Кіріспе

Ирландияның Донегал округіне жататын Инишовеннің солтүстік-батысындағы ауыл және азаматтық округ. Клонмани ауылының батысындағы Урис аңғары – Инишовендегі ирланд тілінің соңғы бекінісі болды. 19 ғасырда бұл аймақ поитин қуырудың маңызды орны еді. Ауылдың сыртында Киннеа (Рокстаун), Кросконнелл, Дунафф және Линан сияқты бірнеше атақты елді мекендер бар.

Атауы

Ирландиялық Клуэйн-Мэйн қалашығының атауы "Сент-Мэйннің шалғыны" және "Саябастардың шалғыны" деп аударылған, бірақ біріншісі көбірек танымал. Ауылды жергілікті халық "Түйіскен жол" деп біледі, себебі ол бастапқыда төрт жолдың қиылысында салынған.

Тарих

Бұл жерде қасиетті Колумба негізін қалаған монастырь орналасқан. Ол Моррисон отбасымен тығыз байланысты болды, олар эренаг қызметін атқарды. Монастырьда қазір Дублиндегі Ирландия Ұлттық мұражайында сақталатын 11 ғасырға жататын мыс және күмістен жасалған қасиетті Мíosach орналасқан. Ауыл Иншовендегі ең жас ауыл екенін мәлімдейді. 18 ғасыр саяхатшысы Ричард Покок 1752 жылы бұл аймақты зерттеген кезде ауылды есімдерімен атамаған. Ауыл 1795 жылы жарық көрген "Топография Гиберника" еңбегінде айтылған. Ол 1841 және 1851 жылғы халық санағында тіркелмеген. 1861 жылғы халық санағы бойынша Клонманиде 21 үйдің ішінде 112 адам тұрғаны тіркелді. Ал тағы 3 үй бос тұрды.

Поитин Урис Республикасы

19 ғасырдың басында Клонманиден батысқа қарай үш миль қашықтықта орналасқан Үррис аңғары заңсыз поитін қуыу өнеркәсібінің орталығына айналды. Үррис төбелері поитін жасауға өте қолайлы болды. Аймақ таулармен қоршалған және тек Мамор Gap және Кросконнелл арқылы қолжетімді болды. Дерри қаласы шалғай орналасқанмен, сауда үшін маңызды нарық болғандықтан, шамамен 16 шақырым қашықтықта жатты. Жергілікті тұрғындар табысты бизнесін қорғау үшін Кросконнеллдегі жолды кесіп, салық полициясын кіргізбей, "Үррис Пойтин Республикасын" құрды. Бұл шартты тәуелсіздік кезеңі үш жылға созылды. Бірақ 1815 жылы билік Үррис төбелерін қайта бақылауға алып, осы қысқа мерзімдік өзін-өзі басқаруға нүкте қойды.

1840 жылғы жер сілкінісі

1840 жылы ауылда жер сілкінісі болды, Ирландия үшін бұл салыстырмалы түрде сирек кездесетін құбылыс еді. Дүрбілеуге жақын орналасқан Карндонах қаласында да сезілді. 1840 жылғы 28 қаңтардағы «Белфаст News Letter» газетінде былай деп хабарланды: «Кейбір жерлерде ұйықтап жатқандар төсекте шайқалып, ал басқалары орындықтарынан құлап, қатты қорқып қалды».

"Уотерлу діни қызметкері"

Әкесі Уильям О’Доннелл, сондай-ақ «Уотерлоо діни қызметкері» деп белгілі, 1829 жылдан 1853 жылға дейін Клонмани приходындағы көрнекті тұлға болды. 1779 жылы Бункрана қаласының Кокхилл ауылында дүниеге келген ол, Мейнот колледжін бітіргеннен кейін діни қызметкер болу мүмкіндігін бастапқыда қабылдамады. Оның орнына, ол әскерге қосылып, Пиреней соғысында шайқасты, Витория, Ронсеваль, Пиреней шайқастарына қатысып, соңында Уотерлоо шайқасында болды. 1819 жылы әкесі О’Доннелл дінге қабылданды және Төменгі Фахан мен Дезертегниде приходтық діни қызметкер ретінде қызмет ете бастады. Кейіннен 1829 жылы Клонманиге көшіп келді, онда 1856 жылы қайтыс болғанға дейін тұрды. Клонманиде болған кезінде әкесі О’Доннелл приходтың халқына терең берілді және олардың өмірін жақсарту үшін тынымсыз еңбек етті. Ол приходта бес ұлттық мектеп ашты және жергілікті халықтың құқықтарын қорғауға белсенді түрде атсалысты. 1838 жылы, ондық соғысының соңғы жылдарында, әкесі О’Доннелл Ирландия шіркеуіне ондық төлемегені үшін түрмеге қамалды. Ол Лиффорд түрмесінде жазасын өтеді және ондық жүйесіне қарсы күрестің ұлттық орталығына айналды. Әкесі О’Доннелл 1845-1849 жылдардағы апатты Ұлы ашаршылық кезінде Клонмани халқына көмек көрсетуді жалғастырды. 1846 жылы ол аштықтан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін Клонманидегі көмек комитетін құрды. Әкесі О’Доннелл 1856 жылдың 10 ақпанында 77 жасында Клонманидегі үйінде қайтыс болды.

Үлкен ашаршылық

Клонмани және оның төңірегіндегі аймақтар картоптың зиянды шіруінен қатты зардап шекті, бұл Ирландия ашаршылығына алып келді және ауылдық халықтың арасында көптеген өлім-жұлымға себеп болды. 1845 жылдың желтоқсан айында Клонманиде картоп егіні нашарлаған кезде, апаттың алға басқандары көріне бастады. Ирландия шіркеуінің Клонмани ректоры, преподобный Джордж Х. Янг, "Banner of Ulster" газетіне жиналған картоптың шамамен жартысы ауруға шалдыққандығын және егіннің үштен екі бөлігінен астамы жоғалғанын хабарлады. Жағдай өте қиын болды және келесі маусымға қажетті тұқымның болатыны белгісіз еді. Осы дағдарысқа жауап ретінде, католик және протестант шіркеулерінің дін қызметкерлері қаржы жинау және көмек көрсету үшін лайықты күш-жігер жұмсады. 1847 жылдың қаңтарында жергілікті көмек комитеті шұғыл түрде азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін қаржы жинауды белсенді түрде бастады. Дегенмен, егіннің нашарлауы және дизентерия сияқты аурулардың таралуы олардың күшін басып қалды. Комитет жергілікті жер иелеріне қаржылай көмек беруді және қиын жағдайдағы жалға алушылардың төлемдерін кешіруді сұрады. Жер иелерінің жауабы әртүрлі болды, кейбіреулері көмектесуге дайындық танытты, ал басқалары қолдау көрсетпеді. Майкл Логри, Биньон-холлмен байланысы бар жергілікті жер иесі, қаржылай үлес қосты. Керісінше, Джон Харви және Меррик ханым, төленбеген жалға ақысы мен басқа да шығындар өтелмегенше, көмек көрсетуден бас тартқандарын білдірді. Комитет пен жергілікті жер иелері арасындағы хат алмасу кейіннен Derry Journal газетінде жарияланды. Осы кезеңде Derry Sentinel басылымы Клонманиде күніне бес-алты адамның қайтыс болғанын хабарлады.

Траубрега шығанағындағы балық аулау апаты

1847 жылдың 23 сәуірінде Клонманидің жанындағы Доа аралынан шыққан балық аулау кемесі сегіз адамнан тұратын экипажбен балық аулауға шықты. Траубрега шығанағынан өте жатқанда, ауа райы тыныш болғанымен, кенеттен көтерілген толқын кемені құлатты. Осы салдарынан экипаждың жеті мүшесі қаза тапты. Құрбандар: кеменің иесі және алты баланың әкесі Дональд Доэрти; әйелі мен үш баласын қалдырған Патрик Доэрти; әйелі мен төрт баласынан аман қалған Джеймс МакЛоуглин; күйеуі және бір баласының әкесі Патрик (Роу) Доэрти; отбасы құрмаған жас Уильям (Нохер) Доэрти; Хью М'Кул және Джон МакЛоуглин. Кемедегі сегізінші адам Уильям Доэрти жағаға жүзіп шығып, аман қалды.

XIX ғасырдағы жер соғыстары

19 ғасырда Клонмани маңындағы ауылдық жерлерде жер иелігі және жалға алушылардың құқықтарына байланысты қақтығыстар болды. 1830 жылдары «Лента» деп аталатын қозғалыс үлкен танымалдылыққа ие болды, олар жер иелері мен олардың агенттеріне қарсы наразылық білдірді. 1832 жылдың ақпан айында үш мыңға дейін жергілікті жалға алушы екі көрнекті жер иесінің – Глен Хаустың Майкл Доэрти мен Биннионның Нил Лаугридің мүліктеріне шабуыл жасады. Олар жалға алу ақысын төмендетуді және Ирландия шіркеуіне төленетін ондық салықты жоюды талап етті. 1833 жылдың ортасында О'Доннелл есімді жергілікті адам үйінен шығарылған жалға алушының мүлкін басып алғандықтан, оның үйі көтерілісшілер тарапынан қиратылды. Сонымен қатар, көтерілісшілер жергілікті темірші Коннаганның шеберханасын нысанаға алды, себебі ол ондық салық агентіне қызмет көрсеткен. Тіпті жер иелерінің жұмыскерлеріне тиесілі мүліктер де зардап шекті. 1834 жылдың ақпан айында Лондондерри гарнизонынан 1-ші Корольдік полкінің жасағы азаматтық билікке көмектесу үшін ауылға орналасты. Алайда 1834 жылдың сәуір айында тағы да тәртіпсіздіктер орын алып, үлкен толқулардың нәтижесінде мүліктер жойылды. 1838 жылдың маусым айында жергілікті тұрғындар тобы, аймақты тексеру үшін келген үй иесі, миссис Меррикке шабуыл жасады. 1838 жылдың қыркүйегінде миссис Мерриктің сот орындаушысы Хью Брэдлидің үйіне шабуыл жасалды. Брэдлиді қатты ұрып-соғып, үйін қарулы адамдар тонады. Кейіннен миссис Меррик Брэдлиге жасалған шабуыл туралы ақпарат бергендерге 100 фунт сыйлық ұсынды. «Таймс» газеті бұл жағдайды «Клонманидің бақытсыз ауданында өмір мен мүлік үшін қауіпсіздік жоқ» деп сипаттады. 1852 жылы жергілікті жалға алушылар Чарльз Макклинтокты нысанаға алды, ол Майкл Доэртидің тапсырысымен жергілікті мүлікті зерттеген инженер-құрылысшы еді. Шабуылшылар Макклинтоктың жатын бөлмесіне оқ атып, үйін таспен лақтырды. Кейде зорлық-зомбылық діни сипатқа ие болды. 1861 жылдың қаңтар айында Клонманидегі протестант шіркеуіне шабуыл жасалып, терезелер сындырылды және есік қиратылды. 1880 жылдары үйден қуу және жер иелеріне қарсы наразылықтар жиі кездесетін құбылысқа айналды. 1881 жылдың қаңтар айында төрт жергілікті адам заңсыз жиналыс және тәртіпсіздік жасағаны үшін тұтқындалды, олар жер иесі Харвидің сот орындаушысына шабуыл жасаған. Жер лигасының Клонмани филиалы құрылды, оған ұйымның негізін қалаушы Майкл Дэвиттің есімі берілді. Жер лигасының аймақтағы қызметі туралы «Derry Journal» газеті жиі хабарлады, ол 1880 жылдары үнемі наразылықтар мен үйден қуулар туралы жазды. Жергілікті католик дінбасылары жалға алушылардың құқықтарын белсенді түрде қорғады және Жер лигасымен бірлесіп, жеке жалға алушылардың мүддесін жергілікті жер иелері алдында қорғады. 1885 жылдың желтоқсан айында дінбасылар мен Жер лигасының өкілдері жер иесі Логримен кездесті, ол жалға алушылармен жаман қарым-қатынасқа ие болғандығымен белгілі. Жер лигасының өкілдері жердің төмен бағасы туралы пікір білдірген кезде, Логри мырза: «Жалға алушылар тым арзанға жалға алған, олар мені және менің отбасымды жұмыс үйіне апарып әкелмек болды, бірақ мен көптеген адамдарды өзіммен бірге апарып қаламын» деді. Логри иелігі сол аймақтағы ең ірі иеліктердің бірі болды. Үйден қуулар көбінесе наразылықтарға әкелетін. Бұл наразылықтарды тоқтату үшін жер иелері полиция мен әскерді шақырып алатын. Кейде жалға алушылар үйден қуылғанға дейін бірнеше жылдық жалдаманы төлемейтін. Мысалы, 1881 жылдың 1 маусымында 80 қарулы полиция қызметкері төрт жергілікті жер иесінің бірлесіп ұйымдастырған бірнеше үйден қууларды қадағалау үшін Клонманиге кірді. Жер лигасы мен жергілікті шіркеудің діни қызметкері, әке Магуайр үйден қууға қарсы наразылық науқанын ұйымдастырды. Сот орындаушыларымен жұмыс істеу қиын болды. Сот орындаушылары көбінесе мүліктердің қайда орналасқанын білмей, кейде дұрыс емес адамдарды үйден шығарып тастады. Сонымен қатар, жалдамалы ақы төленгені туралы да даулар туындады. 1882 жылдың наурыз айында «Derry Journal» газеті Логри иелігінде тағы 18 адам үйсіз қалғанын хабарлады, бұл 100-ден астам адамды үйсіз қалдырды. 1882 жылдың тамызында Кэтрин Доэртидің үйден қууы да осыған ұқсас жағдай болды. Ол Клонманидің маңындағы Клеа қаласында тұратын жесір әйел еді. Ол үй иесі оған қарсы іс қозғағанға дейін үлкен қарыз жинаған. «Derry Journal» газеті бұл оқиғаны жазды: «Біз алғаш рет Кэтрин Доэрти есімді жесір әйелге бардық. Ол екі жылдық жалдаманы төлемеген. 1881 жылдың мамыр айында оған бұйрық берілді, жалдама мерзімі біткеннен екі күн өткен соң. Ол мәміле жасауға тырысты, бірақ ешқандай нәтиже болмады. Ол екі жылдық жалдаманы (£8 11с) және шығындардың жартысын төлеуге ұсыныс білдірді, бірақ агент одан жалдама мен шығындардың барлық сомасын төлеуге келіспеді, ол үйден шыққанға дейін. Әке О'Доэрти, әке Магуайр және әке МакКаллаг алғашқы үйден қууда қатысты және Ұзын уақыт бойы Харви мырзамен келісуге тырысты. Мүлікті шығаруға бұйрық берілді. Бұл көп уақыт алды. Есіктерді байлап, агентке мүлікті беру рәсімдері орындалды. Әскер мен полицияның қатары Рускиге қарай марш жасауға бұйрық берілді, онда келесі үйден қуу өтетін болды. Денис О'Доннел, үш баласымен бірге жалға алушы еді. Оның мерзімі бітті».

Клонмани маңындағы үйден қуулар туралы алаңдаушылықты Ирландия Ұлттық партиясының депутаты О'Доннел парламентте көтерді. 1882 жылдың наурыз айында ол Ирландияның Лорд-лейтенантіның Бас хатшысынан «Донегал графтығының Клонмани, Биннион, Гарридуфф, Аддервилл және Кардонаг аудандарында жалға алу ақысы бойынша үйден қуулар жүзеге асырылып жатыр ма, әлде болатындығы туралы хабардар ма?» деп сұрады. Ол сондай-ақ «Тәуелсіздік күніне дейін аймақтағы тұрғындардың наразылықтары мен кедей жалға алушыларға көмектесу үшін үкімет тарапынан тыйым салынды ма?» деп сұрады. 1883 жылдың мамыр айында Томас Секстон (Слайго округінен Ирландия Ұлттық партиясының депутаты) парламентте Клонманиде үйден қуылған жалға алушыларға қатысты Корольдік Ирландия полициясының әрекеттерін сұрады. Секстон мырза Доэрти есімді жалға алушының үйден қуылған отбасыларға барактар құруына полицияның кедергі келтіргенін хабарлады. Ол 23 отбасының, 108 адамнан тұратын, Клонманиде пана тапқанын, төрт отбасы бір кішкентай үйде тұрғанын айтты. Ирландияның Бас хатшысы сэр Джордж Тревельян бұл мәлімдемеге қарсы шықты, Доэртидің үйден қуылған шаруалардың жанында барак салуға ниеттенгенін, сондықтан полиция мүлікті қорғау үшін бекет құруға мәжбүр болғанын, бұл жергілікті шығындарға әкелетінін айтты. 1885 жылдың қыркүйегінде жер иелері үйден қуылған жалға алушылардың жерлерін иелену үшін «Төтенше адамдарды» жіберді. Жалға алушылар үйлерінен шығарылғаннан кейін, олар жерді өңдеуді жалғастырды. «Төтенше адамдар» осы егінге иелік ету үшін келді. Осы жаңа келгендерді қорғау үшін полиция ауданда алты адамнан тұратын бекет құруға мәжбүр болды. Наразылықтар көбінесе үйден қууға көмектескен адамдарға бағытталды. 1888 жылдың шілде айында жеті адам Патрик Каванагтың жерленуіне араласуы үшін айыпталды. Ол Қырым соғысының ардагері және Лаугри иелігінде жұмыс істеген. Каванаг жақында үйден қуылған жалға алушылардың мүлкіне қараушы болғаннан кейін танымал емес болды. Айыпталушылар Джон О'Доннел, Уильям Харкин, Уильям Губбин, Патрик Губбин, Оуэн Доэрти (Клонманиден), Константин Доэрти (Клеадан) және Майкл Доэрти (Клунтагтан) еді. Адамдар жаңадан қазылған қабірді үлкен тастармен толтырып, денені зиратқа кіргізбеді. Ауылда Каванагқа қабір беруге дайын адам болған жоқ. Жергілікті католик дінбасылары наразылық білдірушілерге жерлеу рәсімін өткізуге рұхсат беруге шақырды. Наразылық білдірушілер дене зиратқа жерленсе, оны қазып шығаратындарын мәлімдеді. Ақырында, жергілікті үкіметтік кеңес...

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Клонмани аймағында мықты әскери байланыстар бар. 1914 жылы британдық армия Гленфилд лагері деп аталатын оқу лагерін ашты, ол Глен Хаус, Стрейд маңында орналасқан. Гленфилдте 5000-ға дейін сарбаз орналасқан, оның ішінде Корольдік Иннискиллинг Фузилерлері, Девоншир полкі және Корольдік Ирланд Фузилерлері батальондары болды. Клонманиде орналасқан кезде 4-ші резервтік батальонның Томас Роулендс, Корнуолл герцогының жеңіл жаяу әскері батырлығы үшін Альберт медалімен марапатталды. 1918 жылдың 21 қазанында тұтанған қысқыш бар граната ату алаңына кездейсоқ түсіп кетті. Роулендс топқа жасырынуға және окоптан шығуға бұйрық берді. Бірақ бір сарбаз қимылдамады. Роулендс үлкен батылдық танытып, қайтадан окопқа кірді, гранатаны алып, парапеттен сыртқа лақтырды, онда ол жарылды. Линан мен Дунриде де әскери мекемелер болды. Соңғы бекініс алғаш рет Наполеон соғыстары кезінде салынған. Линан мен Дунри екеуі де Лох Свиллидің кіреберісін күзету үшін пайдаланылды, ол Корольдік теңіз флотының Атлантика флотының бір бөлігін орналастыруға қолданылды. Бұл екі лагерь де Ирландия еркін мемлекеті құрылғаннан кейін де Ұлыбритания қарулы күштері пайдаланған Келісім портына кірді. Бұл лагерьлер 1938 жылдың қазан айында Ирландия қарулы күштеріне берілді.

Ирландияның тәуелсіздік соғысы

Ирландияның Тәуелсіздік соғысы (1919-1921) ирланд халқының өзін-өзі басқару және автономияға ұмтылуының нәтижесі болды. Бұл қақтығыста Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) британдық күштерге қарсы партизандық соғыс жүргізіп, зорлық-зомбылық пен жазалау шараларына әкелді. Соғыс 1921 жылғы Ағылшын-Ирландия келісіміне қол қоюмен аяқталды. 1920 жылдың басында Клонманиде ИРА жасағы құрылды. Ол Карнданогта орналасқан Донегал ИРА-сының 2-ші батальонының құрамына кірді, және Клонмани, Калдафф, Малин, Малин Хед және Карнданог жасақтарын қамтыды. 1920 жылдың тамызында ИРА жергілікті тұрғындардан қару-жарақтарды тартып алу мақсатымен шабуылдар жасады, бұл британдық күштерді 1920 жылдың қарашасында Клонманиге шабуыл жасауға итермеледі. Бұл іздестірулер кезінде мүліктерге зиян келтіріліп, көп мөлшерде оқ-дәрі табылды. 1921 жылдың сәуір айында Ленан шаруасы Джозеф Доэрти әскери бақылауда болмаған қару-жарақтарды иеленгені үшін кінәлі деп танылды. Оның анасының үйінен мылтық табылды, бірақ Доэрти оны жасырып қойғандарын айтып, орналастырылғанын жорамалдады. Ол сот билігінің заңдылығын мойындаудан бас тартты, бұл оның заңсыз қоғаммен байланысының дәлелі ретінде қарастырылды. 1921 жылдың 10 мамырында Клонманидегі ең танымал оқиғалардың бірі болды, онда екі Корольдік Ирландия полициясының (RIC) қызметкері, Александр Кларк және Чарльз Мёрдок ИРА-мен ұрланып, кейіннен өлтірілді. Кларк пен Мёрдок екеуі де Клонманидегі RIC казармасында орналасқан, олар Straid маңында кешкі серуендеген кезде ұрланды. Кларк атылып, теңізге лақтырылды, оның денесі келесі күні Биньон жағалауында табылды. Констебль Мёрдок, Дублиннен шыққан, алғашқы шабуылдан аман қалды, қашып құтылуға тырысты және Биньон тұрғындарынан пана сұрады. Алайда, ол ИРА-ға сатқындық жасап, өлтірілді. Мёрдоктың денесі әлі күнге дейін табылған жоқ, бірақ жергілікті дәстүр бойынша ол Биньон төбесіне жақын батпаққа жерленген болуы мүмкін. 1921 жылдың маусым айында Клонманиде констебль Кларктың өлімін тексеру үшін әскери сот отырысы өтті. Сот Кларк жүрек, жақ сүйектері мен мойнына түскен оқ жарақатынан қайтыс болды деген қорытындыға келді және оның қаруы мен оқ-дәрісі жоқ екенін атап өтті. Кларк қайтыс болған кезде 23 жаста, үйленбеген еді. Констебльдер Мёрдок пен Кларк өлтірілгеннен кейін бірнеше күннен кейін Бункрана мен Клонмани арасындағы жол бойындағы алты көпір жарылғыш заттармен қиратылды. Бұл Солтүстік Инишовеннің үлкен бөлігін бөліп тастады және констебль Кларктың денесін Англияға қайтаруды кешіктірді. Билік өкілдері жергілікті тұрғындардан көпірлерді жөндеуге көмек сұрауға мәжбүр болды, осылайша денені тасымалдауға болады. Бірнеше аптадан кейін, 1921 жылдың 10 шілдесінде Корольдік күштері Синн Фейн белсенділерін іздеу үшін Клонманидегі бірнеше үйге шабуыл жасады. Алғашында ауылдың үш жасы кішкентай жігіті тұтқындалды, бірақ көп ұзамай босатылып, үйлеріне қайтуға рұқсат етілді. 1921 жылдың шілдесінде Клонмани теміржол станциясында орналасқан теміржол қызметкерлері британдық сарбаздарды тасымалдаудан бас тартты. Нәтижесінде сарбаздар пойызбен шығарылып, Линан бекінісіне қайтарылды.

Азаматтық соғыс

1922-1923 жылдары болған Ирландия азамат соғысы – Англия-Ирландия келісіміне қол қойылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң басталган, қатты дау тудырған қақтығыс. Келісім Ирландия еркін мемлекетін құрды, бірақ даулы мәселелер шешілмеді, әсіресе шектеулі тәуелсіздікті қабылдау, немесе британдық үкімшіліктен толық ажырасып, республика құру туралы мәселе. Бұл қақтығыста келісімге қарсы әрекет етуші күштер Ұлттық армияға қарсы шықты. Нәтижесінде Ұлттық армия жеңіске жетіп, Ирландия еркін мемлекеті Британ достастығының өзін-өзі басқаратын доминионы ретінде құрылды. Ирландия азамат соғысының басында Клонманиді еркін мемлекеттің Ұлттық армиясы басып алды. Банкранадан пойыз тәркіленді. 1922 жылдың 1 шілдесінде ол әскерді Клонманиге, содан кейін Карнданохқа жеткізді. Клонманиді басып алу бейбіт түрде жүзеге асты. Әскер Карнданохқа келгенде, жұмыс үйінде бекінген келісімге қарсы әрекет етушілермен атыс басталды. Еркін мемлекет армиясы пулеметтен оқ атып, соққыға дейін, әрекет етушілер капитуляциялауға келісті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

ХХ ғасырдың ортасында Клонмани аймағында шағын тоқыма өнеркәсібі дамыды. Соғыс жылдарында көптеген жергілікті әйелдер британ әскері үшін көйлек тігуге келісімшарт жасады. Бұл келісімшарттар Бункрана мен Дерри қалаларындағы фирмалар арқылы шағын өндірушілерге берілді, себебі олар британдық соғыс кеңсесінен келетін үлкен тапсырыстарды өңдей алмады. 1940 жылдың тамызында Клонманидегі Гаддидуф жағажайында дене табылды. Денени фермер ұлы Денис Кели тапты. Денесінен Джованни Ферденциге жазылған хат табылды; ол Ұлыбританияға көшіп келген итальяндық, Кингс-Кросс тұрғыны. Бұрын Ворт-Миллс тұтқын лагерінде ұсталған. Өлімнің себебі – суықтан туған жүрек жеткіліксіздігі. Денесі Клонманиде католиктік жолмен жерленді. Джованни 1940 жылдың 2 шілдесінде U-көмекшесімен батып кеткен SS Arandora Star кемесімен Канадаға тасымалданып жатқан. Екінші, танылмаған дене Баллилиффин жағажайына жағаға шықты. Соғыс кезінде Клонмани жағалауында миналар жиі табылды. 1942 жылдың маусым айында Урис ауданында мина жарылды. Ирландия армиясы тағы бір минаны Бэллиффин жағажайына жағаға шыққаннан кейін залалсыздандырды. 1946 жылдың наурыз айында Ирландия армиясы Баллилиффин мен Клонмани арасындағы жағалауға жақын жерде сегіз минаны жойды. Миналар қатты дауылдан кейін пайда болды.

Соғыстан кейінгі кезең

1994 жылы 21 қарашада таңғы сағат 2-де ауылда жеңіл жер сілкінісі сезілді. Дүмпуіл Рихтер шкаласы бойынша 2,1 балға тең болды.

ХХІ ғасыр

2005 жылдың сәуірінде Clonmany кеңжолақты интернетке қосылды. 2010 жылдың 11 шілдесінде кешке ауылдың жанындағы жол апатында жеті жас жігіт және бір зейнеткер қаза тапты. Оқиға туралы ақпаратты ұлттық бұқаралық ақпарат құралдары кеңінен жариялады.

Су тасқыны, дауыл, жағажайлар және қауіпті теңіз ағыстары

Ауыл Атлантика мұхитының дауылдарынан мерзімімен зардап шегеді, осының салдарынан су тасқыны болады, әсіресе жаз айларындағы ауыр жаңбырдан кейін. 1892 жылдың 28 мамырында үш сағатқа созылған кұйреуші жаңбыр Клонмани өзенінің жағалауларын бұзып, жүздеген гектар жерді су басып, егін мен малдың жоғалуына себеп болды. 1894 жылдың желтоқсан айында болған тағы бір дауыл шіркеу шатырларын зақымдап, сабаннан тоқылған үйлердің шатырларын ұшырып әкетіп, ауыл шаруашылығы өнімдерін жойды. 1924 жылы маңызды су тасқыны болды. 1945 жылдың қазан айында Клонмани өзенінің үстіндегі төрт көпір қирап, Клонмани мен Бункрана арасындағы қатынасты тоқтатты. 1952 жылдың қыркүйегінде қатты жаңбыр Клонмани өзенінің жағалауларын бұзып, дәнді дақылдардың алқаптарын, әсіресе Кросконнелл аймағын су басты. 1952 жылдың тамызында ауыр жаңбыр мен жоғары толқын ауылдың өзін су басты. 2017 жылдың тамыз айының соңында қатты жаңбыр қатты су тасқынына әкеп соқты, тұрғындар құтқарылып, R238 тас жолы жабылды. Ауылды Дэмфримен байланыстыратын R238 тас жолы көпірдің құлауынан кейін жабылды. Ирландия қорғаныс күштері құтқару және тазалау жұмыстарына көмектесу үшін жөнелтілді. Аймақ 2014 жылғы Су тасқыны қаупін бағалау есебінде теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты су тасқынынан қорғауға қатысты әлеуетті шаралар үшін ерекше аталып өтті. Клонмани маңында туристерді қызықтыратын бірнеше жағажай бар. Дегенмен, бұл жағажайлардағы қауіпті теңіз ағындары жүзушілер үшін қауіп тудырады. 1945 жылдың тамызында 15 жастағы ұл Клонмани-Странд жағажайында суға батып қайтыс болды. 1959 жылдың қыркүйегінде 26 және 15 жастағы екі жігіт Туллах жағажайында суға батып, жүзу кезінде қиындықтарға тап болды.

Қызықты жерлер

Сент-Мария Рим-католик шіркеуі – Эмансипацияға дейінгі католик шіркеуінің мысалы. Ғимарат 1814 жыл шамасында салына бастады, 1833 жылы солтүстікке қарай кеңейтіліп, Т-тәрізді жоспар құрады. 1843 жылы шаршы жоспарлы үш қабатты мұнара салынды. Клонмани Ирландия шіркеуінің шіркеуі – Стрейдде, ауылдың сыртында орналасқан. 1772 жылы салынған және 1830 жылы өзгертілген. Қазір ғимарат қираған, бірақ келушілерге қолжетімді. Зиратта XVIII ғасырдың басында және одан да ертерек, қазіргі ғимараттан бұрынғы және осы жердегі бұрынғы шіркеумен байланысты болуы мүмкін бірнеше қабірлер бар. Клонмани көпірі – шамамен 1800 жылы салынған, Клонмани өзені үстінен үш аркалы, дөңгелек пішіндес көпір. Жергілікті үйінді тастардан салынған, дөңгелек басты аркалары, тас тіреулері, су тоқтатушылары және тік парапеттері бар. Кейбір заманауи өзгерістерге қарамастан, көпір өзінің бастапқы сипатын сақтап, ауылдық ландшафттың көркіне үлес қосады. Бұл аймақтың құрылыс және көлік мұрасының маңызды бөлігі болып табылады және Клонмани ауылының құрылуына дейін салынған. Көпірдің берік құрылысы мен әдемі сыртқы түрі оны салған шеберлердің біліктілігін көрсетеді. 1814 жылы ол Revd. Моллойдың Клонмани еншісінің статистикалық есебінде көрсетілген. Clehagh Сабанмен жабылған үй – шіркеудің артында орналасқан, шамамен 1820 жылы салынған, бір қабатты үй, дәстүрлі сәулет үлгісін көрсетеді. Оның сабаннан жасалған төбесі, тоқу арқандары және темір тіректері бар. Қабырғалары кездейсоқ үйінді тастардан жасалған әкпен сырланған. 1837 жылға жуық деректерде осы жерде үй болғаны айтылады.

Климат

Клонмани Инишовен түбегінде орналасқан және Лоуг Свилли көлінің жанында жайлы жатқандықтан, қолайлы және умеренный климатқа ие. Аймақта қалыпты, жұмсақ жаз бен мұз температурасынан төмен түспейтін қыс мезгілі басылады. Орташа температура бойынша, бұл аймақ қыс айларында ұлттық орташадан жылырақ, ал жаз айларында ұлттық орташадан салқын болады.

Білім

Клонмани және оның төңірегінде төрт бастауыш мектеп бар. Біріншісі – Клонмани Н.С. Тағы бір жергілікті мектеп – Scoil Naomh Treasa, сондай-ақ Tiernasligo N.S. Бұған қоса, Рашенниде орналасқан Scoil Phádraig және Cloontagh Ұлттық мектебі деп те аталатын Scoil na gCluainte бар. Осы мектептердің көпшілігі орта білім алу үшін Карнданаг қаласындағы Карнданаг қоғамдық мектебіне түседі. Ал кейбіреулері Бункранадағы Scoil Mhuire немесе Crana колледжін таңдайды. Бұрын Кросконнеллде 19 ғасырда құрылған ұлттық мектеп болған. Бірақ ол 1960 жылдардың соңында жабылды.

Көлік

Клонман темір жол станциясы 1901 жылдың 1 шілдесінде ашылды, бірақ 1935 жылдың 2 желтоқсанында тоқтатылды. Станция Лондондерри және Луг Суилли теміржол компаниясының (L&LSR, Суилли) Лондондерри және Донегал округтерінің бір бөлігінде қызмет көрсеткен аялдамасы болды.

Мәдениет және туризм

Ирландияның тамыз мерекесі аптасында Клонманиде жыл сайын "Клонмани фестивалі" өтеді. Осы фестивальдің ең қызықты шараларының бірі – Клонмани ауыл шаруашылығы көрмесі мен қойшы иттерінің сынағы, ол фестиваль аптасының сейсенбі күні өткізіледі. Жергілікті мәдениет, тарих және дәстүрлер туралы мәліметтер "Есімде қалған соңғылар" кітабында жазылған. Жергілікті мектеп мұғалімі Патрик Кавана (ақын емес) Клонмани тұрғыны Чарльз МакГлинчи есінде сақталған көптеген әңгімелерді жазып алды.

Спорт

1946 жылы құрылған Клонмани тартыс командасы алты әлемдік алтын медаль мен жиырма Бүкіл Ирландия титулына қол жеткізді. Ауылдың футбол командасы, Клонмани Шамрокс, Шамрокс паркінде, Горт, Клонманиде ойнайды. 2008/2009 маусымында клуб "Кнокалла Караванс" Ольстер ағалар кубогын жеңіп алды, бұл жарысты Ольстер футбол қауымдастығы ұйымдастырды. Urris – жергілікті GAA командасы, ал үй алаңы Стрейдде, Клонманиде орналасқан. Команданың түстері – қызыл және қара.

Фольклорлық

Клонмани дін басы мен оның әулиелермен кездесуі туралы халық аңызымен байланысты. Әңгіме бойынша, әулиелер немесе кішкентай халық – құлдыраған періштелер, олар христиандық құтқаруға қол жеткізе алмайды. Бір дін басы Клонманиден Баллилиффенге бара жатқан жолда келе жатыр. Ол әулиелердің бір тобымен кездеседі, олар одан құтқарыла аламыз ба деп сұрайды. Ол дін басы әулиелерге дұға кітабын лақтырады, олар дереу қашып кетеді. Содан кейін дін басы саяхатын жалғастырады.