Кіріспе

Кеннет Ли Салазар (2 наурыз 1955 жыл) – американдық саясаткер, дипломат және заңгер, қазіргі кезде Мексикадағы АҚШ елшісі. Бұған дейін 2009 жылдан 2013 жылға дейін Барак Обама әкімшілігінде АҚШ-тың 50-ші ішкі істер министрі қызметін атқарған. Демократиялық партия мүшесі, ол 2005 жылдан 2009 жылға дейін Колорадо штатынан АҚШ сенаторы болды. Ол және Мел Мартинес (Р Флорида) 1977 жылдан бері алғашқы испания тілді АҚШ сенаторлары болды; 2006 жылы оларға Боб Менендес (Д Нью-Джерси) қосылды. АҚШ Сенатына сайлануға дейін 1999 жылдан 2005 жылға дейін Колорадо штатының бас прокуроры болып қызмет етті. 2008 жылдың 17 желтоқсанында сайланған президент Обама Салазарды АҚШ ішкі істер министрі лауазымына ұсынатынын мәлімдеді. Бұл ұсынысқа экологиялық қозғалыстың реакциясы әртүрлі болды. Бұрын Салазар Гель Нортонды Ішкі істер министрі лауазымына тағайындауды қолдаған, ол президент Джордж Буштың алғашқы тағайындамасы және Салазардың Колорадо штатының бас прокуроры лауазымындағы алдағы ізашары болды. 2009 жылдың 20 қаңтарында Салазар Сенаттың бірауыздан келісімімен бекітілді. 2013 жылдың 16 қаңтарында Салазар 2013 жылдың наурызында Ішкі істер министрі лауазымынан кетпек екені хабарланды, бірақ оның орнынан кетуі Сенат оның ізбасары Салли Жьюэллді бекіткенге дейін кейінге шегерілді. 2013 жылдың 10 маусымында ол WilmerHale халықаралық заң фирмасының серіктесі атанды және фирманың Денвердегі кеңсесін ашу міндеті жүктелді. 2016 жылдың 16 тамызында Салазар президенттікке үміткер Хиллари Клинтонның өту кезеңіне дайындау тобының жетекшісі болып тағайындалды. 2021 жылдың мамыр айында президент Джо Байден Салазарды Мексикадағы АҚШ елшісі етіп ұсынды. Оның кандидатурасы 2021 жылдың 11 тамызында АҚШ Сенатында ашық дауыс беру арқылы мақұлданды.

Ерте өмір және білім

Кен Салазар Колорадо штатының Аламоса қаласында Эмма Монтойя мен Энрике Салазардың ұлы болып дүниеге келді. Оның ағасы – бұрынғы конгрессмен Джон Салазар. Ол Манассаның жанында, Колорадоның оңтүстік-орталық аймағындағы Сан-Луис аңғарындағы Лос-Ринконес қауымдастығында өсті. Салазар Ла-Харадағы Сент-Франциск семинариясын және Центаури орта мектебін 1973 жылы бітірді. Кейін ол Колорадо колледжінде білім алып, 1977 жылы саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алды, ал 1981 жылы Мичиган университетінің заң мектебінен заң докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды. Кейін Салазар Колорадо колледжінен (1993) және Денвер университетінен (1999) құрметті доктор дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін Салазар жеке заңгерлік тәжірибесін бастады. Салазардың испандық түбі АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы испаностарға дейін жетеді. Ол мексика-американдық ретінде танылды, ол былай деді: "Мен өсіп келе жатқанда, тіпті қазір АҚШ сенаторы ретінде де мазақталдым, түрлі есімдермен атадым – "ласы мексикалықтан" бастап, тағы да көптеген есімдерге дейін".

Колорадолық шкаф

1986 жылы Салазар Колорадо штатының сол кездегі губернаторы Рой Ромердің бас заң кеңесшісі болды. 1990 жылы Ромер оны Колорадо табиғи ресурстар департаментінің директоры қызметіне тағайындады. Осы қызметінде ол «Ұлы Колорадо табиғаты» конституциялық түзетуін жасады, ол ірі жерді сақтау бағдарламасын құрды және оның төрағасы болды. Салазар «Табиғи ресурстардағы жастар» бағдарламасын да құрды, осы арқылы Колорадоның мыңдаған жасына мемлекеттік мектептерде Колорадоның табиғи ресурстарында жұмыс істеу және олар туралы білім алу мүмкіндігі берілді. «Ұлы Колорадо табиғаты» бағдарламасының табысы президент Обаманың «Американың Ұлы табиғаты» бастамасы үшін үлгі болды, ол табиғатты қорғау және сыртқы демалыс саласындағы 21-ғасырлық бағдарламаны жасауға бағытталған. Кабинет мүшесі ретінде ол тау-кен және мұнай өндірісін қоршаған ортаны жақсырақ қорғауға мәжбүрлейтін реформалар енгізді, сондай-ақ Денвердің Оңтүстік Плат өзені аңғарын жаңғыртуды жоспарлауға және іске асыруға көмектесті, бұл аймақты қараусыз қалған даладан жанды экономикалық орталыққа айналдырды.

Колорадоның бас прокуроры

1994 жылы Салазар жеке практикаға қайта оралды. 1998 жылы ол штаттың бас прокуроры болып сайланды; 2002 жылы осы лауазымға қайта сайланды. Салазардың басшылығымен полиция операциялары оңайлатылды және құқық қорғау органдарының бірнеше жаңа бөлімшелері құрылды: топтық қылмыстарды тергеу бөлімі, экологиялық қылмыстар бөлімі және жалпы қашқын прокурорлар бөлімі, ол қаніпестерді ұстауға бағытталған. Ол сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғау және алаяқтыққа қарсы заңдарды күшейту, сондай-ақ жаңа саясат арқылы жыныстық қылмыскерлерге қарсы күресу арқылы балаларды қорғау үшін жұмыс істеді. Салазардың қызмет ету кезеңінде оның кеңсесі штатының аймақтарында бірнеше экологиялық тазалау ісін жүргізді. Колорадо штатының Рио-Гранде округіндегі Саммитвилл кенішінде болған судың ластануына қатысты істе Салазар федералдық және штаттық үкіметтердің 5 миллион долларлық өтемақыны бөліскен бірлескен келісімге келуіне көмектесті.

АҚШ Сенаты

2004 жылы Салазар АҚШ Сенатының бос орнына үміткерлігін жариялады, бұл орын зейнеткерлікке шыққан республикашыл сенатор Бен Найторс Кэмпбеллдің орнына ашылған еді. Салазар өзін орталық көзқарастың жақтаушысы деп санайды және партиясының негізгі қанатымен келіспейтін ұстанымдарды кейде қабылдады. Ол бірнеше жыл бойы гомосексуалдардың бала асырап алуына қарсы болды, бірақ 2004 жылы өз ұстанымын өзгертті. Штаттың ішкі сайлау процесінің басында Салазар Майк Майлзға қалып қойды. Ұлттық Демократиялық партия Салазарды DSCC арқылы қаржылық қолдау көрсетті, нәтижесінде Салазар Демократиялық партияның ішкі сайлауында Майлзды жеңіп, Coors Brewing Company компаниясының бас директоры Пит Коорсты жеңіп, Сенатқа жалпы сайлауда жеңіске жетті. Ол 2005 жылдың 3 қаңтарында қызметке кірді. Салазар 2007 жылғы Көрінеу иммиграциялық реформа туралы заңды әзірлеген екі партиялық сенаторлар тобының жетекші мүшесі болды, бұл заң құжаттары жоқ иммигранттарға азаматтыққа жол ашатын және шекара қауіпсіздігіне қаржыландыруды арттыратын еді, бірақ заң жобасы Сенатта қабылданбады. Келіссөздер кезінде The New York Times газеті Салазардың жаңа ұпай жүйесінің әділетті болуын қалағанын цитаталады: «Біз тек ең бай және білімді иммигранттарға арналған жүйе құруды қаламаймыз». 2005 жылдың 23 мамырында Салазар сот тағайындамаларына қатысты демократтардың филибүстерін пайдалану мәселесі бойынша келісімге қол жеткізу үшін 14 орталық сенаторлар тобының құрамында болды, осылайша республикашылдардың жетекшілігінің «ядролық опция» деп аталатын әрекетіне тосқауыл қойды. Келісімге сәйкес демократтар Буштің сот тағайындамасына тек «ерекше жағдайда» ғана кедергі келтіру құқығын сақтайтын болады, ал Буштің апелляциялық сотына ең консервативті үш үміскері (Дженнис Роджерс Браун, Присцилла Оуэн және Уильям Прайор) Сенаттың толық құрамымен дауысқа салынатын еді. Салазар сот тағайындамаларына қатысты ұстанымы үшін Колорадо штатындағы консервативті христиандық ұйым Focus on the Family-мен келіспеушіліктерге ұшырады. 2005 жылы Салазар автомобильдер мен жүк көліктері үшін отын тиімділігі стандарттарын (CAFE) арттыруға қарсы дауыс берді, бұл дауыс Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі дауыс берушілер лигасының пікірінше, қоршаған ортаға қарсы болып табылады. Сол жылы Салазар ExxonMobil және басқа да ірі мұнай компанияларына берілетін салық жеңілдіктерін жою туралы ұсынысқа қарсы дауыс берді. 2006 жылдың тамызында Кен Салазар Коннектикут штатындағы алғашқы сайлауда Нед Ламонтқа қарсы демократиялық сенатор Джо Либерманды қолдады. Ламонт, негізінен соғысқа қарсы кандидат ретінде, алғашқы сайлауда жеңіске жетті. Ламонтқа қарсы тәуелсіз кандидат ретінде жеңіске жеткен Либерманды Салазардың қолдауы Демократиялық партияның соғысқа қарсылық қанатының наразылығын тудырды. 2006 жылы Салазар Флориданың Мексика шығанағындағы жағалаудағы мұнайды бұрғылауды шектеуші шараларды тоқтатуға дауыс берді. Салазар Колорадоның Джон Салазар және Марк Удалл өкілдерінің де қолдауымен Колорадоның батысындағы экологиялық бай Роан платосында табиғи газды бұрғылауды шектеу туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасында газды бұрғылау үшін экологиялық тұрғыдан өте сезімтал деп танылған платодағы жер көлемі арттырылды. Салазар Сенатта Колорадодағы бұрынғы ядролық қару зауытында жұмыс істегеннен кейін ауырып қалған Роки Флатс қызметкерлеріне жәрдемақы беру үшін жұмыс істеді. Заң жобасында қызметкерлер жеке медициналық талаптарды ұсынбастан медициналық сақтандыру мен өтемақы алуға мүмкіндік берілді. 2007 жылы Салазар АҚШ Әскери инженерлік корпусының су жобаларын жоспарлау кезінде жаһандық жылынуды ескеруін талап ететін заң жобасына қарсы дауыс берген демократтардың санаулы бірі болды. Салазарға АҚШ Адамгершілік қоғамы 2007 жылы 25 пайыз дауыс берді, Жануарлар қоры 2005-2006 жылдары нөл пайыз дауыс берді, жабайы табиғатты қорғаушылар 2007 жылы 60 пайыз дауыс берді және Жануарларды қорғау институтының жанашырлық индексі бойынша нөл пайыз дауыс берді. Ол сондай-ақ Буш әкімшілігінің Колорадоның Юма және Филипс округтеріндегі төтенше жағдай кезінде сабанға арналған жерлерді қорғау қоры бағдарламасынан (CRP) босатуын қолдады. Салазардың өмір бойына Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі дауыс берушілер лигасынан 81 пайыздық бағасы бар, оның ішінде 2008 жылы 100 пайыздық бағасы бар. Салазар 2009 жылдың 20 қаңтарында Барак Обаманың Ішкі істер министрі болып тағайындалғаннан кейін Сенаттағы өкілдігінен кетті.

Ішкі істер министрі

Салазар Обаманың ішкі істер министрі лауазымына қабылдану туралы ұсынысын қабылдады. Оның тағайындалуы Конгресте Саксбе түзетуін тудырды. 2009 жылдың 7 қаңтарында Конгресс бір заң жобасын мақұлдады, ал президент Джордж Буш оны заңға айналдырды, бұл ішкі істер министрінің жалақысын 2009 жылдың қаңтар айында Салазар қызметке кіргенге дейін болған деңгейге дейін төмендету арқылы түзетуді қамтамасыз етті. Сенат 2009 жылдың 20 қаңтарында, Обама президент болып ант бергеннен кейін көп ұзамай, Салазардың кандидатурасын дауыс беру арқылы бекітті. Ішкі істер министрі ретінде Салазар Ұлттық саябақтар қызметіне, Жерді басқару бюросына, АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметіне, АҚШ Геологиялық қызметіне, Үндістер істері бюросына және Ішкі істер министрлігі қарауындағы басқа да федералдық агенттіктерге жетекшілік етті. Салазар Обама кабинетінде қызмет еткен екі испаниялықтың бірі болды, оның ішінде Калифорния штатының еңбек министрі Хилда Солис та бар. Салазар 1989 жылдан 1993 жылға дейін президент Джордж Буш әкімдігі кезінде осы лауазымды атқарған Мануэль Лужаннан кейінгі екінші испаниялық ішкі істер министрі болды. Министрліктің басшысы ретінде Салазар департамент ішінде елдің ұлттық саябақтары мен ұлттық ескерткіштерінің Американың тайпалық және азшылық қауымдастықтарын қамтитынына көз жеткізу үшін кең ауқымды жұмыстарды бастады. Салазар Сезар Чавес, Буффало сарбаздары, Харриет Табман және Жер асты теміржолы, Монро форты және Колорадодағы Chimney Rock сияқты қасиетті американдық жерлерге арналған жаңа ескерткіштерді құруға ұмтылды. Бірнеше көрнекті экологиялық ұйымдар Салазардың көмір және тау-кен өнеркәсібімен тығыз байланыста екенін ескеріп, оған күдікпен қарады. "Ол [Кен Салазар] - оңшыл демократ, ол көбінесе жаһандық жылыну, отын тиімділігі және жойылып бара жатқан түрлер туралы дауларда өнеркәсіп пен ірі ауыл шаруашылығын жақтайды", - деді Биологиялық әртүрлілікті сақтау орталығының атқарушы директоры Киран Саклинг. Алайда, бұл ұсынысты Консервациялық дауыс берушілер лигасының президенті Джин Карпински мақтады. Карпински ұсынылғаннан кейін: "Карьерасы бойы сенатор Салазар "біздің жерімізді, біздің суымызды, біздің халқымызды" қолдау туралы уәде берді. 2008 жылғы LCV Scorecard-те 100% балл жинаған ол бұл уәдесін орындады. Батыс тұрғыны ретінде сенатор Салазар жер мен су мәселелерінде тәжірибелі және ол Ішкі істер министрлігінің Американың мемлекеттік ресурстарын басқарушы ретіндегі рөлін қайта жаңартады. Біз алдағы жылдары Американың жері, суы және халқының денсаулығын қорғау үшін онымен жұмыс істеуге асығамыз". Сенаттағы республикашылар Салазардың мұнай шикізатын өндіру және экологиялық тұрғыдан сезімтал аймақтарда бұрғылау жөніндегі ұстанымына қатысты сұрақтар қояды деп күтілгенімен, Салазар Обаманың инаугурациясынан кейін 2009 жылдың 20 қаңтарында Сенатта дауыс беру арқылы бекітілген бірнеше Обама кабинетінің тағайындалғандарының бірі болды. Салазар Дирк Кемпторнның орнын басып, 50-ші Ішкі істер министрі болды, ол Салазардың тағайындалуын мақтады. Колорадоның губернаторы Билл Риттер 2011 жылдың қаңтар айында аяқталатын Сенаттағы Салазардың мерзімін аяқтау үшін Денвер мектептерінің бастығы Майкл Беннетті тағайындады. 2009 жылдың 23 қаңтарында Салазар Бостандық мүсінінің тәжін туристерге қайта ашуды қарастыратынын мәлімдеді. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдан кейін тәж жұртшылыққа жабық болды. "Біз бір жол табамыз деп үміттенемін", - деді Салазар мәлімдемесінде. "Бұл әлемге - бейнелі түрде де, сөзбе-сөз де - еркіндіктің жарығына апаратын жолдың бәріне ашық екенін жариялайтын еді". 2009 жылдың 6 наурызында Салазар Балық және жабайы табиғат қызметінің Монтана мен Айдаходағы жойылып бара жатқан түрлер тізімінен Рокки тауларының сұр қасқырын алып тастау туралы шешімін алға жылжытуға келісті, бірақ Вайомингте емес. Солтүстік Роки тауларында қасқырлардың қалпына келтірудің ең аз мақсаты кем дегенде үш жыл қатарынан кем дегенде 30 асыл тұқымды жұп және кем дегенде 300 қасқыр, бұл мақсат 2002 жылы қол жеткізілді және одан бері жыл сайын асып түседі. (Қазіргі уақытта Монтана, Айдахо және Вайоминг штаттарында 95-ке жуық көбейіп жатқан жұптар мен 1600 қасқыр бар.) Бұрынғы малшы Салазарды осы шешім үшін және қасқырларды қорғаудың жоқтығы үшін жабайы табиғатты қорғаушылар сияқты топтар сынға алды. 2009 жылдың 9 мамырында Салазар Буш дәуіріндегі парниктік газдар шығарындыларын реттеуге тыйым салатын саясатты қолдағанын мәлімдеді. Саясатта айтылғандай, ғаламдық жылынудың құрғақ аюларға, жойылып бара жатқан түрлерге, кері әсері бар болса да, парниктік газдарды жоюға болмайды. Салазар шешімді жариялаған баспасөз мәслихатында: "Құрғақ аюларға ең үлкен қауіп - климаттың өзгеруі салдарынан Арктика мұзының еруі", - деді, бірақ Түрлерді қорғау туралы заң "жаһандық мәселені шешу үшін бізге қолайлы құрал емес". Бұл шешім қоршаған ортаны қорғаушылар тарапынан сынға ұшырады, ал энергия ұйымдары, соның ішінде Америкалық мұнай институты, кейбір демократтар және көптеген республикашылар мақтады. Салазар осы баспасөз мәслихатында Түрлерді қорғау туралы заң климаттың өзгеруін реттеу үшін еңгізілмегенін айтты, сонымен қатар, бұл жағдай Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің шығарындыларды реттеу үшін қолданып жүрген Таза ауа заңынан қалай өзгеше екені туралы сұрақтардан жалтарды. 2009 жылдың мамырында Колорадоның губернаторы Билл Риттер және штаттың екі сенаторы Майкл Беннет және Марк Удалл Дэвид Саутердің отставкасынан кейін Салазарды Жоғарғы сотқа тағайындауды ұсынатын хатты президент Обамаға жіберді. Салазар Today бағдарламасында өзінің қазіргі жұмысын ұнатып, мүдделі емес екенін мәлімдеді. АҚШ-тың екінші апелляциялық сотының судьясы Соня Сотомайор ақырында тағайындалды және бекітілді. 2010 жылдың 6 қаңтарында Риттер губернаторлыққа қайта сайланбау туралы хабарлағаннан кейін, Салазардың сол жылы кандидат болуы мүмкін деген болжамдар тарады. Салазардың інісі Джон Салазар жергілікті БАҚ-қа інісінің губернаторлыққа үміткер болуы мүмкін екенін айтты. Денвер мэрі Джон Хикенлупер өзі де үміткер болуды қарастырып жатқанын, бірақ оны сайлауға көмектесу үшін бар күшін салатынын мәлімдеді. Мемлекеттік хатшының інісі Джон және Обама әкімшілігі оны губернаторлыққа үміткер болуға шақырды, бірақ ол ақырында бас тартты және Хикенлупердің үміткерлігін қолдады. 2010 жылдың 28 сәуірінде Кен Салазар Кап Виндті мақұлдады, бұл мемлекеттік сулардағы алғашқы коммерциялық жел операциясы, бұл Атлант мұхитының жел энергиясын беру желісін бекіту процесін бастады. Министрліктің қызмет еткен кезеңінде Салазар мемлекеттік жерлерде көптеген жаңаруға қабілетті энергиялық бастамаларды сәтті әзірледі және іске қосты және Обама әкімшілігінің "барлығын қамтитын" энергия стратегиясын жүргізуге көмектесті. Салазар Американың мемлекеттік жерлерінде жаңаруға қабілетті энергияны жылдам және жауапты дамытуға басымдық берді, мемлекеттік жерлерде 11 000 мегаваттан астам жаңаруға қабілетті энергияны дамытуға жасыл жарық берді, соның ішінде мемлекеттік жерлерде алғашқы күн энергиялық жобаларын бекіту және Батыста болашақ күн энергиясын дамытуға арналған алғашқы жол картасын жасау. Салазардың қызмет ету кезеңінде департамент сондай-ақ елдің екінші ірі су электр стансасы болып табылатын Reclamation бюросының гидроэлектростанцияларында қуаттылықты және тиімділікті арттыруға көмектесу үшін жаңа зерттеулер жүргізді. Ол Аляска және басқа жерлерде жоспарланған бұрғылау операцияларын тоқтату және жалдау ережелерін күшейту арқылы сынға ұшырады. Салазар су астындағы бұрғылауға рұқсат беру процесіне қатысты агенттігінің әрекеттеріне және төгілгеннің салдарына байланысты Deepwater Horizon мұнай төгілуін басқару жолымен де сынға ұшырады. Бірақ Салазар сонымен қатар АҚШ-тағы ең толыққанды теңіз мұнай және газ қауіпсіздігі бастамаларын және реформаларын енгізді, үкіметтің...

Клинтонның ауысу тобы

2016 жылдың 16 тамызында «Хиллари Америка» төрағасы Джон Подеста Хиллари Клинтонның АҚШ-тың 45-ші президенті болып сайланған жағдайда, жағдайды дұрыс реттеу үшін, өту тобын басқаруға Салазарды таңдағанын хабарлады. Сенат Сыртқы қатынастар комитеті оның кандидатурасын 2021 жылдың 28 шілдесінде қарады. Салазардың кандидатурасы комитет тарапынан 2021 жылдың 4 тамызында қолдауға ие болды. АҚШ Сенаты оның кандидатурасын 2021 жылдың 11 тамызында дауыс беру арқылы бекітті. 2 қыркүйекте вице-президент Камала Харрис оған ресми түрде ант берді. 2021 жылдың 14 қыркүйегінде Салазар өзінің сенім грамотасын президент Андрес Мануэль Лопес Обрадорға тапсырды. 2022 жылдың шілдесінде «New York Times» газеті «Байден әкімшілігі елшінің АҚШ мүддесіне зиян келтіруі мүмкін деген алаңдаушылығы күшейгенін» және оның Мексика президенті Андрес Мануэль Лопес Обрадорға тым жақын болғанын жариялаған мақала шығарды.