Кіріспе

Алястер Рейнольдстың 2000 жылғы "Аян кеңістігі" романы – уэльстік автор Алястер Рейнольдстың 2000 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Бұл Рейнольдстың аттас ғаламында өтетін алғашқы романы (бірақ алғашқы жарияланған көркем туынды емес). Роман Рейнольдстың кәсіби тәжірибесін көрсетеді: ол астрономия ғылымдарының докторы және көп жылдар бойы Еуропалық ғарыш агенттігінде жұмыс істеген. Ол 2000 жылы BSFA және Артур Кларк сыйлықтарының тізіміне енді.

Қорытынды

Аян кеңістігі романның даму барысында бірігіп кететін үш көріне бермейтін сюжеттік желімен басталады. Мұндай сюжеттік құрылым Рейнольдстың көптеген туындыларына тән. Бірінші желі 2551 жылы басталатын Дан Сильвестке арналған. Сильвест – археолог, ол Дельта Павонис жүйесіндегі планетада өмір сүрген, ұзақ уақыттан бері жойылған Амарантин тайпасының қалдықтарын қазып шығарумен айналысады. Онжылдықтар бойы Сильвест Амарантиндер миллион жыл бұрын, күн олардың Резургам планетасындағы тіршілікті жоятынша, технологиялық тұрғыдан жетілген болуы мүмкін екенін біледі. Келесі желі Илья Вольоваға, "Шексіздікке сағыныш" кемесіндегі сапарына арналған. Бұл кеме жұлдызаралық саяхатқа қабілетті, үлкен ғарыш кемесі. Вольова мен оның аз ғана экипажы Сильвестті табуға тырысады, себебі олар капитанға көмектесу үшін оның қажет екеніне сенеді. Капитан еріген дертіне шалдыққан, бұл нанотехнологиялық вирус, ол адам жасушаларына және машина имплантаттарына шабуылдайды, оларды қорқынышты комбинацияларға айналдырады. Үшінші желі Епсилон Эридани жүйесіндегі Йеллоустоун планетасында өмір сүретін қаскөй Ана Хоуриге арналған. Хоури Сильвестті өлтіру үшін "Мадмуазель" деп танылатын құпия тұлғамен келісім шартады. Мадмуазельдің көмегімен Хоури Йеллоустоун орбитасына жеткенде "Шексіздікке сағыныш" кемесінің экипажына кіріп, олардың Резургамға баратынын біледі. "Шексіздікке сағыныш" кемесі 2566 жылы Резургам орбитасына жетеді. Капитанын емдеу үшін Сильвесттің біліктілігін алуға тырысқан Вольова және кеменің басқарушы триумвираттың екі мүшесі (Сажаки мен Хегази) қорғанышсыз Резургам цивилизациясын қауіпке тікелей ұшыратады, осылайша олардың билеушілерін Сильвестті оларға беруге мәжбүр етеді. Бірақ, кемеге көшкеннен кейін Сильвест триумвирлерге өзінің жасанды көздеріне орнатылған имплантаттардың ішінде антиматериялық бомбалар жасырылғанын айтады, олар "Шексіздікке сағыныш" кемесін жоюға қабілетті. Содан кейін ол олардың капитанын емдеуге келіседі, бірақ оның орнына Керберге сапар жасауды талап етеді. Кербер – нейтронды жұлдыздың айналасында айналатын құпия планета, ол Амарантин цивилизациясының шындығын сақтайды деп санайды. Бірақ олар көп ұзамай Кербердің жаңа жұлдыздық мәдениеттердің пайда болуын ескерту үшін машиналық санаға бағытталған алып маяк екенін біледі, содан кейін ол оларды жоя алады. Сильвест кейіннен түсінгендей, осы сана Амарантиндердің құлауына себеп болды.

Жариялану тарихы

Бұл Алястер Рейнольдстың алғаш рет жарық көрген романы болды және Ұлыбританияда салыстырмалы түрде шағын таралыммен басылды. Кейіннен ол коллекционерлерге арналған бірінші басылымға айналды.

Қабылдау

SF Reviews журналының Томас М. Вагнер: «Көңілім қанауға ұшырағаныма қарамастан, романның суреттері мен ұсақ-түйектері ойымнан шыға қоймады. Бұл маңызды жайт, себебі мен оқыған ғылыми фантастика мен фэнтези кітаптарының көптігіне байланысты, оқығандарын бір-екі секунд ішінде есімде сақтап қала алмаймын, егер кітап маған қатты әсер етпесе. Бірақ «Аян кеңістігі» романынан кейін екі-үш жыл өткен соң да, мен Ресургам планетасындағы жалғыз археологиялық қазбалардың бастапқы көрінісін ерекше айқын есімде сақтап қалдым. «Шеңберсіздікке деген ностальгия» ғарыш кемесінің қараңғы, құлқы суреттері әлі де маған қорқынышты ойлар келтіретін». Dragonsworn шолуында «көптеген әдемі жазылған әрекеттер мен тамаша сипаттамалар бар, әсіресе «Шеңберсіздікке деген ностальгия» туралы. Рейнольдс құлдырап бара жатқан машинаның және көшпендіге айналған экипаждың жарқын бейнесін жасайды» делінген, сонымен қатар кейіпкерлердің жетілмегендігіне назар аударылған. «Аян кеңістігі» трилогиясы Дэмиен Бродериктің «Ғылыми фантастика: 1985-2010 жылдардағы 101 үздік роман» кітабына енген.