Маршал Аралдарының тұңғыш президенті Амата Кабуа

Кіріспе

Маршалл аралдарының президенті 1979-1996 жылдары.

Амата Кабуа (17 қараша 1928 – 19 желтоқсан 1996) – Маршалл аралдарының 1979 жылдан өліміне дейін (бес мерзімге қатарынан) алғашқы президенті болды.

Өмірбаян

Амата Кабуа Маршалл аралдарының патшалық әулетінен шыққан ұрпақ болды. Амата Кабуа – Шығыс (Ратак) тізбегінің жоғары дәрежелі әйелі Таржикиттің ұлы, ал саяси қарсыластары оны жапондық әкімші деп айтады. Әкесі Лежолан Кабуа бұл жайтты жоққа шығарды. Алайда, маршаллдық дәстүр бойынша, "кужен ложе" (туған тегінен асыл адам) – Ралик (Батыс) тізбегінің жоғары дәрежелі әйелі Ложелан Аматаны өзінің ұлы ретінде қабылдады, дәл сол сияқты Лоэак Ұлы Лажоре мен Литилиньді қабылдағандай. Бұл, мүмкін, Дороти Кабуаның әкесі Арноның Лейланы Кабуаның биологиялық ұлы болғандықтан болды, бірақ "кужен ложе" бойынша Арноның Лейланы Такто қабылдады, ал Эроджа руынан шыққан Лейлан Кабуаны Кабуа (Лебон) қабылдады, сондай-ақ Лейтті де қабылдады. Қызығы, "кужен ло" тұжырымы Альберт Лойакқа да қатысты, көптеген адамдардың сенуіне қарамастан, ол Лобокиж Лойактың биологиялық ұлы емес еді, сонымен қатар Имата Кабуа, Манини Кабуа, Анджожо Кабуа, Майк Кабуа, Кабуа Кабуа, Лаэлан Кабуа, Анжуа Лойак және т.б. да осыған жатады. Бірақ Аматаның саяси белгілілігін ескере отырып, оның есімі жиірек айтылады, мүмкін, бұл расизмнің және маршаллдық саясатта кең таралған саяси қызғаныштың салдары болуы мүмкін. Аматаның әкесі, бас (Ирож) Лежолан Кабуа – Солтүстік Ралик (Батыс) тізбегінің жоғары дәрежелі әйелі Ирож Бвио Жеймата Кабуаның ұлы болды. Жеймата Кабуа – Ұлы Кабуаның (король Джон атымен танымал) Лерой Бвио ЛиВодиннің ұлы еді. Кабуа король Джон ретінде де белгілі, ол 1885 жылы Германия мен Маршалл аралдары арасындағы дипломатиялық қатынастарды әкесі Ирож Бвио Джиба атынан достық шарты арқылы жүргізді. Амата Кабуаның анасы, Лерой Дороти Таржикит – Маджуроның жоғары дәрежелі әйелі болды және ол Рамуджор мен Раано руларымен патшалық байланыстарға ие болды, олар Ратак (шығыс) тізбегінің барлық аймағын басқарды, бірақ кейін Межитті жоғалтты. Таржикит – таза қанды патша әйелі саналды және оның мәртебесі Жеймата Кабуа мен оның әкесі Ұлы Кабуаға тең болды, өйткені ол Бвио дәрежесіне ие болды. Таржикиттің әкесі Арнодағы Рамуджор руынан шыққан Лейлан болды, ал анасы Маджуроның Раано руынан шыққан Лерой Бвио Мария еді. Таржикиттің әкесі, Ратак/Шығыс тізбегінің жоғары дәрежелі әйелі Лаэланды, Ұлы Кабуаның әйелі болған Эроджа руынан шыққан Бвирак Лаэланмен шатастыруға болмайды, өйткені Бвирак Неймекуа Кабуа үйіне келгенде ұлы Лейлан Кабуамен жүкті болған. Осы отбасында туысқандық қатынас кең таралған және бұл отбасылық адалдық арқылы үстемдікті сақтауға мүмкіндік берген некелік одақ құрылымы болды. Жейматаның ата-анасы Лерой Пьео Ворин мен Ирож Бвио Кабуа, Таржикиттің ата-анасы Лейлан мен Мария сияқты бірінші туысқандар болды. Сондықтан Таржикит пен Лежолан да бірінші туысқандар еді. Ұлы Кабуа 1850 жылдары өзінің ағасы Кайбуке басшылығымен протестант миссионерлерін Эбонға қауіпсіздікпен қарсы алды, осылайша протестанттық сеніммен патшалық байланысты нығайтты, ал Таржикит Маршалл аралдарының астанасында католик шіркеуін құруға көмектесті, осылайша католик сенімімен патшалық байланысты нығайтты. Таржикит сонымен қатар 1953 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қамқоршылық Кеңесінің отырысына өзінің ұлы Аматаны аудармашы ретінде алып барған алғашқы Микронезиялық болды. Аматаның анасы Біріккен Ұлттар Ұйымына барған алғашқы Микронезиялық болса, әкесі Лежолан президент Линдон Б. Джонсонмен кездескенде Ақ үйге барған алғашқы маршаллдық болды.

Amata Kabua was a scion of Marshallese Royalty. Amata Kabua is the son of high chiefess Tarjikit of the Eastern (Ratak chain) and rumoured to be a Japanese administrator by his political opponents. This was disputed by his father Lejolan Kabua. However, by Marshallese custom of "kujen loje" (nobleman of birth) High Chief Lojelañ of the Ralik (Western) chain claimed Amata as his own in the same manner Loeak the Great adopted Lajore and Litilinej, probably because Laelan of Arno who is Dorothy Kabua's father was Kabua's biological child however under "kujen loje" Laelan of Arno was adopted by Takto just as Laelan Kabua of the Erroja clan was adopted by Kabua (Lebon) under the same tradition as was Leit who was claimed by Iroij Bwio Jiba. Ironically, the "kujen loe" concept applied to Albert Loeak who was not the biological son of Lobokkij Loeak despite what many are led to believe as it also applied to Imata Kabua, Manini Kabua, Anjojo Kabua, Mike Kabua, Kabua Kabua, Laelan Kabua, Anjua Loeak, etc. but however given Amata's political visibility, he is more referenced, it is possible that racism is to blame as is political jealousy which is common in Marshallese politics. Amata's father Chief (Iroij) Lejolañ Kabua was the son of Paramount Chief Iroij Bwio Jeimata Kabua of Northern Ralik (Western) Chain. Jeimata Kabua was the son of King Kabua the Great (nicknamed King John) with Leroij Bwio LiWodin. Kabua is also known as King John, who, on behalf of his father Iroij Bwio Jiba, led diplomatic relations between Germany and the Marshall Islands in 1885 through the Treaty of Friendship. Amata Kabua's mother, Leroij Dorothy Tarjikit, was a paramount chieftain of Majuro with royal connections to the Rimwejoor and Raano clans who ruled the entire Ratak (eastern) chain but later lost Mejit. Tarjikit was regarded as a pure blooded royal in equal rank to Jeimata Kabua and his father Kabua the Great because of her Bwio status. Tarjikit's father was a paramount chieftain named Laelañ of the Rimwejoor Clan in Arno and her mother was Leroij Bwio Maria of the Raano Clan of Majuro. Tarjikit's father High Chief Laelañ of the Ratak/Eastern chain is not to be confused with Bwirak Laelañ from the Erroja clan who was the stepson of Kabua the Great as liBwirak Neimekua was already pregnant with son Laelan Kabua when entering the Kabua household. The rule of incest was prevalent within this family and it was a key marriage alliance structure that allowed continued dominance through familial loyalties under the plain basis of existential circumstance. Jeimata's parents Leroij Pwieo Worin and Iroij Bwio Kabua were first cousins as were Tarjikit's parents Laelañ and Maria. And by extension, Tarjikit and Lejolan were first cousins also. While Kabua the Great welcomed the Protestant missionaries safely on Ebon by offering his protection in 1850s under the guidance of his uncle Kaibuke thereby solidifying a royal connection to the Protestant faith, Tarjikit helped found the Catholic church in the Capital of the Marshall Islands thereby solidifying a royal connection to the Catholic faith. Tarjikit was also the first indigenous Micronesian of the Trust Territory ever to attend a United Nations Trusteeship Council meeting in 1953 with her son Amata as interpreter. While Amata's mother became the first indigenous Micronesian to visit the United Nations, his father Lejolañ was the first Marshallese to visit the White House when he met with President Lyndon B. Johnson.

Мансап

Амата мансабын мектеп мұғалімі ретінде бастап, кейін мектептердің басшысы болды, сондай-ақ 1950 жылдары Ироэй үйінің бас хатшысы қызметін атқарды. 1963 жылы Микронезия Кеңесіне өкіл, ал кейін Микронезия Конгресіне сенатор болып сайланды, онда Микронезия Конгресінің президенті ретінде бір мерзім қызмет етті. Амата Кабуа 1979 жылы Маршалл аралдарының тұңғыш президенті болды, осы кезде елдің алғашқы конституциясы қабылданы. Сол күні оның 51 жасқа толуымен бірге келді. 1982 жылы ағасы Жоба Кабуа қайтыс болғаннан кейін, Амата Кабуа Майуро атоллінің Каибуке Тобинуа билігіндегі Ироэйлаплап атағын, сондай-ақ Маршалл аралдарының Ралик тізбесінің бір бөлігін, Джеймата Кабуа билігіндегі жерлерді мұра етті. Кейіннен ол Маршалл аралдарының тұңғыш президенті болды, ел АҚШ-пен еркін қарым-қатынаста толық тәуелсіздік алғанда. Маршалл аралдарының тәуелсіздігі үшін жүргізілген келіссөздерде басты рөл атқарды және маршаллдықтар оны қазіргі мемлекеттің негізін қалаушысы деп есептейді. Ол "Маршалл аралдары мәңгілік" ұлттық әнұранының сөзін жазды. Амата Кабуа – Ралик тізбесінің және Ратак тізбесінің басты басшыларының ұлы. Ұзаққа соққан аурудан кейін 1996 жылдың 19 желтоқсанында Гавайиде қайтыс болды. Ол Ралик және Ратак тізбелерінің патшалық жерлеу дәстүрлеріне қайшы келіп, Лонг-Айлендтегі отбасылық жерінде жерленуді өтінді. Себебі, Ралик әулеті оны Будж, Айлинглаплаптағы патшалық зиратта жерлеуді қаласа, ал Маджуро туыстары Лорадағы патшалық зиратта жерлеуді тіледі. Ол Лонг-Айлендтегі отбасылық жерінде жерленуді таңдады, себебі оның әйелі Эмлейн Кабуа, Иджидрик руының қарапайым адамы болғандықтан, оның қасына жерленуіне рұқсат берілмейтін еді. Алайда, оның әйелінің әжесі Лимурелок (Кабуаның әйелі) Будж, Айлинглаплаптағы Кабуа зиратында жерленген. (Аматаның ағасы Жоба Кабуа да әйелі Жауниді Лорадағы патшалық зиратта жерлеуге рұқсат берген. Бірақ, белгілі бір шектеулерге байланысты Жауниге жеке орын берілмеді, сондықтан ол Жоба Кабуамен бір жерлеу орнын бөлісті, үстіне жерленді).

Amata began his career as a school teacher then as a Superintendent to Schools along with Chief Clerk for the House of Iroij in the 1950s. He was elected to the Council of Micronesia as a Representative and later as Senator to the Congress of Micronesia in 1963 where he also served one term as president for the Congress of Micronesia. Amata Kabua was the first president of the Marshall Islands in 1979 when its first constitution was implemented. That day was his 51st birthday. After his older brother Joba Kabua died in 1982, Amata Kabua inherited the Iroijlaplap title for Majuro Atoll in the domain of Kaibuke Tobinwa and certain parts of the Ralik Chain of the Marshall Islands in the domain of Jeimata Kabua. He later became the first president of the Marshall Islands when the nation received full independence in free association with the United States through the compact. He had been a principal participant in the negotiations to gain independence for the Marshall Islands and is regarded as the founding father of the modern nation by Marshallese. He wrote the words for the national anthem, "Forever Marshall Islands". Amata Kabua was the son of a paramount chief of the Ralik Chain and a paramount chieftain of the Ratak Chain. He died in office after a long illness, on December 19, 1996, in Hawaii. He chose to be buried in his family property in Long Island going against royal burial traditions of Ralik & Ratak Chains as his Ralik family wanted him to be buried in the royal cemetery in Bouj, Ailinglaplap while his Majuro Kin wanted him to be buried in the royal cemetery in Laura. He chose to be buried in his family property in Long Island so his wife Emlain Kabua who is a commoner of the Ijidrik clan can be buried next to him because as a commoner, she will never be allowed to be buried in the royal cemetery in Laura however her great grandmother Limurelok (Kabua's wife) was buried in Bouj, Ailinglaplap in the Kabua cemetery. (Amata's older brother Joba Kabua also permitted his wife Jauni to be buried in the royal cemetery in Laura. However, due to certain restrictions, Jauni was not allowed her own space and thus shared the same burial spot with Joba Kabua having been buried on top of each other).