Кіріспе

Француз суретшісі (1656–1746)

Николя де Ларгильер (nikɔla də laʁʒijiɛʁ; 10 қазан 1656 – 20 наурыз 1746) – француз суретшісі және эскизші.

Ерте өмір

Ларгильер 1656 жылғы 10 қазанда Париждегі Сен-Бартелеми шіркеуінде крещениеден өтті. Шапан тігушінің ұлы, Ларгильер үш жасқа толғанда оның отбасы Антверпенге көшті. Лондонға сапардан кейін Ларгильердің әкесі оны фламанд суретшісі Антон Губауға шәкірттікке берді. Бірақ ол он сегіз жасында Англияға қайта оралып, Сер Питер Лелимен танысып, Беркширдегі Виндзорда төрт жыл жұмыс істеді. Ол жерде Ларгильер итальян суретшісі Антонио Веррионың жетекшілігінде де жұмыс істеді. Портретте сол кездегі академия төрағасы Ле Брун, қабырға суретімен айналысып, айналасында классикалық бюсттер мен мүсіндер суреттегі еден мен үстелге шашырап жатыр. Ле Брун Ларгильердің портретіне әсерленіп, оны академияға қабылдады. 1690 жылы Ларгильер француз академиясының тарихи суретшісі ретінде тіркелді, бұл академияның маңызды көркемдік бағыты болды. 1693 жылы Ларгильер 1691 жылы бригадирлік шеніне көтерілген Аррас губернаторы Пьер де Монтескюді суретке түсірді. 1694 жылы Ларгильердің көп фигуралы туындысы Сен-Этьен-дю-Мон шіркеуінде қойылды. 1709 жылы Ларгильер XIV Людовик отбасының портретін жасады. Бұл портретте король XIV Людовик, мадам де Вентадур (Бургундия герцогының балаларына қараушы), үш жасар Людовик, Бретань герцогы (1707–1712), Людовик, Ұлы дофин және Людовик, Бургундия герцогы, болашақ дофин бейнеленген. Король, басқа кейіпкерлерден өзгеше, сәл алаңдаушылық сезімін білдіреді. Суретте Ларгильер Ренессанс дәуірінің құрылымдық композициялық тәсілін қолданды. Бір жыл өткен соң Ларгильер өзінің отбасынан екі әйелді бейнелеген автопортрет салды. 1733 жылғы 28 қарашада директор Луи де Бульон қайтыс болғаннан кейін суретші Гьясинт Риго академияның төрт ректоры – Ларгильер, Клод Гай Хале, Гийом Кустоу және өзінің лауазымды кезекпен алмастыруды ұсынды. Бұл олигархия 1735 жылғы 5 ақпанда Кустоу жалғыз директор болып сайланғанға дейін сақталды. Ларгильер 1738 жылы директор болды және 1742 жылға дейін осы лауазымда қалды.

Кейінгі мансап

Өмірінің соңына қарай Ларгильер париждік ақсүйектердің анонимді ерлер портреттерін қайта-қайта жасайды. Мысалы, 1710 жылы бір қолымен хат жасырып, екінші қолымен саусақтарын жайып тұрған бір адамның портреті салынған. 1715 жылғы тағы бір портретте ұқсас киім мен парик киген, алдынан үштен бір бөлігі көрсетілген, фондық қабырғасында дорикалық бағана бар адам бейнеленген. 1714 жылы Ларгильер Польша королі Август II-нің портретін салды. Ларгильер суретші Жак Антуан Арлоны да қызыл тоғамен суреттеді, бұл Ларгильердің суретші Шарль Ле Брун мен мүсінші Николас Кустонның портреттеріне ұқсас болды. Келесі жылы шамамен Ларгильер қазір Луврде сақталып тұрған «Қолдардың түрлерін зерттеу» атты картинаны жасайды. 1718 жылы Ларгильер француз ақыны және эссеші Вольтердің портретін салды. «Мәсіхтің Иерусалимге кіруі» – Ларгильердің 1720 жылы салған пейзаждық картинасы. Ларгильер 1725 жылы өзінің соңғы автопортретін жасады. Бұл портретте суретші өзінің қондырғысының алдында тұрып, көрермендерге қарайды. 1743 жылы Ларгильер француз академиясының канцлері болып тағайындалды.

Өлім

Николя де Ларгильер 1746 жылдың 20 наурызында 89 жасында қайтыс болды. Өлген соң ол Францияға өзі салған бірнеше кішкентай пейзаждар мен табиғат көріністерін сыйлады.

Мұра

Ашмолеан мұражайы (Оксфорд университеті), Фицвильям мұражайы (Кембридж университеті), Гонолулу өнер мұражайы, Лувр, Ұлттық өнер галереясы (Вашингтон, округ Колумбия), Нельсон-Аткинс өнер мұражайы (Канзас-Сити, Миссури), Страсбургтың әсем өнер мұражайы және Миланның Брера галереясы, Калуст Гюльбенкян мұражайы, Лиссабонның ежелгі өнер ұлттық мұражайы, Зволледегі Fundatie мұражайы, Детройт өнер институты (Детройт) және Луисвилльдегі Speed өнер мұражайы – Николас де Ларгильердің туындыларын сақтайтын көптеген қоғамдық коллекциялардың ішінде. Ларгильердің шәкірті Жан Батист Одри және туысы Якоб ван Шуппен де рококо стилінде сурет салған суретшілер еді.