Чехияның Říp тауы – славян мифологиясындағы маңызды орын. Бірінші чехтардың қоныстанған жері, ұлттық ескерткіш. Географиялық орны және тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехия мифологиясының ортасындағы ірі төбе. Říp тауы (сондай-ақ Říp Hill; [Sankt] Georgsberg немесе Raudnitzer Berg) – Литомерциден оңтүстік-шығысқа қарай 20 шақырым қашықтықта орналасқан биік, жалғыз тұрған төбе. Ұлттық аңыз бойынша, осы жерге алғашқы чехтар қоныстанған. Тау және оның үстіндегі ротонда Чехияның ұлттық мәдени ескерткіштерінің қатарына жатады. Říp, алыстан жақсы көрінетіндіктен, Богемия аймағындағы маңызды бағдарлау нүктесі болып табылып, ежелгі заманнан бері назар аударады.
Large Hill in the Czech Republic central to Czech mythology
Říp Mountain (also known as Říp Hill; ; [Sankt] Georgsberg or Raudnitzer Berg) is a high solitary hill located 20 km south east of Litoměřice, Czech Republic. According to national legend, it is the place where the first Czechs settled. The mountain and the rotunda on its top are among the Czech national cultural monuments. Říp, being visible from great distance, has always been an important orientation point in the Bohemian scenery and has attracted attention since the oldest times.
Геоморфология
Геоморфологиялық жіктеу бойынша Říp Орталық Богемиялық үстелді аймағының ішіндегі Төменгі Охре үстелінің жазықтығында орналасқан және осы бүкіл аймақтағы ең биік нүкте болып табылады.
In the terms of the geomorphological division, Říp is located in a flatland of the Lower Ohře Table within the Central Bohemian Table macroregion, and is the highest peak of this entire macroregion.
Геология
Геологиялық тұрғыдан алғанда, Říp – олигоценнің соңындағы жанартаудың эрозиялық қалдығы болып табылады және оған оливин гранулалары, амфибол, леуцит және, басқаларымен қатар, магнетит кіретін базальт нефелиттерінен тұрады. Сондықтан, компас арқылы онда жергілікті магниттік аномалияны байқауға болады.
Geologically, Říp is the erosional remnant of a late Oligocene volcano and is composed of basalt nephelites containing olivine granules, amphibole, leucite and – among others – magnetite, so a local magnetic anomaly can even be observed there by the compass.
Табиғат
Мориц Лобковиц 1879 жылы оны ағаштармен жапқанға дейін төбе жалаңаш болған. Бүгінде таудың көбі емен мен шыршалы орманмен жабылған, сондай-ақ кейбір қабақ, қарағай, күл және липа ағаштары да өседі. Төбенің ағаштар өспейтін сирек жерлерінде, мысалы, Gagea bohemica және Iris pumila сияқты, кейбір сирек жылусүйгіш өсімдіктерді табуға болады.
The hill was bare until 1879 when Mořic Lobkowitz had it planted with trees. Today, almost all of the mountain is covered by an oak and hornbeam forest with some maple, pine ash, and linden trees. Some rare thermophile plants can be found at the few tree less places on the top of the hill, such as Gagea bohemica and Iris pumila.
Атауы
Таудың атауы славяндықтарға дейінгі кезеңде пайда болған және, ықтимал, көне герман тіліндегі ríp (көтеріліс, төбе) түбірінен шыққан, латын тіліндегі rípa (жаға, еңіс, төбе) сөзімен байланысты. Кейбір тіл білімі мамандары атаудың шығу тегін іллириялық-фракиялық тілдерге жатқызады.
The name of the mountain is of pre Slavic origin and probably comes from the Old Germanic stem ríp (elevation, hill), which has the Latin parallel in the word rípa (shore, slope, hillside). Some linguists also derive the origin of the name from the Illyrian Thracian base.
Аңыз
Дәстүрлі аңыз бойынша, 12 ғасырдың басында ежелгі чех шежірешісі Косма Прагалық алғаш жазғандай, Říp – ата-баба Чех бастаған алғашқы славян тайпалары қоныстанған жер болған. 1310 жылғы Далимил шежіресінде айтылғандай, Чех және оның халқы Říp тауына шыққанда, ол айналасына қарап, бауырларына олар уәде етілген жерге жеткендерін айтты: "Біздің жеріміз бар, дастарқанымыз әрқашан толы болады, жабайы аңдар, құстар, балықтар, аралар және жауларға қарсы күш жетерлік". Елге оның есімі берілді. 16 ғасырда Либочанилық Вацлав Хаек Чехтің жақын орналасқан Цтиневес ауылында жерленгенін мәлімдеді, ал кейіннен Алоис Жирасек 1894 жылғы «Ескі богемиялық аңыздарында» осы аңызды қайта жаңғыртты.
According to a traditional legend, first recorded by the ancient Czech chronicler Cosmas of Prague in the early 12th century, Říp was the place where the first Slavs, led by Forefather Čech, settled. According to the Chronicle of Dalimil from 1310, when Čech and his people climbed Říp Mountain, he looked upon the landscape and told his brothers that they have reached the promised land: "We have a country at our will, here will be our tables always full, enough of wild animals, birds, fish, bees and hardness against enemies." The land was named after the leader. In the 16th century, the legend was revived by Václav Hájek of Libočany who claimed that Čech was buried in the nearby village of Ctiněves and, later on, by Alois Jirásek in his Old Bohemian Legends from 1894.
Ғимараттар
Төбеде рим стиліндегі Санкт-Джордж ротондасы орналасқан, ол Чехияның ең көне ғимараттарының бірі. Бұл туралы алғаш рет 1126 жылы айтылған, сол кезде Богемия герцогы Собеслав I, Хлюмец шайқасындағы жеңісін еске алу үшін, қасиетті Рим императоры Лотар III-ті жеңген соң, ротонданы жөндеп, батысқа қарай дөңгелек мұнарамен кеңейтті. Ротонданың қазіргі келбеті 1870 жылдардағы тазалаушы қайта құрудың нәтижесі. Ротонданың ішінде қазіргі чех суретшісі Станислав Ханзиктің 1979 жылғы "Жақсы Көмекші" атты тас мүсіні орналасқан, ол чех ата-бабаларының елге келуін және чех тарихының басталуын символдайды. Ротонданың жанында 1907 жылы салынған және бүгінге дейін саяхатшыларға қызмет ететін туристік үй бар. Сол дәуірдің патриоттық рухына сай, үйдің қабырғасына ағаш тақта орнатылған, онда: "Мұсылман үшін Мекке қандай болса, чех үшін Рип сондай" (чех: "Co Mohamedu Mekka, to Čechu Říp") деп жазылған.
On top of the hill there is a Romanesque rotunda of Saint George, which is one of the oldest buildings in the Czech Republic. This is mentioned for the first time in 1126, when Soběslav I, Duke of Bohemia, commemorating his victory at the Battle of Chlumec, where he defeated Holy Roman Emperor Lothair III, had the rotunda repaired and extended by the western circular tower. The rotunda's current appearance is the result of a purist reconstruction during the 1870s. Inside the rotunda is a stone sculpture by contemporary Czech artist Stanislav Hanzík "The Good Shepherd" from 1979, symbolising the arrival of Czech ancestors to the country and the beginning of Czech history there. Near the rotunda is a tourist hut that was built in 1907 and still serves travellers today. In accordance with the patriotic spirit of that era, a wooden plate is mounted on the hut wall that says, "What Mecca is to a Muslim, Říp is to a Czech" (Czech: "Co Mohamedu Mekka, to Čechu Říp").
Қызықты орындар
Říp тауының шаңырағы қастерлі саяхат орынына айналып, ұлттық көрмелер мен көпшілік жиналыстардың жиі өткізілетін мекені болды. 1868 жылдың 10 мамырында Прагадағы салынып жатқан Ұлттық театрдың негізгі тасы осы төбеден алынды, бұл тарихи оқиға есімде қалады. Дәстүр бойынша, әрбір чех өмірінде кем дегенде бір рет осы тауға көтерілуі тиіс.
The top of Říp became a popular pilgrimage place and a frequent site of national manifestations and mass meetings. A famous manifestation was held there on 10 May 1868 when the foundation stone was taken from the hill for the newly built National Theatre in Prague. Tradition has it that each Czech should climb this mountain at least once in his life.