Кіріспе

Багам аралдары саясатының шолуы

Багам аралдары – Багам аралдарының королі ретінде король Чарльз III басқаратын парламенттік конституциялық монархия. Багам аралдары саясаты парламенттік демократия шеңберінде жүзеге асырылады, ал Үкімет басшысы – Премьер-министр. Багам аралдары тәуелсіз мемлекет және Ұлттар Достастығының мүшесі. Бұрынғы британдық колония болғандықтан, оның саяси және құқықтық дәстүрлері Ұлыбританияның дәстүрлеріне ұқсас. Король Чарльз III – мемлекет басшысы, бірақ атқару билігі кабинеттің құзырында. Заң шығару билігі парламенттің екі палатасына жүктелген. Сот билігі атқару және заң шығару биліктерінен тәуелсіз, ал сот жүйесі ағылшын ортақ құқығына негізделген. Көп партиялық жүйеде Прогрессивті либералдық партия және Еркін ұлттық қозғалыс басымдыққа ие. Конституция сөз бостандығын, баспасөзді, дінді, қозғалысты және бірлесуді қорғайды.

Саяси өзгерістер

ХХ ғасырдың бірінші жартысында Багам аралдарын негізінен "Бей-стрит бойз" деп аталатын ықпалды ақсары саудагерлер тобы бақылап отырды. Олар экономика мен заң шығарушы органдарда үстемдік құрды. Атқару билігі британдық губернатор кеңесінде болды. 1953 жылы құқықтары шектеулі қара халықты ұсыну үшін Прогрессивті либералдық партия құрылды, бұл "Бей-стрит бойздың" Біріккен Багам партиясын құруына әкелді. 1964 жылы британдықтар Багам аралдарына ішкі басқару құқығын берді, ал UBP жетекшісі Роланд Симонетт елдің тұңғыш премьер-министрі болды. 1967 жылы Линден Пиндлинг атты жас қара нәсілді заңгердің басшылығымен ПЛП сайланды және 1973 жылы Багам аралдарын тәуелсіздікке жеткізді. 1971 жылы Сесил Уоллес Уитфилд басшылығымен ПЛП-ден шыққандар мен бұрынғы UBP мүшелерінің коалициясы "Еркін ұлттық қозғалысты" (FNM) құрды. 1990 жылы Уитфилд қайтыс болғаннан кейін тағы бір бұрынғы ПЛП мүшесі Хьюберт Инграхам FNM-нің жетекшісі болды және партияны 1992 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткізді. FNM 1997 жылы үлкен артықшылықпен қайта сайланды, бірақ 2002 жылы бұрынғы заңгер әріптесі Перри Кристи басқаратын ПЛП-ға есе жіберді. Инграхам 2002 жылы партия басшылығын Томми Тернквестке тапсырды, бірақ 2007 жылы Анна Николь Смит ісіне байланысты ол қайта оралып, FNM-ді бес орындық үстемдікпен жеңіске жеткізді. Инграхам үкіметінің тиімсіздігіне байланысты Кристидің ПЛП партиясы 2012 жылы үлкен жеңіске жетіп, қайтадан үкіметке келді. Кристи үкіметі тағы да кең ауқымды жемқорлыққа қатысты айыптамаларға ұшырады, ал 2017 жылы FNM-ге одан да үлкен серпіліс болды, нәтижесінде ПЛП парламентте небәрі төрт орынға ие болды. 2002 жылғы жалпы сайлауда ПЛП Перри Кристи басшылығымен билікке оралды. Инграхам 2007 жылдан 2012 жылға дейін билікте болды, содан кейін Кристи 2012 жылдан 2017 жылға дейін қайтадан билікке келді. Экономикалық өсім бәсеңдегендіктен, багамдықтар 2017 жылы Хьюберт Миннисті төртінші премьер-министр етіп, FNM-ді қайта сайлады. 2021 жылдың қыркүйек айында премьер-министр Хьюберт Миннис кезектен тыс сайлауда жеңіліске ұшырады, себебі экономика кемінде 1971 жылдан бергі ең ауыр құлдыраудан қалыпқа келтіруге күресіп жатқан еді. Прогрессивті либералдық партия (ПЛП) 39 орынның 32-сін жеңіп алды. Миннис басқаратын "Еркін ұлттық қозғалыс" (FNM) қалған орындарды иеленді. 2021 жылдың 17 қыркүйегінде Прогрессивті либералдық партиясының (ПЛП) төрағасы Филипп "Брейв" Дэвис Багам аралдарының жаңа премьер-министрі болып ант берді.

Атқарушы билік

Багам аралдары – парламенттік үкімет жүйесі Вестминстер үлгісінде құрылған конституциялық монархия. Багам аралдарының королі ретінде король Чарльз III мемлекет басшысы болып табылады. Оның өкілі ретінде Багамның бас губернаторы әрекет етеді, ол премьер-министр мен кабинеттің кеңесі бойынша жұмыс істейді. Парламенттегі көпшілік партияның жетекшісі премьер-министр және үкімет басшысы қызметін атқарады. Кабинетке кем дегенде тоғыз мүше кіреді, оның ішінде премьер-министр және атқарушы органдардың министрлері бар. Олар саяси жауапкершілікті төменгі палатаға береді. Бас губернатор премьер-министр мен оппозиция жетекшісінің кеңесімен Жоғарғы Соттың төрағасын тағайындайды. Ал қалған судьялар сот комиссиясының ұсынысы бойынша тағайындалады. Багам аралдары үшін ең жоғарғы сатыдағы апелляциялық сот Лондондағы Корольдік Кеңестің Сот комитеті болып табылады.

Заң шығарушы билік

Ассамблея палатасы 38 мүшеден тұрады, олар бес жылдық мерзімге жеке сайлау округтерінен сайланады. Вестминстер жүйесіне сәйкес, үкімет парламентті таратып, кез келген уақытта сайлау шақыруға құқылы. Ассамблея палатасы барлық маңызды заң шығару функцияларын жүзеге асырады. Сенат 16 мүшеден тұрады, олар генерал-губернатор тағайындайды, оның ішінде тоғызы премьер-министрдің ұсынысы бойынша, төртеуі оппозиция жетекшісінің ұсынысы бойынша, ал үшеуі премьер-министрдің оппозиция жетекшісімен кеңескеннен кейінгі ұсынысы бойынша тағайындалады.