Жанси қаласы: Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы тарихи қала. Бунделкханд аймағында, Пахуж өзені жағасында орналасқан. Географиясы, әкімшілік орталығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы мегаполис, Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы қала.
Metropolis in Uttar Pradesh, India
the city in Uttar Pradesh, India
Джанси () – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы тарихи қала. Балуант-Нагар – Джансидің бұрынғы атауы. Қала Бундельханд аймағында, Пахуж өзенінің жағасында, Уттар-Прадеш штатының оңтүстігінде орналасқан. Джанси – Джанси ауданы мен Джанси бөлімінің әкімшілік орталығы. «Бундельхандтың қақпасы» аталған Джанси Пахуж және Бетва өзендерінің маңында және айналасында жатыр. Джанси елдің астанасы Нью-Делиден шамамен км, ал штаттың астанасы Лакхнаудан км қашықтықта орналасқан. Қала жол және теміржол желілері арқылы Уттар-Прадеш штатының басқа да ірі қалаларымен жақсы байланысқан. Ұлттық тас жолдарды дамыту жобасы қаланың дамуына көмектесті. Сондай-ақ, НДА үкіметі Джансиді қорғаныс дәлізі ретінде дамытуда, бұл қала мен аймақтың экономикасын нығайта түседі. Шринагардан Каньякумариге дейінгі солтүстік-оңтүстік дәлізі, сондай-ақ шығыс-батыс дәлізі Джансиден жақын жерден өтеді, нәтижесінде қалада инфрақұрылым мен жылжымайтын мүліктердің қарқынды дамуы байқалуда. 2018 жылғы «Таза Үндістан» (Swachh Survekshan) рейтингісінде Джанси қаласы Солтүстік аймақтағы ең жылдам дамып келе жатқан және Уттар-Прадеш штатындағы үшінші таза қала деп танылды. Қалада жаңа әуежай салу жоспарлануда. 2011 жылдың 28 тамызында Үндістан үкіметі Джансиді «Ақылды қалалар» (Smart City) бағдарламасы бойынша таңдалған 98 қаланың бірі ретінде жариялады.
Jhansi ( ) is a historic city in the Indian state of Uttar Pradesh. Balwant Nagar was the old name of Jhansi. It lies in the region of Bundelkhand, on the banks of the Pahuj River, in the extreme south of Uttar Pradesh. Jhansi is the administrative headquarters of Jhansi district and Jhansi division. Also called the Gateway to Bundelkhand, Jhansi is situated near and around the rivers Pahuj and Betwa at an average elevation of It is about from national capital New Delhi and from state capital Lucknow. Jhansi is well connected to all other major towns in Uttar Pradesh by road and railway networks. The National Highways Development Project has supported development of the city. Jhansi is also being developed as the defense corridor by the NDA government which will boost the economy of the city and the region at the same time. The Srinagar to Kanyakumari north–south corridor passes closely to Jhansi, as does the east–west corridor; consequently there has been a sudden rush of infrastructure and real estate development in the city. Jhansi was adjudged the third cleanest city of Uttar Pradesh and the fastest moving city in the North Zone in Swachh Survekshan 2018 rankings. The development of a greenfield airport has been planned in the city. On 28 August 2011, Jhansi was selected among 98 cities for smart city initiative by the Government of India.
Атауы
Пол Уэллидің айтуынша, Jhānsī атауы стандартты хинди тіліндегі jhāṛ ("бұталар, өсімдіктер"; түптеп келгенде санскрит тіліндегі jhāṭa) сөзінен туындаған, "бұталармен немесе өсімдіктермен жабылған" деген мағынаны білдіреді. Сī жұрнағы – санскрит тіліндегі sya гендік жұрнағының қысқартылған түрі. Jhānsī атауына қатысты ежелгі халықтық этимология хинди тіліндегі jhāīṁ sī сөзінен шыққан, яғни "көлеңке сияқты" (немесе, аясында, "бірқатар анық емес") дегенді білдіреді. Мұны Жайтпур раджасы Орхадағы сарайының шатырынан Жханси бекінісін көруге бола ма деп сұраған Бир Сингх Деоға айтқан деседі. (Жайтпур раджы Бир Сингхтің өлімінен кейін ғана құрылды, және мұның бәрі шындықтан алыс болуы мүмкін.) Оршадағы Бір Сингхтің ұлы Жуджар Сингх қайтыс болғаннан кейін, Джанси Моғол билігіне көшті. Моғол әскерлері мен губернаторлары 1700 жылдардың басына дейін үздіксіз орналасқан көрінеді. Нару Шанкардың губернаторлық қызметі Джанси тарихында шешуші роль атқарды. Осыған дейін Джанси бекіністің төменіндегі шағын ауыл болған, бірақ осы кезеңде үлкен қалаға айналды. Нару Шанкар қалада құрылыс жұмыстарын жүргізіп, фортты кеңейтті. Ол сондай-ақ Джансиді, негізінен Оршадан жер аударылған адамдармен қоныстандырды. (Орша раджалары осы шамада астанасын Тикамгархқа көшірді, ал Орша қаласы тез құлдырап кетті.) Джансидегі Моғол билігі Мальхар Рао Холкардың Маратхалар үшін оны қайтарып алуына дейін төрт жыл ғана созылды. Нару Шанкар губернатор болып қайта тағайындалды; оның өлімінен кейін Вишвас Рао Лахман бес жылға оның орнын басты. Джанси Үндістанның орталық платосында орналасқан, бұл аймақ тасты рельефімен және топырақтың астындағы минералдарымен ерекшеленеді. Қала солтүстікке қарай табиғи еңіске ие, себебі ол Уттар-Прадештің кең Тарай жазығының оңтүстік-батыс шекарасында жатыр, ал оңтүстікке қарай биіктігі көтеріледі. Жер цитрус жемістерінің түрлеріне қолайлы, ал егілген дақылдарға бидай, дәнді дақылдар, бұршақ және майлы дақылдар жатады. Аймақ суару үшін жаңбырға көп тәуелді. Үкімет амбициялық канал жобасы (Раджгхат каналы) аясында Джанси мен Лалитпур және Мадхья-Прадештің бір бөлігінде суаруға арналған каналдар желісін салуда. Ауыл шаруашылығы өнімдерімен (дәнді дақылдар мен майлы дақылдарды қоса алғанда) сауда үлкен экономикалық маңызға ие. Қала сонымен қатар мыс бұйымдарын өндірудің орталығы болып табылады.
According to Paul Whalley, the name Jhānsī means "covered in bushes or undergrowth", from a variant of standard Hindi jhāṛ ("bushes, undergrowth"; ultimately from Sanskrit jhāṭa). The ending sī represents a reduced form of the Sanskrit genitive suffix sya. A fanciful old folk etymology for the name Jhānsī derives the name from Hindi jhāīṁ sī, meaning "like a shadow" (or, in context, "rather indistinct"). This was supposedly said by the raja of Jaitpur, when asked by his host Bir Singh Deo if he could see the fort at Jhansi from the rooftop of his palace in Orchha. (The Jaitpur raj was only founded well after Bir Singh's death, and the entire story is probably entirely spurious.) After the death of Jhujhar Singh, Bir Singh's son and successor in Orchha, Jhansi came under Mughal control. Mughal troops and governors appear to have been posted here uninterrupted until the early 1700s. Naru Shankar's tenure as governor was pivotal in Jhansi's history. Up until now, Jhansi had been a fairly small village below the fort, but during this period it grew to become a large town. Naru Shankar undertook construction projects in the town, including a major expansion of the fort. He also populated Jhansi with deportees from other towns, primarily Orchha. (The rajas of Orchha moved their capital to Tikamgarh around this time, and the town of Orchha itself rapidly declined.) The Mughal rule of Jhansi only lasted for four years before Malhar Rao Holkar recaptured it for the Marathas. Naru Shankar was apparently re appointed governor; after his death, he was succeeded by Vishwas Rao Lachman for five years. Jhansi lies on the plateau of central India, an area dominated by rocky relief and minerals underneath the soil. The city has a natural slope in the north as it is on the south western border of the vast Tarai plains of Uttar Pradesh and the elevation rises on the south. The land is suitable for species of citrus fruit and crops include wheat, pulses, peas, and oilseeds. The region relies heavily on monsoon the rains for irrigation purposes. Under an ambitious canal project (the Rajghat canal), the government is constructing a network of canals for irrigation in Jhansi and Lalitpur and some part of Madhya Pradesh. The trade in agricultural products (including grain and oilseeds) is of great economic importance. The city is also a centre of brassware manufacture.
Климат
Жаңсы таулы-тасты үстіртте орналасқандықтан, ауа температурасы шектен тыс өзгереді. Қыс қазан айында оңтүстік-батыс муссоны шегінуімен басталады (Жаңсыда солтүстік-шығыс муссонынан жауын жаумайды) және желтоқсанның ортасында ең суық күндеріне жетеді. Температураның ең төменгі көрсеткіші шамамен 4 °C (39 °F), ал ең жоғарғысы – 21 °C (70 °F). Көктем ақпанның соңында басталып, қысқа мерзімдік ауысу кезеңі болып өтеді. Сәуір айында жаз басталады, ал мамыр айында температура 47 °C (117 °F) дейін көтеріледі. Жаңбырлы маусым маусымның үшінші аптасында басталады (бірақ бұл жылдан жылға өзгереді), ал қыркүйек айында муссон жаңбырлары бірте-бірте азайып, қыркүйектің соңғы аптасына дейін тоқтатылады. Жаңбырлы маусымда орташа тәуліктік ең жоғары температура 36 °C (97 °F) шамасында болып, ылғалдылық жоғары болады. Қалаға түсетін орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен үш жарым айлық оңтүстік-батыс муссоны кезеңінде жауады. Жазда Жаңсыда температура өте жоғары деңгейге жетеді, ал қыста температура 2011 жылғы қыста тіркелгендей төмендеуі мүмкін.
Being on a rocky plateau, Jhansi experiences extreme temperatures. Winter begins in October with the retreat of the southwest monsoon (Jhansi does not experience any rainfall from the Northeast Monsoon) and peaks in mid December. Temperatures are about 4 °C (39 °F) minimum and 21 °C (70 °F) maximum. Spring arrives by the end of February and is a short lived phase of transition. Summer begins by April and summer temperatures can peak at 47 °C (117 °F) in May. The rainy season starts by the third week of June (although this is variable year to year), while the monsoon rains gradually weaken in September and end before the last week of September. In the rainy season, the average daily high temperature hovers around 36 °C (97 °F) with high humidity. The average rainfall for the city is about per year, occurring almost entirely within the three and a half months of the Southwest Monsoon. In summer Jhansi experiences temperatures as high as degrees while in winter the temperatures can fall as low as as recorded in winter 2011.
Жанси кенті
2011 жылы Жанси гарнизонының жалпы саны 28 343 адамды құрады, оның ішінде 17 023 ер адам және 11 320 әйел адам болды. 0-ден 6 жасқа дейінгі жас тобындағы халық саны 3 404 адамды құрады. Жанси гарнизонындағы сауатты адамдардың жалпы саны 23 354 адамды құрады, бұл халықтың 82,4%-ын білдіреді. Жанси гарнизонының 7 жастан асқан халқының сауаттылық деңгейі 93,6% болды. Ұлттық аздықтар мен тайпалардың саны тиісінше 4 735 және 28 адамды құрады. 2011 жылы 30 460 шаңырау болды.
Jhansi Cantonment had a total population of 28,343 in 2011, of which 17,023 were males and 11,320 were females. Population within the age group of 0 to 6 years was 3,404. The total number of literates in Jhansi Cantonment was 23,354, which constituted 82.4% of the population. The effective literacy rate of 7+ population of Jhansi Cantonment was 93.6%. The Scheduled Castes and Scheduled Tribes population was 4,735 and 28 respectively. It had 30,460 households in 2011.
Жанси темір жол қонысы
2011 жылы Жанси теміржол қонысының жалпы саны 13 602 адамды құрады, оның ішінде 7 226 еркек және 6 376 әйел болды. 0-ден 6 жасқа дейінгі балалардың саны 1 168 адамды құрады. Жанси теміржол қонысының сауатты халқының саны 10 754 адамды құрады, бұл жалпы санының 79,1% деді. 7 жастан асқан халқының тиімді сауаттылық деңгейі 86,5% болды, оның ішінде ерлердің сауаттылық деңгейі 92,1%, ал әйелдердің сауаттылық деңгейі 80,2% құрады. Жоспарлы касталар мен тайпалардың саны сәйкесінше 3 373 және 38 адамды құрады. 2011 жылы қоныста 30 460 шаңырау болды.
Jhansi Railway Settlement had a total population of 13,602 as of 2011, of which 7,226 were males and 6,376 were females. Population within the age group of 0 to 6 years was 1,168. The total number of literates in Jhansi Railway Settlement was 10,754, which constituted 79.1%. The effective literacy rate of 7+ population of Jhansi Railway Settlement was 86.5%, of which male literacy rate was 92.1% and female literacy rate was 80.2%. The Scheduled Castes and Scheduled Tribes population was 3,373 and 38 respectively. It had 30460 households in 2011.
Көлік
Қала теміржол және маңызды тас жолдар арқылы Үндістанның басқа аймақтарымен байланысқан.
The city is connected to other parts of India by railways and major highways.
Темір жолдар
Джанси Үндістан темір жолының Солтүстік Орталық темір жолы аймағында өз бөлімшесіне ие. Ол Дели-Ченнай және Дели-Мумбаи бағыттарындағы негізгі желілерде орналасқан. Станция коды – VGLJ. Елдің кез келген аймағына кез келген уақытта пойыздар бар. Алғашқы Shatabdi Express пойзы Нью-Делиден Жансиге сапар бастаған. Барлық пойыздар Жанси станциясында тоқтайды.
Jhansi has its own division in the North Central Railway zone of Indian Railways. It lies on the main Delhi Chennai and Delhi Mumbai lines. The station code is VGLJ. Trains for every part of the country are available 24*7, The first ever Shatabdi Express commenced its journey from New Delhi to Jhansi Jn. Each and every train stops at Jhansi Jn.
Жол көлігі
Джанси мына ұлттық автомобиль жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан: Гуджараттан Ассамға дейінгі 27 (Үндістан) ұлттық автомобиль жолы; Гуалиордан Реваға, Чхаттарпур арқылы өтетін 75 (Үндістан) ұлттық автомобиль жолы; Джаммудан Каньякумариге дейінгі 44 (Үндістан) ұлттық автомобиль жолы; және 39 (Үндістан) ұлттық автомобиль жолы. Осылайша, Жанси автомобиль жолдары желісінде стратегиялық маңызға ие, себебі одан бес түрлі бағытқа қарай автомобиль жолдары сатырылады. Оған байланысты қалалар мен ірі қалалар: Датия, Гвалиор, Лалитпур, Агра, Нью-Дели, Бхопал, Праяградж, Канпур, Лакхнау, Бабина, Орша, Банда, Шивпури, Чхаттарпур, Унао Баладжи және Сагар.
Jhansi is located at the junction of these National Highways: National Highway 27 (India) from Gujarat to Assam; National Highway 75 (India) from Gwalior to Rewa via Chhatarpur; National Highway 44 (India) from Jammu to Kanyakumari; and National Highway 39 (India). Thus, Jhansi commands a strategic position in the roadways network as highways in five different directions diverge from it. The towns and major cities connected to it are Datia, Gwalior, Lalitpur, Agra, New Delhi, Bhopal, Prayagraj, Kanpur, Lucknow, Babina, Orchha, Banda, Shivpuri, Chhatarpur, Unnao Balaji, and Sagar.
Әуе көлігі
Жанси әуеайлағы – британдық кезеңде салынған, қазір Үндістан армиясы мен саяси қонақтар пайдаланатын әскери авиациялық база. Жеке ұшақтарға қонуға мүмкіндік болғанымен, азаматтық авиация жұмыстары жүргізілмейді. 1990 жылдары және 2000 жылдары оны коммерциялық мақсатта пайдалануға беру туралы талаптар болған. 2011 жылдың сәуір айында Уттар-Прадеш штатының үкіметі Бундельханд аймағындағы туризмді дамыту үшін толыққанды жаңа азаматтық авиациялық база салуды жариялады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, штат ішіндегі Жанси қаласына ең жақын әуежай – Канпур әуежайы. Ал көршілес Мадхья-Прадеш штатындағы Гвалиор әуежайы Жансиден жақын орналасқан, онда Дели, Мумбаи, Индор, Бангалор, Хайдарабад, Калькутта, Ахмедабад, Джамму, Пуна және Ченнай қалаларына тікелей рейстер бар.
Jhansi Airstrip is a military aviation base built in the British era used by the Indian army and political visitors. Though there are provisions for private aircraft to land, there are no civil aviation operations. There had been a demand to make it operational for commercial purposes in the 1990s and again in the 2000s. The Uttar Pradesh government announced the construction of an all new civil aviation base to support tourism in Bundelkhand in April 2011. As of 2020, the Kanpur Airport, located away, is the nearest major airport to Jhansi within the state, though Gwalior Airport in the neighbouring state of Madhya Pradesh is the nearest airport being located from Jhansi which has direct flights to Delhi, Mumbai, Indore, Bangalore, Hyderabad, Kolkata, Ahemdabad, Jammu, Pune and Chennai.
Қарулы күштер
Джанси катонменті Үндістанда британдық билік кезінде британдық азаматтық және әскери қызметкерлердің тұру орны болған. Жанси ауданы Жанси-Бабинада орналасқан 31-ші Үнді танк дивизиясының штаб-пәтері болып табылады. 2012 жылдың 1-30 наурызы аралығында Сингапур армиясымен бірлескен оқу-жаттығулар Жансиде өтті, оны Үндістан Президенті Пратибха Патил бақылады.
The Jhansi Cantonment was the site of the accommodation for British civil and military personnel in the period of British rule in India. Jhansi district is the headquarters of the 31st Indian Armoured Division, stationed at Jhansi Babina. There has been a joint exercise from 1 to 30 March 2012 with the Singaporean Army at Jhansi witnessed by the President of India, Pratibha Patil.
Медиа
"Амар Ужала", "Дейник Жагран", "Патрика" және "Дейник Бхаскар" газеттерінің арасында онлайн жаңалықтар қызметтерін ұсынатындары бар.
Amar Ujala, Dainik Jagran, Patrika, and Dainik Bhaskar are some of the newspapers with online news services.
Радио
Жаңсы қаласында бес радиостанция бар: Радио Мирчи 98.3 FM, 92.7 BIG FM, 103.0 AIR FM, 91.1 Red FM және 93.5 FM.
Jhansi has five radio stations: Radio Mirchi 98.3 FM, 92.7 BIG FM, 103.0 AIR FM and 91.1 Red FM and 93.5 FM.
Спорт
Джансидегі спорт стадиондары: Дхянчанд стадионы, Теміржол стадионы және LVM Sports Place. Дхянчанд стадионы – спорт дағдыларын үйренуге арналған Джансидегі ең үздік орын. Дхянчанд стадионында хоккей, крикет, футбол, шахмат және тағы да көптеген спорт түрлері ойналады.
Sports stadiums in Jhansi are Dhyanchand Stadium, Railway Stadium, and LVM Sports Place. Dhyanchand Stadium is the best place in Jhansi to learn sports skills. Many Sports played in Dhyanchand Stadium like Hockey, cricket, football, chess and many more.
Жаңсы әдебиетінде
Джон Мастерстің екі романының оқиғасы ойдан шығарылған Бховани қаласында өтеді. Автордың айтуынша, бұрынғы романының сөздігінде жазылғандай, «Бенгалияның түнгі жүгірушілері» романында Бховани – «ойдан шығарылған қала. Географиялық тұрғыдан алғанда, оқиға Жаңсы қаласының орналасқан жерінде болғанын елестету керек – 25.27° с.б., 78.33° ш.б.». «Бенгалияның түнгі жүгірушілері» 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде «Бхованиде» (тақырыбы көтеріліске дейін ауыл басшыларына «чапати» нандарының құпия таратылуына сілтеме жасайды) өтеді. «Бховани тұғыры» 1946/47 жылдары, тәуелсіздіктің қарсаңында оқиғасы өтеді. Әр романда басты кейіпкер – британдық армия офицері, полковник Родни Савидж, осы отбасының кезекті өкілі. Кристина Россетти Үндістан бүлігі кезінде Джхансидегі Скене отбасының тағдыры туралы қысқа өлең жазды. Ол «Джансидегі дөңгелек мұнарада. 8 маусым 1857 жыл» деп аталады. 1862 жылы ол оның әйгілі «Гоблин базары» өлеңімен бірге жарияланды. Кейін Россетти күйеу мен әйелдің өлтіруші және қатал жауға қарсы өз-өзіне қол жұмсауы туралы бұрмаланған ақпарат алғанын анықтады («Мұнара қабырғаларының астындағы шулаған жандар» өлеңнің тақырыбы), бірақ оны кейінгі басылымдардан өшірмеді. Джанси – Вриндаван Лал Верманың «Джанси ки Рани» хинди романының оқиғасының ортасы. Бұл роман 1858–59 жылдары британдықтардың шабуылынан Джансиді құтқару үшін батыл күрескен Джанси Рани Лакшмибайдың тарихын баяндайды.
Two novels by John Masters are set in the fictional town of Bhowani. According to the author, writing in the glossary to the earlier novel, Nightrunners of Bengal, Bhowani is an "imaginary town. To get a geographical bearing on the story it should be imagined to be about where Jhansi really is 25.27 N., 78.33 E." Nightrunners of Bengal is set during the Indian Rebellion of 1857 at "Bhowani" (the title alludes to the mysterious distribution of "chapatis" to village headmen which preceded the revolt). Bhowani Junction is set in 1946/47 the eve of independence. In each novel the main character is a British army officer named Colonel Rodney Savage, one of a succession of such men from the same family. Christina Rossetti wrote a short poem about the fate of the Skene family at Jhansi during the Indian Mutiny. It is entitled "In the Round Tower at Jhansi 8 June 1857". It was published in 1862 in the same volume as her more celebrated poem "Goblin Market". Some time afterward, Rossetti discovered that she had been misinformed about the husband and wife's suicide pact in the face of a murderous and implacable enemy ('The swarming howling wretches below' the tower walls) which is the poem's subject, but did not delete it from later editions. Jhansi is the centre of story in Vrindavan Lal Verma's Hindi novel 'Jhansi Ki Rani'. This novel tells the story of Jhansi ki Rani Lakshmibai, who fought bravely in 1858–59 to save Jhansi from the Britishers' attack.