Кіріспе

1951 жылы жазылған қысқа әңгімелер жинағы. Рей Брэдберидің "Сәйкестелген адам" атты жинағы 1951 жылы жарық көрген американдық жазушы Рей Брэдберидің 18 ғылыми-фантастикалық әңгімесінен тұрады. Әңгімелердегі басты тақырып – технологияның салқын қаталдығы мен адам психологиясының арасындағы қақтығыс. 1952 жылы Халықаралық фантастикалық сыйлыққа ие болды. Бірін-бірімен байланысы жоқ оқиғалар "Сәйкестелген адам" атты бас әңгімемен байланыстырылған, ол белгісіз баяндаушының кездесетін, денесіне көптеген суреттер салынған, бұрын цирк шоуында жұмыс істеген адам. Оның татуировкалары, әйелдің уақыт саяхаты жасап салған деген әңгімеге сүйене отырып, жеке-жеке тірідей бейнеленген, әрқайсысы әртүрлі оқиғаны баяндайды. Кітап жарық көргенге дейін Брэдбери кейбір мәтіндерді өңдегенімен, бір әңгімеден басқа барлық әңгімелер бұрын жарияланған. 1969 жылы кітап Род Стайгер мен Клэр Блумның қатысуымен "Сәйкестелген адам" атты фильмге айналдырылды. Фильмде "Велдт", "Ұзақ жаңбыр" және "Әлемнің соңғы түні" әңгімелері бейімделген. "Велдт", "Түлкі мен орман" ("Болашаққа"), "Марионеткалар, Инк." және "Ноль сағаты" сияқты кейбір әңгімелер 1955–1957 жылдарғы "X Минус бір" радио сериясы үшін драматизацияланды. "Велдт", "Бетон араластырғыш", "Ұзақ жаңбыр", "Ноль сағаты" және "Марионеткалар Инк." телехикаясы үшін бейімделді. "Түлкі мен орман" әңгімесі 1965 жылы BBC телехикаясы үшін Терри Нейсонмен бейімделді.

Велдт өзені

Болашақ қоғамдағы ата-аналар балаларының психикалық денсаулығына қатысты алаңдайды, себебі олардың жаңа виртуалды шындыққа негіделген балалар бөлмесі, балалардың қиялындағы кез келген ортаны жасауға қабілетті, үнемі Африка даласын көрсетіп тұрады, онда арыстандар мүрделерді жеп жатыр. Балалар психологы автоматтандырылған үйдің балалардың дамуына да, ата-аналардың да пайдалы еместігін айтады және олар автоматтандырылған жүйені тоқтатып, өздерін-өздерімен қамтамасыз ету үшін демалысқа шығуларын ұсынады. Балалар бұл шешімге наразы болады, бірақ кейін салқынқанды түрде келіседі. Балалар ата-аналарын балалар бөлмесінде қамап қойып, оларды арыстандардың жеміне айналдырады. Кейін олар балалар психологымен бірге далада тамақтанады. Олар арыстандардың жеп жатқанын көреді, бірақ не болғанын түсінбейді.

Калейдоскоп

Кемеде ақау пайда болғаннан кейін, ғарыш кемесінің экипажы күшсіздікпен ғарыш кеңістігінде қалқып кетеді. Оқиға экипаж мүшелерінің өлімге бетпе-бет келгендегі соңғы ойлары мен сөздерін баяндайды. Баяндаушы өмірін ащылықпен еске алып, ешқандай маңызды іс істемегенін сезінеді. Оның соңғы тілегі – өмірі кем дегенде біреу үшін құнды болғанын көру. Жер атмосферасына құлап, жанып кеткен кезде ол Иллинойс штатындағы бір балаға құлап түскен жұлдыз болып көрінеді.

Екінші аяқ

Марсты тек қара нәсілді адамдар ғана мекендеген. Олар Жерден ақ саяхатшылармен бірге келе жатқан зымыранды білгенде, ақтар бұрын олармен қалай қатысқанының құдайға жазасы ретінде Jim Crow жүйесін, нәсілдік бөліспен енгізеді. Зымыран қонғанда, саяхатшылар оларға соғыс салдарынан бүкіл Жер қирағанын, расизмнің барлық қорқынышты естеліктері де (мысалы, қара нәсілділерді дарға асу үшін пайдаланылған ағаштар) жойылғанын, аман қалғандардың өте аз екенін айтады. Қара нәсілді адамдар ақ саяхатшыларды жаны ашып, оларды жаңа қоғамға қабылдайды.

Автожол

Мексиканың ауылдық аймандағы тас жолдың жанында тұратын күйеу мен әйел қарапайым, реттелген өмір салғанда, тас жол ядролық соғыстан қашқан босқындарға толып кетеді. Олар жас саяхатшылардың біріне көмек көрсетеді, олар ядролық соғыс – әлемнің аяқталуы екенін айтады. Саяхатшылар кеткен соң, күйеу "әлем" дегенінің не екені туралы ойланып, әдеттегі жұмысына қайта оралады.

Адам

Ғарыш зерттеушілері тұрғындары шаттыққа толы планетаны табады. Зерттеу жүргізген кезде олар, ғарышкерлердің Иса деп сенетін, бір құпия келуші келгенін анықтайды. Бірі өмірін сол адамның даңқымен қуанышқа бермекке шешім қабылдайды. Екіншісі ғарыш кемесін пайдаланып, осы жұмбақ саяхатшыны қуып жетуге тырысады, бірақ ол барған әр планетада "Ол" жаңа ғана хабар таратып кеткенін көреді. Ұжымның қалған мүшелері осы риза болған тұрғындардан үйрену үшін сол планетада қалады және "Ол" әлі де планетада екенін біліп, сыйлыққа ие болады.

Ұзақ жаңбыр

Бір топ ғарышкер Венерада қиын жағдайға түсіп, онда үздіксіз және қатты жаңбыр жауады. Саяхатшылар Венера ландшафтында "күн күмбезі" деп аталатын үлкен жасанды жарық көзі бар паналау орнын іздейді. Олар тапқан алғашқы күн күмбезі жергілікті венералықтар тарапынан қиратылған. Тағы бір күн күмбезін іздеу кезінде кейіпкерлердің бірінен соң бірі, аяусыз жаңбырдың үнемі қайталанып тұратын ырғағы оларды есінен шығарып, өзіне-өзі қол жұмсауға итермелейді. Әңгіменің соңында, тек бір ғарышкер ғана, оның санасы күмәнді, жұмыс істейтін күн күмбезін табады.

Ракеталық адам

Дауг өзінің ғарышкер әкесі үш айлық ғарыш сапарынан кейін, Дауг 14 жасқа толған бір жазда үйге келгенін еске алады. Әкесі Жердегі өмірге қызығуға тырысты, бірақ бірнеше күннен кейін ғарышқа қайтуға құштар болды. Ол Даугты ғарышкер болмауға ескертті, себебі ол әрдайым Жер мен ғарыш арасында қыналуға және миллиондаған өлім қатеріне ұшырауға бейім. Даугтың анасы әкесінің кететін күні алдын ала Құрбан айт дастарқанын дайындады, әкесінің ғарышта қаза болатынын бұрыннан білгенімен және эмоциялық тұрғыдан суынып алғанына қарамастан. Ертесі күні таңертең әкесі бұл миссия оның соңғы миссиясы болатынын мәлімдеді. Әкесінің ракетасы күнге құлағандығы туралы хабар келгеннен кейін, Дауг пен анасы күн сәулесінен бойын тыйды.

От шары

Бір топ дін қызметкері Марсқа сапар шегіп, марсиандарға миссионерлік қызмет атқаруға келеді. Олар жергілікті тұрғындардың таза энергиядан тұратынын біледі. Олардың денесі болмағандықтан, олар күнә жасай алмайды, демек, кешірімге мұқтаж емес.

Әлемнің соңғы түні

Бір күйеу мен әйел таңда осы кешке әлемнің аяқталатынын біледі. Дегенмен, олар әдеттегідей күнделікті істерін істей береді, ертең жоқ екенін түсініп, қабылдайды.

Қалған жерлер

Әдебиеттің көптеген туындылары Жерде тыйым салынып, өртеледі. Осы кітаптардың қайтыс болған авторлары Марста бір түрі өмірден кейінгі өмірді өткізеді. Өлгенімен, олар әлі де осал, өйткені автордың барлық туындылары жойылса, автор да толығымен жоғалады. Авторлар Жерден адамдар келе жатқанын біліп, кек алуға дайындалады. Бірақ, астронавттар соңғы қалған кітаптарды өртеп, осымен бүкіл колонияны құртады.

Ешбір түнді немесе таңды ерекшелендірудің қажеті жоқ

Екі дос, Клеменс пен Хичкок ғарыш кемесінде кеңістіктің бос екендігі мен суықтығын талқылайды. Біраз ерекше Хичкок жеке өзінің ғаламды құру идеясын қабылдайды және ғарышта ештеңе жоқ, түн мен таң деген де жоқ деп қайта-қайта айтады. Ол жеткілікті дәлелсіз шындыққа сенуден бас тартады және көп ұзамай тікелей сезе алмайтын нәрселердің бәріне күмәнмен қарай бастайды. Ол жұлдыздарға сенбейді, себебі олар тым алыс. Клеменс Хичкок кемені тастап кеткенін біледі. Хичкок ғарыш кеңістігінде мұңға батып, суықтан қатып өледі.

Түлкі мен орман

Соғыс салдарынан қираған болашақ қоғамның құлдыраудың алдында тұрған бір жұбай 1938 жылы Мексикаға қашу үшін уақыт саяхатын пайдаланады. Олардың бұрынғылар да осы технологияны химиялық, ядролық және биологиялық соғыстардың салдарынан бәрінің бұзылуына дейін өмірдің қызығын көру үшін қолданған. Айыныштысы, билік өкілдері де уақытқа кері сапар шегіп, болашаққа қуылғандарды қайтаруға тырысады.

Қонақ

Марс қауіпті аурулармен ауыратын адамдарды оқшаулауға пайдаланылады. Бір күні планетаға 18 жасар Леонард Марк есімді, телепатия қабілетіне ие жігіт келеді. Планетадағы жер аударылғандар, оның ішінде Саул есімді адам, оның қабілетіне қуанып, қонақтарымен көбірек уақыт өткізу және оның жібере алатын ойша жұмақтарды сезіну үшін күрес басталады. Соның салдарынан жас жігіт қаза болып, ол ұсынған қашқындық мүмкіндігі мәңгілікке жоғалады.

Бетонды араластырғыш

Марстың тартыншақты адамы Жерді басып алуға дайындалып жатқан әскерге қосылуға мәжбүр болады. Олар келгенде, оларды бейбітшілік орнаған, жаулы емес, керісінше, қызығушылықпен қараған адамдармен құшақ жайып қарсы алады. Басты кейіпкер кинорежиссермен танысады, сонда Жер тұрғындары марсиандарды қаржылық пайда табу үшін пайдалануды жоспарлағандықтары белгілі болады. Ол Марсқа қашып кетуге тырысады, бірақ көлік шауып, қаза табады.

Марионеткалар, Inc.

Бақытсыз некеде тұрған Брэйлинг, өзінің дәл сол сияқты көрінетін, Брэйлинг-Екі деген роботын "Марионеткалар, Инкорпорейтед" компаниясынан сатып алады. Брэйлинг-Екі, Брэйлингтің әйелімен қарым-қатынас жасауын болдырмау үшін оның орнына қойылған түрде тағайындалады, себебі ол Брэйлингті жүкті болғанын айтып, кетсе зорлау жазасынан өткізіп жіберумен қорқытып, оны некеге тұруға мәжбүр еткен. Брэйлингтің досы өзіне де робот-көшірме алуды ойлап жатқанда, әйелінің оны роботпен алмастырғанын біледі. Брэйлинг-Екі, Брэйлингтің әйеліне ғашық болады. Брэйлингке қарағанда, оның оны жақсырақ қамтамасыз ете алатынын айтып, Брэйлинг-Екі, нағыз Брэйлингті робот жеткізілген жәшікке құлыптап қояды.

Қала

Жерден келген зымыран экспедициясы белгісіз планетаға қонды және көрінетіндей бос қалаға тап болды. Адамдар зерттеуді бастағанда, қаланың мүлдем бос емес екенін түсінеді. Қала адамдардың келуін күтіп тұрған, бұрынғы ұзақ уақыттан бері жойылған өркениеттің адамзаттан кек алу үшін жасаған құрылысы еді; бұл өркениет тарихқа жазылмас бұрын адамзаттың биологиялық қаруларымен жойылған. Қала адам-астронавттарды тұтқындап, өлтірген соң, олардың денелері автоматтар ретінде пайдаланылып, соңғы кек алу әрекеті – Жерге биологиялық шабуыл жасалады.

0-сағаты

Жақын арада кішкентай балалар Дрилл есімді көрінетін қиял досына "Басқыншылық" деген ойын ойнауға көмектесуге итермеленеді. Бір анасы өзінің қаласынан алыс тұратын балалардың да дәл осы ойынды ойнайтынын байқағанда, ал өз қызы салқынқанды түрде үлкендер өлмелі дейтін болған соң, ол алаңдауға бастайды. Ақырында Дрилл нағыз шетелдік екені анықталады, одан кейін одан да көптегендер келеді, және олар өз қыздарының көмегімен жасырынып отырған ата-аналарды табады.

Ракета

Фиорелло Бодони, кедей қоқыс жинау орталығының иесі, отбасының бір мүшесін ғарышқа жіберу арманын орындау үшін 3000 доллар жинады. Отбасы кімді жіберу керектігін таңдауға батыл бармайды, себебі қалғандары таңдалған адамға ашуланып қалуы мүмкін деп қорқады. Бодони оның орнына, ақшаны ғарыш саяхатын симуляциялайтын виртуалды шындық театры бар зымыранның дәл көшірмесін салуға жұмсайды.

Басқа нұсқалар

1952 жылы Харт Дэвис алғаш рет жариялаған британдық басылымда "Ракеталық адам", "Отты шарлар", "Шеттегілер" және "Бетон аралағыш" алынып тасталды, ал "Марс жылнамаларынан" "Ушер II" және "Ойын алаңы" қосылды. 1997 жылы Avon Books және 2001 жылы William Morrow баспаларында "Отты шарлар" алынып тасталып, кітаптың соңына "Суреттелген адам" қосылды. "Ушер II" Әдебиет зерттеушісі Уильям Стендаль, "Моральдық ахуалды бақылаушылардың" кітап өртеу туралы бұйрықтарынан қашу үшін Марсқа көшті. Марста ол Эдгар Аллан Поның "Ашер үйінің құлауы" атты әңгімесінен үлгі алған, механикалық жаратылыстармен, қорқынышты дыбыс жолдарымен және айналасындағы барлық тіршілікті жоюмен толыққан, өзінің арман сарайының бейнесін жасады. "Моральдық ахуалды бақылаушылар" келгенде, олардың әрқайсысы Поның басқа әңгімелерінен еске түсіретін жағдайда қаза табады, соңында жетекші инспектор қамалады. Стендальдың барлық қуғыншылары өлгеннен кейін үй көлге батып кетеді. "Ойын алаңы" Чарльз Андерхилл бала кезінде көрші балалардың зорлығына ұшырады. Оның ұлы жергілікті ойын алаңында ойнағанда, бала кезіндегі зорлық-зомбылық жасаған адамды көріп, қатты алаңдайды. "Суреттелген адам" Ауыр салмақты цирк қызметкеріне "Тәттірленген адам" ретінде екінші мүмкіндік беріледі және ол бүкіл денесіне теріге сурет салатын әйелге барады. Ол болашақты көрсету үшін екі арнайы аймақты жабады. Біріншісі - әйелін тұншықтырып өлтіріп жатқан адамның суреті. Осы оқиғадан кейін көп ұзамай цирк қызметкерлері оны ұстап, сабап, екінші аймаққа қарайды. Онда олардың жасап отырған сабау көрінісі бейнеленген.

Қабылдау

Бухер мен Маккомас "Иллюстрацияланған адам" кітабына аралас баға берді, кіріспе әңгімені "көзге түретіндей тиімсіз" деп сынады, ал әңгімелер таңдауы "ақылға сыймас" екенін айтты. Дегенмен, олар жақсы әңгімелердің "қияли әдебиеттің ең көрнекті дәстүрлерінен мол тойым беретінін" атап өтті және кейін оны жылдың үздік кітаптарының бірі деп назлады. Вильерс Герсон "Таңғажайып ғылыми фантастика" журналында оны қарап шығып, "авторы бүгінгі ғылыми фантастикадағы ең білімді және көңілді жазушылардың бірі екенін көрсететін кітап" деп жоғары бағалады. "Нью-Йорк Таймс" газетінде Герсон кітаптағы "сыныптастарына оңай сезімталдық, жеккөрушілік және құрмет сезімін тудыратын үш өлшемді тұлғалар" бар екенін де мақтады.

1969 жылғы фильм

1969 жылы "The Illustrated Man" кітабының киноға бейімделуі шықты. Оны Джек Смайт түсірді, ал Род Стайгер, Клэр Блум және Дон Даббинс сияқты актерлер ойнады. Сценарийді продюсер Говард Б. Крейцек жазған. Фильмде "Велдт", "Ұзақ жаңбыр" және "Әлемнің соңғы түні" әңгімелерінің бейімделулері бар, сонымен қатар пролог пен эпилог аралық сахналармен және иллюстрациялардың қалай пайда болғаны туралы естеліктермен кеңейтілген. "Татуированный Штайгер" атты қысқа деректі фильмінде фильм жасаушылар Стайгердің денесін жалған татуировкалармен қаптау процесін көрсетіп, актерлер мен фильм жасаушылардың фильмге дайындалуын баяндайды.

Айдың қараңғы жағына әсер ету, 2010

"Калейдоскоптың" театрлық қойылымы, Pink Floyd музыкасының ықпалымен, Pink Floyd-тың осы аттас альбомына сілтеме жасап, "Айдың қараңғы жағына" шығарылды. Бұл қойылымды швейцариялық Stern Theater театр компаниясы сахналады. Сценарий авторы – Дэниел Рор, ал тұңғыш рет 2010 жылғы 6 ақпанда Швейцарияның Цюрих қаласындағы Ригиблик театрында көрсетілді. Музыкалық сүйемелдемеде скрипкалар квартеті мен фортепианоның шығармашылық қолданылуы кеңінен пайдаланылды.

BBC радиосы, 2014 жыл

Радиодағы бейімделу 2014 жылғы 14 маусымда BBC Radio 4 арнасында Брайан Сибли бейімдеген «Қауіпті көріністер» сериясының бөлігі ретінде таратылды, режиссері Джемма Дженкинс, ал «Суреттелген адам» рөлінде Иэн Глен және «Жас жігіт» рөлінде Джейми Паркер ойнады. Осы қойылымға «Марионеткалар, Inc», «Нөлдік сағат» және «Калейдоскоп» әңгімелері бейімделді.

Дайындалып жатқан фильм

2009 жылдан бері режиссер Зак Снайдер "Суреттелген адам" жинағындағы үш әңгіме – "Суреттелген адам", "Вельд" және "Бетон аралағыш" – негізінде фильм түсіруге қатысты, сценарийін жазушысы Алекс Цзе.

"Шыбырлақтар" телесериалы

The Whispers — "Zero Hour" атты қысқа әңгімеге негізделген американдық телесериал.

Брэдбери татуировкалары (рок-опера, 2018)

The Bradbury Tattoos атты жаңа рок-операсы 2018 жылдың 13 және 22 шілдесінде Цинциннатиде, Огайо штатында, concert:nova қазіргі классикалық ансамблімен бірлесе премьераға дайындалған. Бұл ансамбль Цинциннати симфониялық оркестрінің музыканттарынан құралған. Композитор Зак Гринберг және либретто авторы Майкл Бернхэм жазған опера, Рэй Брэдберидің "Иллюстрацияланған адам" кітабынан алынған "Калейдоскоп", "Нөлдік сағат", "Тас жол" және "Әлемнің соңғы түні" атты төрт әңгімесіне негізделген. Қойылымды ұлттық өнер қоры қаржыландырады.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

1999 жылы Жаклин Уилсонның «The Illustrated Mum» романы атауымен «The Illustrated Man» романына сілтеме жасайды. Элтон Джонның «Rocket Man» хиті Брэдберидің әңгімесінен шабыттанды. Pearls Before Swine тобы «The Rocket Man» деп аталатын және осы әңгімеден шабыт алған ән шығарды. 2007 жылғы «Blades of Glory» фильмінде Уилл Ферреллдің кейіпкері өзін «The Illustrated Man» деп атауға болатынын мәлімдейді. «Criminal Minds» сериалының (5-маусым, 20-бөлім, «A Thousand Words» деген атаумен) эпизодында денесі татуировкалармен жабылған серийлі кісі өлтіруші туралы көптеген сілтемелер бар. 2012 жылы, автор Рэй Брэдбери қайтыс болғанға дейін, канадалық музыкант deadmau5 Крис Джеймстің қысқа әңгімеге негізделген мәтіндері бар «The Veldt» әнін шығарды. Брэдбери қайтыс болғаннан кейін жарық көрген музыкалық бейнеклип оған арналған. Пост-рок тобы Deadhorse 2010 жылы шыққан «We Can Create Our Own World» альбомын кітаптың тікелей ықпалымен жасалғанын айтады. Ноа Тейлордың кейіпкері Камерон Кроудың «Almost Famous» фильмінде тур автобусында кітап оқып отырғанын көруге болады. «The Illustrated Man» өзі «The Simpsons» сериалының «Treehouse of Horror XXIV» эпизодында диванға шығуда авторы Рэй Брэдберимен бірге пайда болады. «The Sopranos» сериалының бір эпизодында (2-маусым, 11-бөлім) Дик Барон татуировкалармен жабылған адамды «The Illustrated Man» деп атайды. «Kaleidoscope» «Dark Star» фильмінің соңына әсер еткен сияқты, кеме экипажы әртүрлі тағдырларға қарай тарап кетеді, оның ішінде метеор жаңбырына қосылып, бомбалаған планетаға соқтығысады. Америкалық мелодикалық дед-метал тобы Light This City 2008 жылы шыққан «Stormchaser» альбомында Рэй Брэдбери әңгімелерінен шабыт алған екі ән шығарды. «Firehaven» әні «The Long Rain» әңгімесінен, ал «Wake Me at Sunset» әні «The Rocket Man» әңгімесінен шабыттанды. Квентин Тарантиноның «Once Upon a Time in Hollywood» фильмінде «The Illustrated Man» фильмінің радио трейлері фондық дыбыс ретінде ойнатылады. «Black Mirror» сериалының «Beyond the Sea» эпизодында бұл кітап ғарыш кемесінің компьютерінің жанында көрінеді. Марко Бергер режиссерлік еткен 2019 жылғы аргентиналық «The Blonde One (Un Rubio)» фильмінде Габриэль кейіпкері төсегінде жатып «The Illustrated Man» кітабын оқиды.