Кіріспе

Афина және Февос (Αθηνά, Φοίβος; айтылуы ) 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ресми талисмандары болды, ал Proteas (Πρωτέας, ) – 2004 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарының ресми талисманы, екеуі де Грекияның Афина қаласында өткізілді. Афина мен Февос Олимпиада тарихындағы антропоморфты талисманның сирек мысалдарының бірі болып табылады. Маскоттың ресми веб-сайтында айтылғандай, «олардың жасалуына ежелгі грек қуыршағы шабыттандырды, ал олардың есімдері ежелгі Грекиямен байланысты, бірақ бұл екі бауырластар заманауи кезеңнің балалары. Афина мен Февос грек тарихы мен қазіргі Олимпиада ойындары арасындағы байланысты көрсетеді». 2004 жылғы Афина Олимпиадасын ұйымдастыру комитеті талисманның «қатысу, бауырластық, теңдік, ынтымақтастық, әділ ойын және адамның өлшемі туралы гректердің мәңгілік құндылықтарын» бейнелейтінін мәлімдеді. Паралимпиада ойындары үшін ATHOC кейіннен Гогостан Афина мен Февос сияқты шығармашылық бағытта жаңа талисман жасауды сұрады. Ол жарыстардың мәнін және спортшылардың үздік болуға ұмтылысын көрсететін теңіз жылқысы – Proteas жасады. Талисманның суреттері пин, киім және басқа да естелік заттар сияқты сатуға арналған түрлі тауарларға бейімделді.

Тарих

Олимпиадалық талисманның дизайны бойынша халықаралық конкурс 2001 жылғы 26 ақпанда Афина Олимпиадалық ойындарды ұйымдастыру комитеті (ATHOC) тарапынан жарияланды: 2001 жылғы 18 мамырда ATHOC бастапқы талаптарға сай келген 127 өтінімнің ішіндегі жетісін іріктеді. Paragraph Design Limited компаниясынан Spyros Gogos ұсынған жеңімпаз өтінім 2001 жылғы 26 қазанда жарияланды.

Дизайн

Бұл талисманға грек құдайлары Афина мен Аполлонның есімдері берілді. Phevos – бұл Аполлонның тағы бір аты – Phoebus-тің қазіргі грекше айтылуының транскрипциясы. Олар Ұлттық археологиялық мұражай кураторлары ұсынған б.з.д. 7 ғасырдағы ежегі гректердің саз балшықтан жасалған даидаласына сәйкес жасалған.

Дау

Ойындарға дейін Societas Hellenica Antiquariorum ұйымымен байланысты Грек ескі достар қоғамы және ежелгі грек мәдениетін сақтауға арналған Дөдекатеон грек политеистік тобы талисманға қатысты сотқа шағымданып, олардың классикалық грек мәдениетін "аса қорлап, келемеждейтінін" мәлімдеді. 2004 жылғы 26 маусымда BBC радиосына берген сұхбатында Societas Hellenica Antiquariorum президенті доктор Пан. Маринис талисманның "ежелгі Олимпиада ойындарында құрметтелген қасиетті тұлғаларды төмендетіп, еллендік өркениеттің рухани құндылықтарын келемеждейтінін" айтты. Осы себептерге байланысты біз кінәлілерді жазалауды талап етіп сотқа жүгіндік. Ұйымдастыру комитеті дайдалаларды қуыршақ деп атауы, дайдалалар діни нысандар болғандықтан, ежелгі грек мәдениетін зерттеушілер арасында дау тудырды.