20 ғасыр Вена мектебінің композиторлары

Кіріспе

20 ғасырдағы Вена композиторлар тобы

Екінші Вена мектебі (Zweite Wiener Schule, Neue Wiener Schule) – Арнольд Шенберг және оның шәкірттері, әсіресе Альбан Берг пен Антон Веберн, сондай-ақ 20 ғасырдың басындағы Венадағы жақын достарынан құралған топ. Олардың музыкасы бастапқыда кеш романтизмнің кеңейтілген тоналдылығымен, кейіннен берік тоналдық орталығы жоқ толығымен хроматикалық экспрессионизммен сипатталды, бұл көбінесе атональдық деп аталады; ал одан кейін Шенбергтің сериялық он екі тондық техникасы пайда болды. Адорно он екі тондық әдіс жетілгенде, ол белгісіз және күмәнді болашаққа жолданған "бөтелкедегі нағыз хабарлама" болды деді. Осы ортақ даму болғанымен, ол ортақ уақыт шегіне де, ынтымақтастық жолына да сәйкес келмеді. Сондай-ақ, бұл Шенбергтің оқытуының тікелей нәтижесі емес, өйткені оның жарияланған оқулықтары көрсеткендей, ол өте дәстүрлі және консервативті болған. Шенбергтің оқулықтары Екінші Вена мектебінің оның сериялық әдісін дамытудан емес, оның шығармашылық үлгісінің ықпалынан пайда болғанын да көрсетеді.

Мүшелер

Мектептің негізгі мүшелері, Шенбергтен басқа, Альбан Берг пен Антон Веберн болды, олар оның алғашқы композиция оқушыларының бірі болған. Екеуі де кеш романтизм дәуірінде көптеген талантты музыка туындыларын жасаған, бірақ Шенбергтің оқытуынан жаңа бағыт пен тәртіп алғанын сезінді. Бұл буынның басқа мүшелері Эрнст Кренек, Генрих Жаловетц, Эрвин Штайн және Эгон Веллес болды, ал кейінірек Эдуард Штуерман, Ханс Эйслер, Роберт Герхард, Норберт фон Ханненхайм, Рудольф Колиш, Пол А. Писк, Карл Ранкл, Йозеф Руфер, Никос Скалькоттас, Виктор Ульман және Винфрид Зиллиг қосылды. Шенбергтің жеңгесі Александр Землинский кейде Екінші Вена мектебінің құрамына кіретін, бірақ ол ешқашан Шенбергтің шәкірті болған жоқ және дәстүрлі тоналдылық тұжырымынан ешқашан бас тартқан жоқ. Берг пен Веберн екеуі де Шенбергтің соңынан толық хроматизмге еріп, одан кейін әрқайсысы өз жолымен он екі тондық техниканы қабылдады, бірақ осылардың барлығы солай істемеді немесе соңынан еру үшін көп уақыт күтті. Зиллиг, каталониялық Герхард, Трансильваниялық Ханненхайм және грек Скалькоттас сияқты кейінгі шәкірттер кейде осы терминге енгізіледі, бірақ (Герхардтан басқа) олар Венада оқыған жоқ, бірақ Берлиндегі Шенбергтің шеберлік класында оқыды. Мектепке мүшелік әдетте 1933 жылдан бастап АҚШ-тағы Шенбергтің көптеген шәкірттеріне, мысалы Джон Кейдж, Леон Кирхнер және Джеральд Странгқа, сондай-ақ, канадалық пианист Гленн Гулд сияқты Екінші Вена стилін еске түсіретін композициялар жазған көптеген композиторларға таратылмайды. Дегенмен, Шенбергтің шәкірттерінің шәкірттері, мысалы Бергтің шәкірті Ханс Эрих Апостель және Веберннің шәкірттері Рене Лейбовиц, Леопольд Спинер және Людвиг Зенк, әдетте тізімге енгізіледі. Екінші Вена мектебінің кеңірек шеңберіне басқалармен қатар Оскар Адлер, Теодор В. Адорно, Ханс Эрих Апостель, Роберт Герхард, Норберт фон Ханненхайм, Генрих Жаловетц, Ханс Желинек, Сандор Жемниц, Колиш квартетінің Рудольф Колиші, Эрнст Кренек, Ольга Новакович, Пол Писк, Рудольф Плодерер, Йозеф Полнауэр, Эрвин Ратц, Йозеф Руфер, Питер Шахт, Юлиус Шлосс, Никос Скалькоттас, Эрвин Штайн, Эдуард Штуерман, Виктор Ульман, Рудольф Вайрих, Адольф Вайсс, Эгон Веллес, Александр Землинский және Винфрид Зиллиг кірді. Әртүрлі уақыттағы шеңбердің орындаушылары, достары, жақтастары және қолдаушылары Гвидо Адлер, Давид Йозеф Бах, Эрнст Бахрих, Имре [Эмерих] Балабан және Жаңа венгр музыка қоғамының Бела Барток, Юлиус Битнер, Артур Боданцкий, Марк Брунсвик, Ричард Булиг, Эдвард Кларк, Генри Коуэлл, Герберт Эймерт, Марья Фрейнд, Феликс Галимир Галимир квартеті, Рудольф Ганс, Джордж Гершвин, Ричард Герстл, Уолтер Гропиус, Мари Гутель Шодэр, Алоис Хаба, Эмиль Герцка, Жас Хорнштейн, Фелиси Хюни Михачек, Эрих Итор Кан, Василий Кандинский, Ханс Келлер, Эрих Клейбер, Густав Климт, Вильгельм Клицш, Эрих Вольфганг Корнгольд, Луис Краснер, Йозеф Коффлер, Оскар Кокошка, Рене Лейбовиц, Эрих Лейнсдорф, Адольф Лоос, Дариус Мийо және Ле Сик тобынан Франсис Пуленк, Элизабет Лютьенс, Густав және Альма Малер, Франк Мартин, Димитри Митропулос, Сома Моргенштерн, Йоханна Мюллер Германн, Дика Ньюлин, Уилл Огдон, Макс Оппенгеймер, Отакар Острчил, Морис Равель, Рудольф Рети, Розе квартетінің Арнольд Розе және т.б., Қазіргі заманғы музыка қауымдастығының Николай Рославец және т.б., Герман Шерхен, Эгон Шиле, Эрих Шмид, Франц Шрекер, Эрвин Шульхофф, Евгения Шварцвальд, Рудольф Серкин, Роджер Сессионс, Питер Штадлен, Игорь Стравинский, Георг Тракл, Эдгард Варез және т.б. Халықаралық композиторлар гильдиясының мүшесі, Стьюерманның әпкесі Салка Виртель, Имре Вальдбауэр және Waldbauer–Kerpely vonósnégyes тобының мүшелері, Франц Верфель, Арнольд Цвейг және Jung Wien жазушылары Питер Альтенберг, Герман Бахр, Карл Краус және Артур Шницлер.

The principal members of the school, besides Schoenberg, were Alban Berg and Anton Webern, who were among his first composition pupils. Both of them had already produced copious and talented music in a late Romantic idiom but felt they gained new direction and discipline from Schoenberg's teaching. Other members of this generation included Ernst Krenek, Heinrich Jalowetz, Erwin Stein and Egon Wellesz, and somewhat later Eduard Steuermann, Hanns Eisler, Robert Gerhard, Norbert von Hannenheim, Rudolf Kolisch, Paul A. Pisk, Karl Rankl, Josef Rufer, Nikos Skalkottas, Viktor Ullmann, and Winfried Zillig. Schoenberg's brother in law Alexander Zemlinsky is sometimes included as part of the Second Viennese School, though he was never Schoenberg's pupil and never renounced a traditional conception of tonality. Though Berg and Webern both followed Schoenberg into total chromaticism and both, each in his own way, adopted twelve tone technique soon after he did, not all of these others did so, or waited for a considerable time before following suit. Several yet later disciples, such as Zillig, the Catalan Gerhard, the Transylvanian Hannenheim and the Greek Skalkottas, are sometimes covered by the term, though (apart from Gerhard) they never studied in Vienna but as part of Schoenberg's masterclass in Berlin. Membership in the school is not generally extended to Schoenberg's many pupils in the United States from 1933, such as John Cage, Leon Kirchner and Gerald Strang, nor to many other composers who, at a greater remove, wrote compositions evocative of the Second Viennese style, such as the Canadian pianist Glenn Gould. By extension, however, certain pupils of Schoenberg's pupils, such as Berg's pupil Hans Erich Apostel and Webern's pupils René Leibowitz, Leopold Spinner and Ludwig Zenk, are usually included in the roll call. The broader circle of the Second Viennese School included, among others, Oskar Adler, Theodor W. Adorno, Hans Erich Apostel, Robert Gerhard, Norbert von Hannenheim, Heinrich Jalowetz, Hanns Jelinek, Sándor Jemnitz, de, Rudolf Kolisch of the Kolisch Quartet, Ernst Krenek, de, de, Olga Novakovic, Paul Pisk, Rudolf Ploderer, Josef Polnauer, Erwin Ratz, de, Josef Rufer, Peter Schacht, Julius Schloss, Nikos Skalkottas, Erwin Stein, Eduard Steuermann, Viktor Ullmann, Rudolf Weirich, Adolph Weiss, Egon Wellesz, Alexander Zemlinsky, and Winfried Zillig. Contemporaneous performers, friends, admirers, and supporters of the circle at various times included figures as diverse as Guido Adler, David Josef Bach, Ernst Bachrich, Imre [Emerich] Balabán and Béla Bartók of the New Hungarian Music Society, Julius Bittner, Artur Bodanzky, Mark Brunswick, Richard Buhlig, Edward Clark, Henry Cowell, Herbert Eimert, ca, Marya Freund, Felix Galimir of the Galimir Quartet, Rudolph Ganz, George Gershwin, Richard Gerstl, Walter Gropius, Marie Gutheil Schoder, Alois Hába, Emil Hertzka, Jascha Horenstein, Felicie Hüni Mihacsek, Erich Itor Kahn, Wassily Kandinsky, Hans Keller, Erich Kleiber, Gustav Klimt, Wilhelm Klitsch, Erich Wolfgang Korngold, Louis Krasner, Józef Koffler, Oskar Kokoschka, René Leibowitz, Erich Leinsdorf, Adolf Loos, Darius Milhaud and Francis Poulenc of Les Six, Elisabeth Lutyens, Gustav and Alma Mahler, Frank Martin, Dimitri Mitropoulos, Soma Morgenstern, Johanna Müller Hermann, Dika Newlin, Will Ogdon, Max Oppenheimer, Otakar Ostrčil, Maurice Ravel, Rudolph Reti, it, Arnold Rosé et al. of the Rosé Quartet, Hans Rosbaud, Nikolai Roslavets et al. of the Association for Contemporary Music, Hermann Scherchen, Egon Schiele, it, de, Erich Schmid, Franz Schreker, Erwin Schulhoff, Eugenie Schwarzwald, Rudolf Serkin, Roger Sessions, Peter Stadlen, de, Igor Stravinsky, Georg Trakl, Edgard Varèse et al. of the International Composers Guild, Steuermann's sister Salka Viertel, Imre Waldbauer et al. of the Waldbauer–Kerpely vonósnégyes, Franz Werfel, Arnold Zweig, and Jung Wien writers Peter Altenberg, Hermann Bahr, Karl Kraus, and Arthur Schnitzler.

Әдебиет

Мектепте өте ерекше музыкалық тұлғалар болғанмен (Берг пен Веберннің стильдері бір-бірінен және, мысалы, Шенбергтен мүлдем өзгеше, мысалы, Веберннің шығармалары ғана Шенбергтің композицияның барлық бөлімдерінде тек бір қатарды қолдану керек деген қағидасына сәйкес келеді, ал Герхард пен Скалькоттас өз елдерінің халық музыкасымен тығыз байланыста болды), біріктіру сезімі кейбір мүшелерінің әдеби еңбектерімен күшейді. Веллес Шенберг туралы алғашқы кітапты жазды, ол сондай-ақ оның достары мен шәкірттері жинақтаған бірнеше құрмет кітаптарының тақырыбы болды; Руфер мен Спинер екеуі де он екі тондық композиция техникасы туралы кітаптар жазды, ал Лейбовицтің Шенберг, Берг және Вебернді зерттеген ықпалды еңбегі «Шенберг және оның мектебі» Францияда және басқа елдерде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде мектеп имиджін қалыптастыруға көмектесті. Аталғандардың көптегені (мысалы, Жаловец, Руфер) сонымен қатар педагогтар ретінде, ал басқалары (мысалы, Колиш, Ранкл, Штайн, Штуерман, Зиллиг) орындаушылар ретінде топтың идеалдарын, идеяларын және бекітілген репертуарын таратуға үлкен әсер етті. Мүмкін, мектептің шыңы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Дармштадтта өткен Халықаралық жаңа музыка курсында болды, онда Шенберг шақырылды, бірақ денсаулығына байланысты саяхаттауға мүмкіндік болмады, нәтижесінде музыкалық идеологияда оның шәкірті Веберннің музыкасы басымдық алды, ал Екінші Вена мектебінің композиторлары мен орындаушылары (мысалы, Лейбовиц, Руфер, Адорно, Колиш, Хайс, Штадлен, Стукшеншмидт, Шерхен) жаңа сериалистермен (мысалы, Булез, Стокхаузен, Мадерна, Ноно және т.б.) бірікті.

Бірінші Вена мектебі

Неміс музыка әдебиетінде бұл топтастыру "Wiener Schule" немесе "Neue Wiener Schule" деп аталады. "Бірінші Вена мектебі" болды ма деген мәселе даулы. Көбінесе бұл термин 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында Венада жұмыс істеген классикалық стильдегі ұлы шеберлерді, әсіресе Йозеф Хайдн, Вольфганг Амадей Моцарт, Людвиг ван Бетховен және Франц Шубертті білдіреді деп саналады. Моцарт пен Шуберт Хайдннан оқымаған болса да, Бетховен аға шебері Хайдннан біраз уақыт сабақ алды, алайда ол Берг пен Веберннің Шенбергтің шәкірттері болған сияқты толыққанды шәкірт болған жоқ.

Өнер мен мәдениет саласында

Берг, Шёнберг немесе Веберн композиторлар Майкл Делайра, Эрнст Кренек және Рене Стаардың, сондай-ақ жазушылар Уильям Г. Гасс, Герт Йонке, Томас Манн, Томас Пиншон және Амелия Росселлидің шығармаларында кездеседі немесе олардың туындыларында болжам жасалды. Эрика Фокс өзінің "Малинкония Милитари" (2003) шығармасын Росселлинің "Веберн Опус 4" өлеңінің бірінші жолымен атады. Веберннің Op. 27 шығармасы "Сопрано" телесериалының "Жарылыс" атты эпизодында қолданылды.