Кіріспе

Американдық нейробиолог (1925–2019)

Пол Грингард (11 желтоқсан 1925 – 13 сәуір 2019) – американдық нейробиолог, нейрондардың молекулалық және жасушалық функциясы жөніндегі жұмыстарымен ең жақсы танымал. 2000 жылы Грингард, Арвид Карлссон және Эрик Кандель жүйке жүйесіндегі сигналдардың берілуі туралы жаңалықтары үшін физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол Рокфеллер университетінің Винсент Астор профессоры болды, сондай-ақ Альцгеймер ауруын емдеу қорының ғылыми кеңесінде және Ми мен мінез-құлықты зерттеу қорының ғылыми кеңесінде қызмет етті. Ол суретші Урсула фон Риддингсвардқа үйленген.

Өмірбаян

Грингард Нью-Йорк қаласында Перлдің (құрметті әкесі Мейстер) және водевиль комедиясын ойнаған Бенджамин Грингардтың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі – кейін Крис Чейс деген атпен жазған актриса Айрин Кейн; ол 2013 жылы 89 жасында қайтыс болды. Грингардтың бауырларының ата-анасы еврей болған, бірақ олардың әкесінің екінші әйелі епископальдық дінге сенген. Ол және оның әпкесі «христиан дәстүрінде тәрбиеленді». Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Теңіз күштерінде Массачусетс технология институтында электрондық техникалық маман ретінде жұмыс істеді, жапондық камикадзе ұшақтарына қарсы ерте ескерту жүйесін жасауда көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Гамильтон колледжіне түсіп, 1948 жылы математика және физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Соғыстан кейінгі физикалық зерттеулердің көп бөлігі ядролық қаруға бағытталғандықтан, ол физикада аспирантураға түсуден бас тартты және биофизикаға қызығушылық танытты. Грингард Джонс Хопкинс университетінде Халдан Кеффер Хартлайннің зертханасында аспирантураны бастады. Алан Ходжкиннің лекциясынан шабыттанған Грингард нейрондардың молекулалық және жасушалық функцияларын зерттеуге кірісті. 1953 жылы докторлық диссертациясын қорғап, Лондон, Кембридж және Амстердам университеттерінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті. Содан кейін Грингард Geigy Research Laboratories биохимия бөлімінің директоры болды. 1967 жылы Geigy-ден кеткеннен кейін ол Йель университетінің фармакология кафедрасында профессорлық қызметке орналасудан бұрын Альберт Эйнштейн медицина колледжінде және Вандербильт университетінде қысқа уақыт жұмыс істеді. 1983 жылы ол Рокфеллер университетінің профессорлық құрамына қосылды. Рокфеллер университетіндегі Грингард зертханасында жүргізілетін зерттеулерді екі халықаралық беделді қор қолдайды. Ол 2019 жылдың 13 сәуірінде қайтыс болды.

Зерттеу

Грингардтың зерттеулері нейротрансмиттерлердің әсерінен нейрон ішінде болатын құбылыстарға арналған. Грингард және оның әріптестері нейротрансмиттердің рецептормен байланысуын тұрақты өзгеріске айналдыратын екінші хабаршы каскадтарының қалай жұмыс істейтінін зерттеді. Бірқатар тәжірибелерде Грингард және оның әріптестері дофамин нейронның жасушалық мембранасындағы рецептормен өзара әрекеттескенде жасуша ішіндегі циклдық АМФ мөлшерінің артатынын көрсетті. Циклдық АМФ-тың артуы, өз кезегінде, фосфорилдеу деп аталатын реакция арқылы басқа белоктарды қосып немесе өшіріп, АМФ-ті белсендіреді. Фосфорилдеу арқылы белсендірілген белоктар жасушада түрлі өзгерістерді іске асыра алады: ДНК-ны жаңа белоктар жасау үшін транскрипциялайды, синапсқа көбірек рецепторларды жылжытады (соның салдарынан нейронның сезімталдығы артады) немесе иондық каналдарды жасуша бетіне жылжытады (соның салдарынан жасушаның қозу қабілеті артады). Ол 2000 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығын орталық реттеуші белок DARPP 32 бойынша жасаған жұмысы үшін Арвид Карлсонмен және Эрик Кандельмен бөлісті.

Отбасы

Грингардтың бірінші некесінен екі ұлы болды: Клод пен Лесли. Клод Грингард Калифорния университетінің Беркли қаласындағы бөлімшесінен математика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алған және Foss Hill Partners компаниясын құрған. Лесли Йель медицина мектебінен медицина докторы және Йель университетінен компьютерлік ғылымдар докторы ғылымын қорғаған, қазір Нью-Йорк университетінің математика және компьютерлік ғылымдарының профессоры және Нью-Йорк университетінің математикалық ғылымдар институтының бұрынғы директоры. Ол зерттеу саласына елеулі үлес қосқаны үшін Стил сыйлығымен марапатталған, сонымен қатар Паккард қорының стипендиясын және Ұлттық ғылым қорының (NSF) Президенттік жас зерттеуші сыйлығын алған. Ол АҚШ Ұлттық инженерлік академиясы мен АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып табылады. 1985 жылы Грингард мүсінші Урсула фон Риддингсвардқа үйленді.

Дискриминация туралы шағымдар

2018 жылдың ақпан айында Нью-Йорк штатының Оңтүстік округінің федералды қазылар алқасы Рокфеллер университетін 2007 жылы Грингардтың зертханасында, оның жетекшілігімен болған нәсілдік және ұлттық тегіне қатысты кемсітушілікке кінәлі деп тапты.

Перл Мейстер Грингард сыйлығы

Пол Грингард Нобель сыйлығынан алған ақшасын әйел ғалымдарға арналған «Перл Мейстер Грингард» сыйлығын қаржыландыруға пайдаланды. Сыйлық оның бала туғанда қайтыс болған анасының құрметіне аталған. Жыл сайынғы сыйлық биомедициналық зерттеулер саласында ең үздік нәтижелер көрсеткен әйел ғалымға табыс етіледі.