Кіріспе
Америкалық орта өлшемді коммерциялық тікұшақ.
|түрі= Тикұшақ
|шығу тегі= Америка Құрама Штаттары
|өндіруші= Sikorsky Aircraft
|конструкторы=
|алғашқы ұшу=
|енгізілген=
|қызметтен шығарылған=
|статусы= Қызметте
|негізгі қолданушы= Bristow Helicopters
|басқа қолданушылар=CHC Helicopter
|өндірілген= 1977–қазіргі уақытқа дейін
|саны= 875 2013 жылдың қыркүйек айында қытайлық Changhe Aircraft Industries Corporation компаниясы S 76D тікұшағының конструкциясын өндіруге келісімшарт жасасқандығы туралы хабарланды. 2022 жылдың сәуір айына қарай 875-тен астам S 76 тікұшағы жасалған. 2022 жылдың наурызында Sikorsky компаниясы S 76 тікұшақтарына жаңа тапсырыстарды тоқтатқанын, сондай-ақ әлеуетті шетелдік өндіріс серіктестері мен лицензиялау мүмкіндіктерін қарастырып жатқанын мәлімдеді. Бұл шешімге сату көлемінің төмендеуі, өндіріс және жабдықтау құнының жоғары болуы, сондай-ақ S 76 тікұшағын қауіпсіздік талаптарының өсуіне бейімдеуге байланысты жоғары шығындар себеп болды. Бұл қадам S 76 тікұшақтарының өндірісін аяқтады, соңғы үш тапсырысты орындағаннан кейін Sikorsky орта коммерциялық тікұшақ нарығынан шығып кетті. Sikorsky компаниясы Коннектикут штатындағы зауытында S 76 тікұшақтарына қосалқы бөлшектерді жасауды жалғастыра беретінін мәлімдеді. 1982 жылы S 76A тікұшағы қашықтық, биіктікке көтерілу, жылдамдық және максималды биіктік бойынша бірнеше рекорд орнатты. 1995 жылдың маусым айында S 76 тікұшағы австралиялық саяхатшы Дик Смит басқаруымен әлемді шығыстан батысқа қарай айналып ұшқан алғашқы тікұшақ атанды. Helijet Airways (Ванкувер, Британдық Колумбия, Канада) сияқты бірнеше әуе компаниялары S 76A тікұшағын жоспарлы рейстерде пайдаланды. 2005 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау кампаниясы кезінде Лейборист және Консервативтік партиялары өздерінің жетекшілерін Британ аралдары бойынша жылдам тасымалдау үшін дәстүрлі «жауынгерлік автобустардан» бас тартып, S 76 тікұшақтарын пайдаланды. Sikorsky компаниясының коммерциялық және әскери жүйелер вице-президенті Джейсон Ламберттің сөзіне сәйкес, S 76 тікұшағы VIP клиенттер арасында ерекше танымал болды. 2010 жылдары көптеген S 76 операторлары AgustaWestland AW139 сияқты жаңа орта көтергіштікке ие роторлы ұшақтарға көшуді жөн көрді.
|type= Utility helicopter
|national origin= United States
|manufacturer= Sikorsky Aircraft
|designer=
|first flight=
|introduced=
|retired=
|status= In service
|primary user= Bristow Helicopters
|more users=CHC Helicopter
|produced= 1977–present
|number built= 875 During September 2013, it was announced that the Chinese manufacturer Changhe Aircraft Industries Corporation had been contracted to produce the S 76D airframe. By 2022 April, in excess of 875 S 76s had reportedly been built. During March 2022, Sikorsky announced that it had halted new orders for the S 76 while potential overseas manufacturing partners and licensing opportunities were being evaluated. Reasons for the hold included decreasing sales volume, the high cost of supply and manufacturing, and the prohibitive costs associated with adapting the S 76 to meet increasing safety mandates. This move effectively ended production of the S 76 following the completion of the three orders that were outstanding, and represented a withdrawal by Sikorsky from the medium commercial helicopter market. Sikorsky has stated that it will continue to actively manufacture spare parts for the S 76 at its Connecticut facility. During 1982, the S 76A set multiple class records for range, climb, speed and ceiling. In June 1995, the S 76 became the first helicopter to circumnavigate the world in an east to west direction, piloted by the Australian adventurer Dick Smith. Several airlines have operated the S 76A on scheduled services, including Helijet Airways of Vancouver, British Columbia, Canada. During the campaigning in the run up to the 2005 United Kingdom general election, both the Labour and the Conservative parties dispensed with conventional 'battle buses' in favour of S 76 helicopters to quickly transport their leaders around the British Isles. According to Jason Lambert, Sikorsky's vice president of commercial and military systems, the S 76 had proven itself to be particularly popular amongst VIP customers. During the 2010s, many S 76 operators elected to replace the type with newer medium lift rotorcraft, such as the AgustaWestland AW139.
Эксперименттік туындылар
Sikorsky S 75 Advanced Composite Airframe Program (ACAP) – бұл толығымен композиттік материалдардан жасалған Sikorsky LHX концепциясын сынақтан өткізген алғашқы ұшақ. S 75 деп аталған бұл ұшақта жаңа композиттік корпус S 76 қозғалтқыштарымен, роторларымен және күш беріліс жүйесінің құрамдас бөліктерімен біріктірілді. Sikorsky S 76 SHADOW Boeing Sikorsky MANPRINT зерттеуі. LHX бағдарламасының бастапқы идеясы екі адамдық ұшақтан артық жұмыс істей алатын бір адамдық тікұшақ құру болды. Sikorsky (S 76) тікұшағының оператор жүктемесін алдын ала демонстрациялаушы (SHADOW) жобасында бір пилоттық, жетілдірілген кабина алдыңғы бөлігіне орнатылды. Мақсат – пилот пен кабина арасындағы адам-интерфейсін, яғни пилоттың басқару элементтерімен және дисплейлермен өзара әрекеттесуін зерттеу. Кабина RAH 66 Comanche қарулы барлау тікұшағының прототипінде қолданылатын бір пилоттық кабинаның прототипі болды. Кабина сенсорлардың мәліметін шлемге орнатылған дисплейлер арқылы пилотқа жеткізуге мүмкіндік беретіндей етіп жобаланды. MANPRINT зерттеуі көрсеткендей, Comanche тікұшағын бір пилотпен басқару қауіпсіз емес және пилотқа шамадан тыс жүктеме түсіреді. Осы зерттеу нәтижесінде Comanche тікұшағы екі адамнан тұратын экипажбен басқарылуына шешім қабылданды.
Азаматтық
S-76 тікұшағы әлемнің әртүрлі елдерінде әуе компанияларында, корпорацияларда, ауруханаларда және мемлекеттік ұйымдарда пайдаланылады. Әлемдегі ең ірі азаматтық флот – CHC Helicopter Corporation компаниясы басқаратын 79 Sikorsky S-76 тікұшағынан тұрады.
Апаттар
2002 жылдың 17 шілдесінде Bristow Helicopters компаниясы басқаратын S 76A G BJVX тікұшағы негізгі ротор қанатының бұзылуынан Солтүстік теңізге құлады. Оператор 2002 жылдың 3 қыркүйегінде рейстерді қайта бастағанға дейін Солтүстік теңіз үстінен барлық тікұшақтардың ұшуын уақытша тоқтатты. 2005 жылдың 10 тамызында Sikorsky S 76C+ Copterline 103 рейсімен Фин шығанағындағы Таллин шығанағына құлады. Апаттың себебі – ұшуды басқару жүйесіндегі гидравликалық ақау. 2013 жылдың 31 мамырында Канаданың Мусони әуежайының жанында Ornge компаниясы басқаратын S 76A жедел жәрдем тікұшағы апатқа ұшырады. Себебі, ұшқыштардың түнгі уақыттағы ұшуға жеткіліксіз дайындығы болды. 2017 жылдың 10 наурызында Swan Aviation компаниясы басқаратын S 76C++ TC HEZ тікұшағы Түркияның Стамбул қаласында жеке чартер рейсі кезінде құлады. Апаттың себебі әлі белгісіз, бірақ сол кезде нашар көріну жағдайы болған. 2020 жылдың 26 қаңтарында S 76B N72EX тікұшағы Калифорния штатының Калабасас қаласында апатқа ұшырап, барлық тоғыз адам, соның ішінде зейнеткер кәсіби баскетболшы Коби Брайант және оның қызы Джанна қаза тапты. 2020 жылдың 16 қыркүйегінде Филиппин әуе күштеріне қарасты S 76A жедел жәрдем тікұшағы Филиппиннің оңтүстігіндегі Базилан провинциясында нашар ауа-райы кезінде құлады, оның ішіндегі төрт әскери экипаж мүшесі қаза тапты.