Жұлдыз жолындағы саяхатшы

Кіріспе

1953 жылы Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық романы "Starman Jones" жұлдыздарға ұмтылған шаруа баланың оқиғасын баяндайды. Кітап Чарльз Скрибнердің ұлдары баспасынан, Хайнлайнның жасөспірімдерге арналған сериясының құрамында жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Макс Джонс Озарк тауларында отбасылық шаруашылықта жұмыс істейді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, әкесінің жесірі, оны жек көретін адамға үйленгенде, Макс үйден қашып кетеді, марқұм ағасының астрогациялық нұсқаулықтарын алып кетеді. Көптеген мамандықтар гильдиялармен қатаң бақыланады, мүшелік мұрагерлікпен беріледі. Ағасы Астрогаторлар гильдиясының мүшесі болғандықтан және баласы болмағандықтан, Макс ағасы қайтыс болғанға дейін оны мұрагер етіп белгілеген болар деп үміттенеді. Ол оны анықтау үшін Жер портына автостоппен барады. Жолда ол босқындардан Сэм Андерсонмен танысады, ол кейіннен Императорлық теңіз жаяу әскерінен дезертир болғанын айтады. Сэм Максті тамақтандырып, жақсы кеңес береді, бірақ кейіннен оның құнды нұсқаулықтарымен қашып кетеді. Гильдия штаб-пәтерінде Макс мұрагер ретінде аталмағанын білгенде көңілі қалады, бірақ ағасының нұсқаулықтары үшін қалдырған кепілдік сомасын алады. Макс Сэмнің нұсқаулықтарды қайтарып, соманы өзіне талап етуге тырысқанын біледі. Кездейсоқ ол кешірім сұраған Сэмді кездестіреді. Макстің ақшасымен Сэм оларға басқа ғарыш кемелерінде экипаж мүшесі ретінде жұмыс істеген жалған құжаттарды пайдалана отырып, жұлдыз кемесінде жұмыс таба алады. Макс стюардтың үшінші сыныптық көмекшісі болып тіркеледі, содан кейін ол эйдетикалық жадысы арқылы Стюардтар гильдиясының нұсқаулығының мазмұнын бойына сіңіреді. Оның міндеттеріне бірнеше жануарларға, соның ішінде жолаушылардың үй жануарларына күтім жасау кіреді. Элдретт "Элли" Кобёрн өзінің сүйікті жануарына, Макс дос болған ғарыштан келген, жартылай ақылды "шексіз шұбар" қонаққа келгенде, ол оның үш өлшемді шахмат ойнай алатынын біледі және оны ойынға шақырады. Ол чемпион ойыншы, оған жеңіске жетуге мүмкіндік береді. Осы уақытта Сэм қару шеберінің дәрежесіне көтеріледі. Эллинің махинациялары арқылы кеме офицерлері Макстың астрогацияны ағасынан үйренгенін білгенде, Макс командалық палубаға көтеріледі. Бас астрогатор Хендрикс пен Бас компьютермен Келлидің басшылығымен ол сынақ кезінде шәкірт болып, содан кейін сынақ кезінде астрогатор болады. Хендрикспен кездесуде Макс ғарышқа шығу үшін өзінің құжаттарын жалғандағанын мойындайды. Хендрикс мәселені олардың Жерге оралуына дейін кейінге қалдырады. Асгард Ню Пегасидің орбитасында орналасқан Халционға бағыт алады. Хендрикс қайтыс болғаннан кейін, астрогация бөлімінде жұмысшылар тапшылығы орын алады. Қартайған капитан оның орнын басуға тырысады, бірақ бұл тапсырмаға лайықты емес. Макс нақты уақыт есептерінде қателік байқағанда, ол ауысуға (ғарыштың басқа аймағына бірден секіруге) әкеп соқтырады, бірақ капитан да, ассистент астрогатор Симс та оған сенбейді, ал кеме жоғалады. Олар өмір сүруге жарамды әлемді табады, оны Элли Charity деп атайды, ал жолаушылар отаршылдарға айналады. Бұл арада экипаж олардың қайда екенін және Жерге қайтып оралу мүмкіндігін анықтауға тырысады. Өкінішке қарай, планетада қазірдің өзінде сапиенттерге ұқсас жаугершік орталықтар өмір сүруде. Макс пен Элли тұтқындалады, бірақ Эллидің үй жануары Сэмді оларға жетелейді. Олар қашып кетеді, бірақ олардың артқа шегінуін қорғай отырып, Сэм қаза табады. Қайтып келгенде Макс капитанның қайтыс болғанын біледі. Симс команданы заңсыз алуға тырысты және Сэм оны өлтірді, Макс жалғыз қалған астрогатор болады. Оның үстіне, Симс астрогациялық нұсқаулықтарды жасырып немесе жойып жіберді. Жерлестерден сан жағынан басымдық танытқандықтан, адамдар қате ауысуды кері қайтару арқылы белгілі кеңістікке қауіпті оралуға тырысады. Макс кемені басқаруы керек, сонымен қатар ол жоғалған астрогациялық кестелерді жадынан жеткізуі керек. Оның ауыртпалығын арттыруға, қалған офицерлер Макске командалық міндетін атқаруы керектігін айтады, өйткені капитан астрогатор болуы керек. Қысым өте жоғары, бірақ Макс сәттілікпен кемені белгілі кеңістікке оралады. Макс ауыр айыппұл төлейді, бірақ Астрогаторлар гильдиясына қосылуға рұқсат етіледі және басқа ғарыш кемесінде ассистент астрогатор болып тағайындалады. Алайда, ол Элдретпен романтикалық қарым-қатынас орнатудың кез-келген мүмкіндігін жоғалтады; ол үйге қайтып, жігітіне үйленеді. Макс бұл жағдайды екіталай қабылдады, бірақ жаңа мансабын асыға күтеді.

Max Jones works the family farm in the Ozark Mountains. With his father dead and his stepmother marrying a man he detests, Max runs away from home, taking his late uncle's astrogation manuals. Most occupations are tightly controlled by guilds, with hereditary memberships. Since his uncle had been a member of the Astrogators' Guild and had had no children, Max hopes that before he died, his uncle had named him his heir. He begins hitchhiking towards Earthport to find out. Along the way, he finds a friendly face in hobo Sam Anderson, who later alludes to being a deserter from the Imperial Marines. Sam feeds Max and offers good advice, though he later absconds with Max's valuable manuals. At the guild's headquarters, Max is disappointed to find that he had not been named as an heir, but he receives his uncle's substantial security deposit for his manuals. Max learns that Sam had returned the manuals and tried to claim the deposit for himself. By chance, he runs into an apologetic Sam. With Max's money, Sam is able to finagle them jobs aboard a starship using forged records of service as crewmen aboard other starships. Max signs on as a steward's mate third class, and then he absorbs the contents of the Stewards' Guild manual using his eidetic memory. Among his duties is caring for several animals, including passengers' pets. When Eldreth "Ellie" Coburn visits her pet, an alien, semi intelligent "spider puppy" that Max has befriended, she learns that he can play three dimensional chess, and challenges him to a game. A champion player, she diplomatically lets him win. Meanwhile, Sam rises to the position of master at arms. When, through Ellie's machinations, the ship's officers discover that Max had learned astrogation from his uncle, Max is promoted to the undermanned command deck. Under the tutelage of Chief Astrogator Hendrix and Chief Computerman Kelly, he becomes a probationary apprentice chartsman, then a probationary astrogator. In a meeting with Hendrix, Max reluctantly admits to faking his record to get into space. Hendrix defers the matter until their return to Earth. The Asgard then departs for Halcyon, a colony planet orbiting Nu Pegasi. When Hendrix dies, the astrogation department is left dangerously shorthanded. The aging captain tries to take his place, but is not up to the task. When Max detects a critical error in his real time calculations leading up to a transition (an instantaneous jump to another region of space), neither the captain nor Assistant Astrogator Simes believe him, and the ship becomes lost. They locate a habitable world, which Ellie names Charity, and the passengers become colonists. Meanwhile, the crew continues to try to figure out where they are and whether they can return to Earth. Unfortunately, it turns out the planet is already inhabited by hostile centaur like sapients. Max and Ellie are captured, but Ellie's pet is able to guide Sam to them. They escape, though Sam is killed covering their retreat. Upon his return, Max is informed that the captain has died. Simes tried to take command illegally and was killed by Sam, leaving Max as the only remaining astrogator. To make matters worse, Simes hid or destroyed the astrogation manuals. Vastly outnumbered by the natives, the humans are forced to attempt a perilous return to known space by reversing the erroneous transition. Max must pilot the ship; he must also supply the missing astrogation tables from memory. To add to his burdens, the remaining officers inform Max that he must take command, as the captain must be an astrogator. The pressure is immense, but Max succeeds and the ship returns to known space. Max pays heavy fines, but is allowed to join the Astrogators' Guild, and is assigned as an assistant astrogator aboard another starship. However, he loses any chance for a romantic relationship with Eldreth; she returns home to marry her boyfriend. Max accepts this with mixed feelings, but looks forward to his new career.

Басқа ақпарат құралдарына бейімделу

Генлейн өзінің шығармаларын драмалық бейімдеуге сирек рұқсат бергенімен, ол Дуглас Л. Либерманға Чикагодағы Гудман балалар театрында "Жұлдызды Джонсты" қоюға рұқсат берді. Либерман жазған және қойған 2 актілі пьеса 1972 жылы 25 рет көрсетілді. Басты рөлді Чарльз Флейшер ойнады, ол кейін Голливудта Роджер Раббиттің даусын сомдады. 1974 жылы "Авон Букс" баспасы Бетти Джин Лифтон құрастырған "Қазіргі заманғы балалар театры" антологиясының бөлігі ретінде пьесаның мәтінін жариялады.