Кіріспе

Оңтүстік Кореяның басқару бірліктері

Оңтүстік Корея 22 бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімдерден тұрады: 6 астаналық қала (гвангёокси 광역시/廣域市), 1 арнайы қала (теукбёолси 특별시/特別市), 1 арнайы өзін-өзі басқару қаласы (теукбёол яхиси 특별자치시/特別自治市) және 14 провинция (до/道), оның ішінде үш арнайы өзін-өзі басқару провинциясы (теукбёол яхидо 특별자치도/特別自治道) және Корея Республикасы үкіметінің талабындағы бесі. Бұл бөлімдер қалалар (си 시/市), аудандар (гун 군/郡), райондар (гу 구/區), кенттер (ып 읍/邑), поселкелер (мён 면/面), шағын аудандар (донг 동/洞) және ауылдар (ри 리/里) сияқты түрлі кішігірім бірліктерге бөлінеді.

Си (қала)

Си (시; 市, айтылады) – провинцияның бөліністерінің бірі, округ (гун) қатарында. Қаланың ауданы (доң) болуы міндетті, ал қала қалалық және ауылдық аймақтарды біріктірген жағдайда қалашықтар (эуп), кенттер (мён) де болуы мүмкін. Егер округтің (гун) халқы 50 000-ға жетсе, онда округ қалаға айналуы мүмкін. 500 000-нан аса халқы бар қала (мысалы, Сувон, Чхонджу, Чхонан және Чонджу) – ерекше қала саналады, ол өздігінен басқарылмайтын аудандарды (ку) құруға құқылы. Әкімшілік қалада қалалық кеңес болмайды, ал қала әкімі провинция губернаторы тағайындайды.

Гун (аудан)

Гун (군; 郡) – провинцияның (симен бірге) және Пусан, Тэгу, Инчхон және Ылсанның (гумен бірге) метрополиялық қалаларының әкімшілік бөлігі. Гунның халқы 150 000-нан кем (одан көп болса, ол қала немесе си болады), гу-ға қарағанда халық тығыздығы төмен және қалған екі бөлімнен көбірек ауылдық сипатқа ие. Гун британдық метрополиялық емес аудандарға ұқсас. Округтер қалаларға (ып) және ауылдық округтерге (мён) бөлінеді. Атап айтқанда, "гунның" аумағы АҚШ-тың "округінен" кішідірек.

Гу (аудан)

Гу (구; 區) – Батыстағы ауданға балама. Пусан, Тэгу, Инчхон және Ұлсан қалаларында да гу кездеседі. Гу кейбір Батыс елдеріндегі райондарға ұқсас, ал гу кеңсесі басқа елдерде қаланың өкілеттігінде болатын көптеген функцияларды атқарады. Гу шағын аудандарға (донг) бөлінеді.

Еуп (қала)

Еуп (읍; 邑) қала бірлігіне ұқсас. Мионмен бірге еуп – округтің (гун) және 500 000-нан аз халқы бар кейбір қалалардың (си) құрамына кіретін бір бөлім. Округтердегі негізгі қалалар немесе қала аумағындағы екінші деңгейдегі қалалар еуп деп белгіленеді. Қалалар ауылдарға (ри) бөлінеді. Еуп құру үшін кемінде 20 000 адам болуы қажет.

Мьон (қалашығы)

Мион (면; 面) – ауданның (гун) және 500 000-нан аз халқы бар кейбір қалалардың (си) құрамындағы бір бөлімше, эуппен бірге. Миондар эупке қарағанда халық саны жағынан кішірек болып келеді және ауданның немесе қаланың ауылдық жерлерін көрсетеді. Миондар ауылдарға (ри) бөлінеді. Ең төменгі халық саны шегі – 6000 адам.

Донг (аудан)

Донг (동; 洞) – округтердің (гу) және аудандарға бөлінбеген қалалардың (си) негізгі бөлігі. Донг – өз кеңсесі мен қызметкерлері бар қалалық басқарудың ең төменгі деңгейі. Кейбір жағдайларда бір заңды донг бірнеше әкімшілік донгқа бөлінеді. Әкімшілік донгтар көбінесе бір-бірінен нөмірлеу арқылы ажыратылады (мысалы, Мёнжан 1-ші донг және Мёнжан 2-ші донг). Мұндай жағдайларда әр әкімшілік доңның өз кеңсесі мен қызметкерлері болады. Донгтың негізгі бөлімі – тонг (통; 統), бірақ бұл деңгейден төменгі бөліністер күнделікті өмірде көбінесе қолданылмайды. Халық тығыз қоныстанған кейбір донгтар га (가; 街) деп бөлінеді, олар жеке үкімет деңгейі емес, тек мекенжай көрсету үшін қолданылады. Сеул, Сувон және басқа қалалардағы көптеген маңызды көшелер де га болып бөлінген.

Ри (ауыл)

Ри (리; 里) – қалалар (eup) мен ауылдық округтердің (myeon) жалғыз бөлігі. Ри – халық саны біршама көп ауылдық әкімшілік бірлігінің ең төменгі деңгейі.

Тарих

Жергілікті басқарудың егжей-тегжейі уақыт өте келе өзгергенімен, қазіргі үш деңгейлі жүйенің негізгі жоспары 1895 жылы Годжонг патшалығы тұсында енгізілген. Осыған ұқсас жүйе Солтүстік Кореяда да қолданыста болып келеді.