Канададағы бөліну қозғалыстары: 25% канадтық өзінің провинциясының тәуелсіздігін қалайды. Ньюфаундлендтегі ұлттық сезім күшейіп, ту мәселесі шиеленіске жетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада ішіндегі бөлініс қозғалыстарының тізімі
List of movements within Canada for secession
Канадада бөлінуді мақсат тұтқан әртүрлі қозғалыстар болған.
There have been various movements within Canada for secession.
Канададан тәуелсіздікке ұмтылу қозғалыстары
Сауалнамада канадалықтардың 25% өз провинциясының тәуелсіздігін қалады. 2004 жылы Ньюфаундленд пен Лабрадордың премьер-министрі Дэнни Уильямс үкіметтік ғимараттардан Канаданың барлық туларын алып тастап, олардың орнына провинциялық туларды көтерді. Кейін шиеленіс басылды; алайда, азаматтар арасында ұйымдастырылмаған қозғалыс пайда болды және болашақ премьер-министрлердің Ньюфаундлендтік ұлттық сезімге сүйену қабілеті үкімет құру үшін маңызды болып табылады. Бұл сепаратистік қозғалыс көбінесе бірнеше атаумен белгілі бір тумен байланысты, оның ішінде "Қызғылт, Ақ және Жасыл", "Ньюфаундленд және Лабрадор Республикасының туы" немесе ресми түрде Ньюфаундленд триколоры.
In a poll, 25% of Canadians preferred independence of their province. In 2004, a "flag flap" occurred when the premier of Newfoundland and Labrador, Danny Williams, removed all Canadian flags from government buildings and raised provincial flags instead. Tensions have since eased; however, a non organized movement has emerged amongst citizens and the ability of potential premiers to appeal to a strong sense of Newfoundland nationalism is imperative to forming a government. The secessionist movement is most commonly associated with a flag under several names, including the "Pink, White and Green", "Flag of the Republic of Newfoundland and Labrador", or officially as the Newfoundland Tricolour.
Жаңа Шотландия
1867 жылы үш британдық колонияның (Новая Шотландия, Нью-Брансуик және Канада провинциясы) Конфедерациясынан кейін Канада доминионы құрылғаннан кейін көп ұзамай, Новая Шотландияда конфедерацияға қарсылар провинцияның жаңа конфедерациядан шығуын қолдауға кірісті. Конфедерацияға қарсы партия 1867 жылғы жалпы сайлауда Канаданың жаңа Өкілдер палатасындағы 19 Новая Шотландия орынының 18-ін, ал Новая Шотландия заң шығару жиналысындағы 38 орынның 36-сын жеңіп алды; алайда, партия Новая Шотландияның тәуелсіздігін қамтамасыз ете алмады. 1990 жылы, Мич-Лейк келісімінің күшін жойғанға дейін, сол кездегі премьер-министр Джон Бьюкенен келісім сәтсіз аяқталса, Новая Шотландия және Атлантика Канадасының қалған бөлігі АҚШ-қа қосылуға мәжбүр болады деп болжады.
Shortly after the Confederation of three British colonies (Nova Scotia, New Brunswick and the Province of Canada) to form the Dominion of Canada in 1867, opponents of Confederation in Nova Scotia began promoting the withdrawal of that province from the new confederation. The Anti Confederation Party won 18 of the 19 Nova Scotia seats in the new House of Commons of Canada in the 1867 general election, and 36 of the 38 seats in the Nova Scotia legislature; however, the party was unsuccessful in achieving independence for Nova Scotia. In 1990, just before the failure of the Meech Lake Accord, then premier John Buchanan predicted Nova Scotia and the rest of Atlantic Canada would have to join the United States if the accord failed.
Квебек
Квебек егемендігі қозғалысы Квебек провинциясының Канададан тәуелсіздік алуын көздейді. Бұл қозғалыс көбінесе «суверенитеттік қауымдастық» деп аталатын нәрсені ұсынады, яғни Квебек үшін Канаданың қалған бөлігімен экономикалық қауымдастық немесе одақ шеңберінде егемендік. Тыныш революциядан бері көптеген мүмкіндіктер квебек тұрғындарының қолдауын тапты. Егемендік қозғалысы түрлі саяси партияларды құрды, мысалы, Квебек партиясы – Квебек провинциялық деңгейіндегі әлеуметтік-демократиялық саяси партия, ол 1976 жылдан бері провинцияны әртүрлі кезеңдерде басқарып келеді, сондай-ақ Квебек блогы, ол кейде Квебектегі көпшілік орындарды жеңіп алады. Бұл партия Квебектің егемендігін ілгерілетуді мақсат етеді және федералдық үкімет деңгейінде Квебектің мүдделерін қорғауға тырысады. Фронт де либерасьон дю Квебек (FLQ) 1960-жылдары және 1970-жылдардың басында Квебектің тәуелсіздігін насихаттау үшін зорлық-зомбылық қолданған террористік ұйым болды. Екеуі де егемендік идеясын қолдағанмен, Квебек партиясы FLQ-ны және оның зорлық әрекеттерін айыптады. Тыныш революциядан бері егемендік көңілі 1982 жылы Квебектің Ұлттық Ассамблеясының келісімінсіз қабылданған Канада конституциясының патриациясымен және Квебектің ерекше қоғамдық ерекшеліктерін ескеруге бағытталған конституциялық реформалардың көптеген сәтсіз әрекеттерімен күшейді. 1980 және 1995 жылдары өткен екі провинциялық референдумда егемендік ұсыныстары қабылданбады, тиісінше 1980 жылы 60% және 1995 жылы 50,6% көпшілік дауыспен. 1995 жылы федералистердің шағын жеңісіне байланысты Кретиен үкіметі 1996 жылы Квебектің бір жақты түрде бөлінуінің заңдылығы туралы Канаданың Жоғарғы сотына сауал жолдады. Бұл 2000 жылы «Нақтылық туралы» заңның қабылдануына әкелді. Сауалнама нәтижесінде Альберта және Квебек тұрғындарының 40% тәуелсіздікті қалайтынын білдірді. 2003 жылдың 12 шілдесінде Саскачеванның Батыс Тәуелсіздік партиясы (WIPS) құрылып, 2003 жылғы Саскачеванның жалпы сайлауында 17 округте кандидаттар тіркелді. 2019 жылдың мамыр айында партия тіркеуден шығарылды. 2005 жылдың 29 маусымы мен 5 шілдесі аралығында Western Standard журналы жүргізген сауалнамаға сәйкес, төрт провинцияның 35,6% тұрғындары «Батыс канадалықтар өздерінің жеке мемлекетін құру идеясын зерттеуді бастауы керек» деп санайды. 2020 жылдың 12 қаңтарында Wexit партиясы, яғни бөлінуді жақтаушы партия, федералдық деңгейде құрылды.
The Quebec sovereignty movement seeks independence from Canada for the province of Quebec. This movement often seeks what has been termed "sovereignty association", which is sovereignty for Quebec within an economic association or union with the rest of Canada. Since the Quiet Revolution, the many available options have garnered support from Quebecers. The sovereignty movement has spawned a variety of political parties, such as the Parti Québécois, a social democratic political party at the provincial level in Quebec that has governed the province for various periods since 1976, and the Bloc Québécois, which sometimes wins the majority of seats in Quebec. This party aims to promote Quebec's sovereignty and purports to defend the interests of Quebec at the federal level of government. The Front de libération du Québec (FLQ), was a terrorist organization in the 1960s and early 1970s that used violence to promote independence for Quebec. Although they both advocated a sovereigntist agenda, the FLQ and its violent tactics were denounced by the Parti Québécois. Since the Quiet Revolution, sovereigntist sentiments have been stoked by the patriation of the Canadian constitution in 1982 which was introduced without the consent of the National Assembly of Quebec and by numerous failed attempts at constitutional reform, which have sought to address Quebec's distinct society. Two provincial referendums, in 1980 and 1995, rejected proposals for sovereignty, with majorities of 60% in 1980 and only 50.6% in 1995, respectively. Given the narrow federalist victory in 1995, a reference was made by the Chrétien government to the Supreme Court of Canada in 1996 regarding the legality of a unilateral secession of Quebec. This resulted in the passage of the Clarity Act in 2000. In a poll, 40% Albertans and Quebecers preferred independence. On July 12, 2003, the Western Independence Party of Saskatchewan (WIPS) was created and registered as a Provincial Party, running candidates in 17 ridings in the 2003 Saskatchewan general election. It was de registered in May 2019. A poll by the Western Standard conducted from June 29, 2005, to July 5, 2005, finds 35.6% of residents of the four provinces think "Western Canadians should begin to explore the idea of forming their own country." On January 12, 2020, the Wexit party, a party advocating for separation, was formed federally.
Альберта
Альберта Тәуелсіздік партиясы 1990 жылдары Альберта провинциясының тәуелсіздігін, жеке немесе басқа батыс провинциялармен бірігіп жариялады, бірақ қазір құрылысы жойылды. Альбертаның Бөліну партиясы 2004 жылғы Альберта провинциялық сайлауында кандидаттарды тікелей ұсынды. Сауалнама нәтижесінде Альберта мен Квебек тұрғындарының 40 пайызы тәуелсіздікті қолдады.
The Alberta Independence Party promoted independence for the province of Alberta, either on its own or in union with the other western provinces, in the 1990s, but it is now defunct. The Separation Party of Alberta nominated candidates in the 2004 Alberta provincial election. In a poll, 40% Albertans and Quebecers preferred independence.
Манитоба
1868 жылдың қаңтар-ақпанында қоныс аударушылардың шағын тобы Портж-ла-Прейриде, Гудзон шығанағы компаниясының жерінде Каледония Республикасын, кейін Манитоба Республикасын жариялады, ол Канадаға қосылуға жоспарланған еді. Осы жариялау арқылы осы аймақтың Конфедерацияға кіруі үшін өзіне тиімді шарттар алуды көздеді. Алайда, бұл жариялау Канада және Ұлыбритания билігі тарапынан мойындалмады, республика көп ұзамай тарап кетті. 19 ғасырда Манитобаның тәуелсіздік қозғалысы фениандар мен тәуелсіздікке ұмтылған либералдардан қолдау алды.
In January–February 1868, a small group of settlers declared a Republic of Caledonia, later the Republic of Manitobah, at Portage la Prairie in Hudson's Bay Company land that was to be incorporated into Canada. These settlers aimed to use this declaration to obtain favourable terms (for themselves) for the entry of the area into Confederation. The declaration was not recognized by Canadian or British authorities, and the republic soon collapsed. In the 19th century, the Manitoban secessionist movement has support from the Fenians and secessionist Liberals.
Британдық Колумбия және Юкон
Конфедерацияға қосылғаннан кейін көп ұзамай Британдық Колумбия, Канадаға қосылу шарты болған трансконтинентальдық темір жол туралы уәделер орындалмағандықтан, бөлініп кету қаупін тудырды. Колумбия өзені келісіміне байланысты туған даулар кезінде Британдық Колумбияның премьер-министрі У.А.К. Беннетт, егер Оттава мен Вашингтон оның талаптарына бойын бермесе, Британдық Колумбияны Канададан шығарып, Юконды да алып кетумен қауіптендірді. Британдық Колумбияда Каскадия деген жеке мемлекет құруға бағытталған бейресми қозғалыс бар. Юкон территориясында ресми сепаратистік қозғалыс немесе партия болмаса да, онда да наразылық білдіретін азаматтар бар. Бірақ Оттавада консервативтік үкімет құрылатыны күтілгенде, Юкон тұрғындарының бөлінуді қолдайтындарының саны (егер Британдық Колумбия мен Альберта да қосылса) 2005 жылғы тамызда 18% болса, 2006 жылғы қаңтарда 8% ға дейін төмендеді. Көптеген алғашқы халықтардың саясаткерлері мен алғашқы халықтардың өкілдері, олардың көпшілігі берілмеген егемендік құқығын талап етеді және техникалық тұрғыдан оны сақтап отыр, әртүрлі деңгейдегі автономияны қалайды, ал кейбіреулері тікелей тәуелсіздікке ұмтылады. Ванкувер аралы партиясы – Канададан бөлінуді көздемей, 2021 жылға дейін Британдық Колумбиядан бөлініп, жеке провинция болуға ниеттенген алғашқы сепаратистік қозғалыс.
Shortly after joining Confederation, British Columbia threatened to secede after the initial failure of the transcontinental railway promises which were one of its conditions for joining Canada. During the disputes over what led to the Columbia River Treaty, BC Premier WAC Bennett threatened to take BC out of Canada and to take Yukon as well if Ottawa and Washington would not accede to his demands. There is an ongoing informal movement in British Columbia to create a separate country of Cascadia. While Yukon lacks a formal separatist movement or party, there is an element of dissatisfaction in the territory as well. However, as anticipation of a Conservative government in Ottawa built, the number of Yukoners that would be in favour of secession (if it included British Columbia and Alberta) has steadily dropped from a high of 18% in August 2005 to a mere 8% by January 2006. Many First Nations politicians and some First Nations in BC, nearly all claiming and still technically holding unceded sovereignty, want varying degrees of autonomy, with some asserting outright independence. The Vancouver Island Party is the first secessionist movement that aims to secede from British Columbia and become a separate province by 2021, instead of leaving Canada like other secession movements.
Каскадия
Каскадияның тәуелсіздік қозғалысы Канада және АҚШ-тан бөлінуді көздейді.
The Cascadian Independence movement seeks separation from Canada and the United States.
Мадаваска Республикасы
Мадаваска Республикасы қазіргі Нью-Брансуиктің солтүстік-батыс бөлігін алып, ішінара Квебек және Америка Құрама Штаттарының Мэн штатында орналасқан. Осы республика деп аталатын мемлекеттің пайда болуы 1783 жылғы Версаль шартымен байланысты, ол Америка Құрама Штаттары мен Британ Солтүстік Америка колониялары арасындағы шекараны белгіледі. Мадаваска аймағы 1842 жылға дейін Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы даулы аймақ болып келді. Канадада Мадаваска 1850-ші жылдарға дейін Квебектің құрамында саналды, кейін Нью-Брансуикпен шекара өзгертілді. "Республика" қазір тек рәсімдік мәртебеге ие.
The Republic of Madawaska occupied what is now the northwest corner of New Brunswick, and lies partially in Quebec and the American state of Maine. The origins of the so called republic lie in the 1783 Treaty of Versailles, which established the border between the United States of America and the British North American colonies. The Madawaska region remained in dispute between Britain and the US until 1842. In Canada, Madawaska was considered part of Quebec until the 1850s, when the border with New Brunswick was modified. The "Republic" is now a purely ceremonial entity.
Танымал мәдениетте
Кейде Канаданың аймақтары әдемі әзіл немесе жарнама мақсатымен өздерін "тәуелсіз" деп жариялайды. Бұл "қозғалыстар" олардың нақты мағынасында қабылданады және бөлініп шығушылық деп есептелмейді.
Occasionally regions of Canada have declared themselves to be "independent" in a non serious, satirical or promotional way. These "movements" are taken for what they are and not considered secessionist.
Ратнелли Республикасы
Торонтодағы Ратнелли ауданы 1967 жылы, Канаданың 100 жылдығы тойланатын кезде, жаңалықтарда кеңінен жарияланды. Мерекелік шаралар барысында Ратнелли тұрғындары әдемі әзілмен Канададан тәуелсіз республика деп жариялады. Тәуелсіздігін белгілеу үшін "Ратнелли республикасы" патшайым сайлап, шеру ұйымдастырды және ауданның барлық тұрғындарына Ратнелли республикасының паспортын берді. Жаңа мемлекет 8-ден 14 жасқа дейінгі барлық азаматтарын "Ратнелли ереуілшілері" деп аталатын әскер құрамына шақырып, оларды 1000 гелий шармен қаруландырды (Ратнеллидің "әуе күші"). "Ратнелли республикасы" жыл сайын көшеде тойлау рәсімдерін өткізіп келеді.
The Rathnelly neighbourhood in Toronto made headlines in 1967, while celebrating Canada's 100th birthday. During the celebrations, Rathnelly residents playfully declared themselves as a republic independent of Canada. To mark their independence, the "Republic of Rathnelly" elected a queen, organized a parade, and issued Republic of Rathnelly passports to everyone in the neighbourhood. The new nation conscripted all 8 to 14 year old citizens to form a militia, known as the Rathnelly Irregulars, and armed them with 1,000 helium balloons (the Rathnelly "air force"). The "Republic of Rathnelly" continues to hold annual street parties.