Гритцтің миссияларын 1981 жылы Қорғаныс барлау агенттігінің бір бөлігі қолдады, ал кейіннен Клинт Иствуд және Росс Перо сияқты белгілі донорлар қаржыландырды. Көбінесе Таиландтан жұмыс істейтін Гритц, анықталудан қашу үшін «Ричард Патрик Кларк» сияқты әртүрлі есімдерді пайдаланды. Барлық күш-жігеріне қарамастан, Гритц 1983 жылы Стивен Соларц басқарған Палата комитеті алдында куәлік бергенде, тұтқындардың бар екенін растайтын нақты дәлелдер ұсына алмады. Гритцтің әрекеттері кеңінен талқыланды және дау тудырды, сыншылар оларды ойсыз және тиімсіз деп бағалады. Мысалы, кейбір сарапшылар, құпия миссиялар деп есептелген шаралардың шекаралық қалаларда әйелдердің ашық түрде тұтқындарды құтқаруға арналған футболкаларды сатуымен байланысты болғанын атап өтті. «Дельта-Форс» кітабында бұрынғы Дельта-Форс операторы, CSM Эрик Л. Хейни, бөлімге Вьетнамнан американдық әскери тұтқындарды құтқару операциясына дайындалуға екі рет тапсырма берілгенін айтады. Алайда, Хейнидің сөзіне сүйенсек, екі рет те миссиялар тоқтатылды, себебі Гритц күрт көзге түсіп, мәселеге тым көп назар аударды, бұл миссияларды орындауды қиындатты. 1983 жылы Гритц пен оның төрт серігі «Лазар Омега операциясы» кезінде радио жабдықтарын заңсыз әкелгені үшін Таиландта сотталып, айыпталды. Олардың бірі, бұрынғы теңізші Дэвид Скотт Уикли, «Доктор Өлім» деген атпен де танымал, кейіннен Америкада жарылғыш заттарды контрабанда жасағаны үшін сотталды. Таиланд билігі Лаостағы вьетнамдық күштердің шекаралық қарулы шабуылдарға жауап ретінде әрекет етуі мүмкін екеніне алаңдады және Гритцті 20 жылға түрмеге қамаумен қорқытты. Вьетнамның Сыртқы істер министрі Нгуен Ко Тач Гритцтің әрекеттерін «барлық елдер айыптауы тиіс Лаос егемендігін ашық бұзу» деп сипаттады. 1986 жылы Гритц Бирмаға (қазіргі Мьянма) барып, есірткі саудасының ірі қылмыскері Кун Самен АҚШ әскери тұтқындарының болуы мүмкін жерлері туралы сұхбат жүргізді. Ол Кун Саның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы есірткі саудасына қатысқан деген күдікпен Рейган әкімшілігінің бірнеше лауазымды тұлғаларын атаған видеожазбамен оралды. Аталғандардың арасында Джордж Буштың алғашқы президенттік мерзімінде Мемлекеттік хатшының орынбасары болған Ричард Армитаж да болды. Осы кезеңде Гритц Кристик институтымен байланыс орнатты, ол сол кезде Оңтүстік-Шығыс Азияда және Орталық Америкадағы есірткі саудасы бойынша АҚШ үкіметіне қарсы сот процесін жүргізіп жатқан прогрессивті ұйым еді.

Саяси араласу және қастандық зерттеу

1988 жылғы сайлауда Гритц Америка Құрама Штаттарының Вице-президенттігіне популистік партия тізімі бойынша кандидат болды. Бастапқыда ол Ку-клукс-кланының бұрынғы мүшесі Дэвид Дьюктің серігі ретінде ұсынылды, бірақ ол бұл туралы білмеді. Гритц жарыс басталғаннан кейін ерте қадам шегіп, Дьюктен жұрт алдында өзін алшақтатып, орнына Невада штатының Конгресс депутаты сайлауына қатысуды жөн көрді. Кейіннен ол кейбір бюллетеньдерде Флойд Паркермен ауыстырылды. Гритц партияның ұсынысын қабылдағанда Джеймс Трафиканттың серігі боламын деген ойда болғанын айтты. Дьюкпен кездескеннен кейін Гритц оны "әрекетке құштар, саяхаттамаған, тым көп пікір білдіретін, нәсілшіл жас жігіт" деп сипаттап, "Мен американдықтардың кез келген тобын жек көретінін білген адамды қолдамаймын" деді. 1989 жылы Гритц түрлі мәселелерге, әсіресе қастандық теорияларына ден қойған "Іс-қимыл орталығын" құрды. Ол қастандық теорияларын жақтаушылар арасында байланыс орнатып, сол және оңшыл белсенділерді біріктіруге тырысты, Лас-Вегаста "90-жылдардың бостандық шақыруы" атты конференция ұйымдастырды. Конференция спикерлерінің қатарында 1980 жылғы қазан айындағы күтпеген оқиға туралы теорияны зерттеуші Барбара Хонеггер, Кристис институтының Билл Дэвис, оңшыл жазушы Юстас Муллинс және тағы басқалар болды. Бұл өзгеріс оның бұрынғы әскери тұтқындарды іздеу миссиялары сияқты даулы болды. 1991 жылғы Персия шығанағы соғысы кезінде Гритц соғысқа қарсы болды және оны "Жаңа әлемдік тәртіп" деп аталатын бір әлемдік үкімет құру жоспарларын жорамалдайтын қастандық теориясымен байланыстырды. Ол Калифорниядағы Pacifica радиостанцияларында бірнеше рет қонақ ретінде сұхбат берді және қысқа мерзімге солшыл және соғысқа қарсы аудитория үшін ізделіс жолында болды. Алайда, осы кезеңде ол оң жақтағы христиандық патриоттар қозғалысымен жақын байланысқа түсіп, христиандық идеологияны ұстанатын пастор Пит Петерстің демеушілігімен өткен конференцияларда сөз сөйледі. Бұл байланыстар сол жақтағыларға белгілі болғаннан кейін, әсіресе Лос-Анджелестегі "Расистік терроризмге қарсы халық" тобының Гритцті "фашизмнің алдыңғы шебіндегі адам" деп атаған есебі жарияланғаннан кейін, сол жақтағы аудитория оған қызығуын жоғалтты, ал Кристис институты мен Pacifica радиосы онымен барлық байланысты үзіп тастады. Ол содан бері бұл қозғалыстан алшақтады. 1992 жылғы сайлауда АҚШ салық төлеушілері партиясының тізімінен өте алмағаннан кейін Гритц Америка Құрама Штаттарының президентігіне тағы да популистік партия тізімі бойынша кандидат болды. Оның сайлауалды ұраны "Құдай, қару және Гритц" болды, ал ол "Гритц заңнамасы" атты саяси манифест жариялады (оның тегі "құқықтар" сөзімен рифмаланады). Ол "жаһандық үкімет" және "Жаңа әлемдік тәртіп" деп атаған нәрсеге қарсы күресуге шақырды, барлық шетелдік көмекті тоқтатуды, федералды табыс салығын және Федералды резерв жүйесін жоюды ұсынды. Ол бүкіл ел бойынша 106 152 дауыс жинады, бұл жалпы дауыс берудің 0,14 пайызын құрады. Айдахо штатының Онейда округінде оның қолдауы он пайыздан асты. "Гритц заңнамасы" Мексикамен шекараны толық жабуды және Федералды резервті таратуды қарастырды.

Діни және әскери қызметте

1984 жылы Гритц әйелі Клаудиямен бірге Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне (LDS Church) қосылды. Соның салдарынан Гритц LDS шіркеуінен бас тартты. Гритц 1998 жылдың соңында өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін Almost Heaven-нен кетіп қалды. Almost Heaven оның кеткеніне дейін-ақ құлдырап, бұл жергілікті билік пен тұрғындармен, сондай-ақ Гритц пен ішкі радикалдық топ арасындағы қақтығыстарға байланысты болды. Израиль шіркеуінің идеологиясының ықпалында Гритц Невадаға көшіп, өзінің әрекет орталығын Мәңгілік жауынгерлер қауымдастығы деп қайта атады – бұл Гритцтің жаман күштер деп сипаттағандарына қарсы тұратын «жауынгер дін қызметкерлерінен» құралған топ. Гритц христиан патриоттар қозғалысындағы беделін заңгерлер мен оңшыл белсенділер арасында келісімге келтіру үшін пайдаланды. 1992 жылы ол Руби Ридж дағдарысында әріптес ардагері Рэнди Уиверге көмектесті. 1996 жылы Гритц Монтананың еркін адамдарына қатысты қақтығысты бейбіт шешуге тырысты, бұл топ үкіметке қарсы ақ сепаратистік милициялық ұйым еді. Сәтті келіссөздер болмағаннан кейін, Гритц ФБР-дің Фримендерді қамауға алатынын болжап, көңілі толып кетіп, орнынан кетті.

Кейінгі қызметі

1998 жылы Гритц Эрик Рудольфты – 100 жылдық Олимпиада паркіне бомба қойған адамды іздеуге сәтсіз тырысты, мақсаты оны құқық қорғау органдарына өздігінен бас беруге көндіру болатын. 2005 жылы ол Терри Шиаво ісіне белсенді түрде қарсылық танытты. 2005 жылдың 19 наурызында Шиавоның тамақтандыру түтігі алынып тасталғаннан кейін, Гритц оның емделіп жатқан хосписіне кіруге тырысқан заңбұзушылық жасағаны үшін тұтқындалды. 2014 жылдан бастап Гритц Americanvoiceradio.com сайтында "Азаттық шақыруы" деп аталатын радиошоу жүргізді.

Жазбалар

Гритц үш кітаптың авторы. Оның бірінші кітабы "Алда қалған ұлт", 1989 жылы жарық көрген. Онда Кхун Самен сұхбаты негізінде есірткі тасымалы және соғыс тұтқындарын жасыру туралы айыптаулар бар. Оның екінші кітабы "Қызметке шақырылған", 1992 жылы жарық көрді. Бұл кітап бұрынғы кітабын кеңейте отырып, Джон Ф. Кеннединің қазасы және жаңа әлемдік тәртіп орнатуға жасалған құпия жоспарлар сияқты түрлі конспирологиялық теорияларды қамтиды. Оның үшінші кітабы "Бауырлымның сақшысы" 2003 жылы жарық көрді.

Көркем әдебиеттер мен деректі фильмдерде

1980 жылдардағы "А команда" телесериалындағы Джон "Ганнибал" Смит кейіпкері Гритцке негізделген, сондай-ақ Чак Норрис фильмдерінің кейіпкерлері де одан шабыттанды. Гритц 1978 жылғы "Апокалипсис қасіреті" фильміндегі полковник Курц және "Рэмбо" франшизасының басты кейіпкері Джон Рэмбо сияқты бірнеше кейіпкерлерге де ықпал еткені хабарланды. Гритц 1990 жылы түсірілген "Құтқару күші" фильмінде өзінің жоғары дәрежеде көркемделген нұсқасы – подполковник Стил рөлін ойнады. Гритцті 1996 жылы CBS телеарнасының "Руби Ридждегі қамал" фильмінде Боб Гантон, ал 2018 жылы "WACO" телесериалының бірінші эпизодында Вик Браудер сомдады. 1983 жылы актер Уильям Шатнер Гритцтің өмірбаянына байланысты ойын-сауық құқығын сатып алды. Гритцтің Almost Heaven қауымдастығы 1998 жылы Луи Терудың "Адамзаттың ерекше жағдайлары" бағдарламасының "Тірі қалғандар" эпизодында көрсетілді. 2017 жылы түсірілген "Жою және ұмыту" деректі фильмінде режиссер Андреа Лука Циммерман Гритцтің өмірінен эпизодтарды қоса алғанда, он жылдан астам уақыт бойы оның ізімен жүрді.

Үлестер

Стэн Красноффтың "Қабырғадағы көлеңкелер" кітабына сөз басы. Австралия: Аллен және Унвин (2003). .

Қоғам алдында сөйлеу

"Ұлт сатқындалды". Әзіз Марияның көтерілу соборында өткен көпшілік лекциясы (1 маусым, 1990 ж.).