Кіріспе
1935 жылғы Олаф Степлдонның "Одд Джон: Әзіл мен шыншыл арасындағы оқиға" романы – британдық автор Олаф Степлдонның 1935 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Роман Джон Уэйнрайт кейіпкері арқылы "үстем адам" (Übermensch) тақырыбын зерттейді, оның қалыпты адамдардан асып түсетін санасы, кәдімгі адам қоғамымен қақтығысқа және Джон мен басқа да "үстем адамдар" құрған утопиялық колонияның құлауына әкеледі. Роман Фридрих Ницшенің идеяларымен және ағылшын жазушысы Дж. Д. Бересфордтың шығармаларымен байланысты, сондай-ақ Бересфордтың "Хэмпденшир таңғажайыбындағы" (1911) Виктор Стотт атты қалыптыдан тыс бала кейіпкеріне сілтеме жасайды. Мұқият баяндаушының сөзіне сүйенсек, Джон Хомо сапиенстің шектеулі моральдық нормаларын сақтауға міндетті емес. Степлдонның ғарыштық үлкен қайғының қайта-қайта бейнеленуі – ғаламның, рухани жағынан жетілгеніне қарамастан, интеллектке бейжай болу мүмкіндігі – оқиғаға қосымша тереңдік сыйлайды. "Үстем адам" тақырыбын және қалыпты мен қалыптыдан асып түсетіннің арасындағы үйлеспеушілікті зерттеулер Станислав Лем, Франк Герберт, Вильмар Ширас, Роберт Хайнлайн және Вернор Винге сияқты авторлардың еңбектерінде де кездеседі. Бұл кітапқа Джулиан Мэй өзінің "Intervention" кітабында, "Галактикалық орта" сериясының бір бөлігі ретінде сіңіп отырады. Сонымен қатар, бұл роман "гомо супериор" терминін енгізуге себепкер болды.
Odd John: A Story Between Jest and Earnest is a 1935 science fiction novel by the British author Olaf Stapledon. The novel explores the theme of the Übermensch (superman) in the character of John Wainwright, whose supernormal human mentality inevitably leads to conflict with normal human society and to the destruction of the utopian colony founded by John and other superhumans. The novel resonates with the ideas of Friedrich Nietzsche and the work of English writer J. D. Beresford, with an allusion to Beresford's superhuman child character of Victor Stott in The Hampdenshire Wonder (1911). As the devoted narrator remarks, John does not feel obliged to observe the restricted morality of Homo sapiens. Stapledon's recurrent vision of cosmic angst – that the universe may be indifferent to intelligence, no matter how spiritually refined – also gives the story added depth. Later explorations of the theme of the superhuman and of the incompatibility of the normal with the supernormal occur in the works of Stanisław Lem, Frank Herbert, Wilmar Shiras, Robert Heinlein and Vernor Vinge, among others. The book is mentioned by Julian May in Intervention, part of the Galactic Milieu Series. It is also responsible for coining the term "homo superior".
Басты кейіпкер
Джон өте ақылды, тіпті дене бітімі жетілмегендігіне қарамастан. Степлдон сияқты, ол коммунистік идеяларды қолдайды, бірақ бағытталған марксизмді сынап бағалайды. Ол сондай-ақ өте мақтаншыл және сүйкімділік өнерінде шебер. Адамдық тұрғыдан алғанда, оны адамгершіліксіз деп санауға болады, немесе ол адам санасымен түсінілмейтін моральді ұстанатын болуы мүмкін.
Контурлық
Джон және Автор. Джон Уэйнрайттың физикалық сипаттамасы. Бірінші кезең. Оның ата-анасы және шамамен 1910 жылы туылғаннан бастап бес жасқа дейінгі өмірі. Төрт жасында сөйлеуді, тоғыз айдан кейін санауды үйренеді. Ол математиканың барлық саласын үйреніп, n өлшемді кеңістікті көру қабілетін дамытады. Жаман бала. Алты жасында жүруді үйреніп, Стивен есімді көрші баламен акробатика және күреспен айналысады. Ол биология мен дзюдоны оқып жүр. Джон мен оның үлкендері. Джонның айналасындағы адамдармен қарым-қатынасы. Оны зауыттар мен кен орындарына алып барады және қызығушылық тудырған адамдармен сұхбат алады. "Мистер Магнатпен" сұхбат. Ой және іс-қимыл. Джон ойыншықтармен ойнайды және философияны зерттейді. Оның ұрлықтары және Смитсонды өлтіруі. Көптеген өнертабыстар. Джонның алты жасар Джудимен достығы. Оның құпия зертханасы және өнертабыстары. Қаржылық жобалар. Джон авторды өнертабыстарын сату үшін делдал ретінде пайдаланады. Ол қаржылық салымдар жасайды және алданып қалады. Ол қаржыгерлермен тікелей оқуға тырысады. Скандалды жасөсперлік шақ. Джонның гомосексуалдық қатынастары бар, ол Еуропа есімді әлдеқайда үлкен әйелге уәде береді. Содан кейін оның өз анасымен жыныстық қатынаста болғаны туралы да меңзеледі. Жас антропологтың әдістері. Джон түрлі амалдарды қолданып, танымал адамдармен сұхбат алады. Ол Франция, Германия, Италия және Скандинавияға саяхаттайды. Психиатрға барғанда артта қалған бала рөлін ойнайды. Әлемнің ахуалы. Джон баяндаушымен ағымдағы оқиғаларды талқылайды және адамзатқа көмектесуге қызығушылығы жоқ екенін мәлімдейді. Ерекше кездесулер. Джон Шотландияға "демалысқа" кетеді, ал баяндаушы МакУист пен Нортон есімді екі альпинисттен естіген қызық хабарларды айтады. Жайдағы Джон. Джон қайтып келіп, өзінің қажырлы өмірі мен рухани тәжірибелерін баяндайды. Джон өз тегін іздейді. Ол телепатияны дамытады және оны өзіне ұқсас екі адамды табу үшін пайдаланады: Джеймс Джонс есімді музыкалық ақылдан адасқан адам және Хебрид аралдарындағы мүгедек бала. Инженерлік мәселелер. Ол "супернормальды" адамдардан тұратын колония құру идеясын ойлап тауып, яхта мен ұшақ салады. Жаклин. 1765 жылы Парижде дүниеге келген адамнан жоғары тұрған тұлға туралы әңгіме. Адлан. Мысырда 1512 жылы туған, өзінен 35 жыл бұрын қайтыс болған Джонмен байланысқан адамнан жоғары тұрған тұлға туралы әңгіме. Нг Гунко және Ло. 12 жасар эфиопиялық бала мен 17 жасар сибириялық қыз Джонға қосылады. "Скидтің" бірінші сапары. Олар Оңтүстік Тынық мұхитына барады, жол бойы көптеген әріптестерін жинап алады. Олар бір аралға барып, оның түпкі тұрғындарын қырып-жояды. Колония құрылды. Джон мен Ло қысқа уақытқа Англияға оралады. "Құрылыстағы колония". Баяндаушы аралға барып, ондағы колонияны сипаттайды. Соңының бастауы. Аралды "Викинг" деп аталатын британдық зерттеуші кеме ашқан. Осыдан кейін екі британдық жеңіл крейсер, кеңестік кемелер келіп, халықаралық экспедиция жаппай тұтқындауға соңғы әрекет жасайды. Барлығы псиондық шабуылдармен тойтарыс беріледі. Соңы. Жалданған әскерлер аралға шабуыл жасайды, бірақ қатал псиондық шабуылдармен кері қайтарылады. 1933 жылдың 15 желтоқсанында отаршылар өз аралын әдейі қиратып жібереді.
Фильмдік құқықтар
Джордж Пал «Одд Джон» туындысына құқықтарды сатып алды және 1966 жылы «Франкенштейннің қамалы» журналы актер Дэвид Маккалумның бас рөлде ойнайтынын мәлімдеді.