Кіріспе

Гвинея-Бисау аймағы

2009 жылы аймақтың жалпы халқы 215 259 адамды құрады, оның ішінде қалалық халқы 32 907 адам, ал ауылдық халқы 182 352 адам болды. 2009 жылы жұмысқа қабілетті халықтың деңгейі 50,63 пайызды, жұмыспен қамтылған жұмыс күшінің үлесі 35,98 пайызды, жұмыс күшінің үлесі 73,53 пайызды, ал жұмысқа қабілетті, бірақ жұмыс істемейтін халықтың үлесі 35,98 пайызды құрады. Аймақта әр жүз еркекке 92 әйел шақ келеді. Күн сайын 2 доллардан аз табыс табатын адамдардың абсолютті кедейлік деңгейі 79,6 пайызды құрады, бұл көрсеткіш елдегі жалпы кедейлік деңгейінің 18 пайызын құрайды.

География

Ішкі аймақтардың ең жоғары биіктігі шектеулі. Ішкі аймақта жазықтар бар, олар риялармен араласқан. Көптеген ирек өзендер бар, олардың көпшілігі жағалау аймақтарында ушқыштарды құрайды. Аймақ арқылы өтетін басты өзен – Рио-де-Канджамбари. Климаты ыстық және тропикалық, аймақта екі маусым бар. Жаз желтоқсаннан мамырға дейін басталады, сәуір-мамыр айларында температура өзгерісі байқалады. Жаңбырлы маусым әдетте мамырдан қарашаға дейін созылады. Аймаққа орташа жұрттан шамамен 700 мм жауын-шашын жапады, ал жағалау аймақтарына жауын-шашын мөлшері жоғары. Ішкі аймақтар саванна немесе сирек саванна орманды алқаптармен жабылған.

Әкімшілік

Оио бес секторға бөлінеді, атап айтқанда, Биссоран, Фарим, Мансаба, Мансоа және Нхакра. Гвинея-Бисау, Гвинея және Кабо-Верде Тәуелсіздік Партиясының (PAIGC) басшылығымен соғыстар мен дипломатиялық саяси шаралардан кейін 1973 жылдың 24 қыркүйегінде Португалиядан тәуелсіздік алды, ал Португалия 1975 жылдың 5 шілдесінде Кабо-Верде тәуелсіздігін мойындады. PAIGC тәуелсіздік алғаннан кейін екі елде де үкім жүргізді. Елдің экономикалық дамуына халықаралық қаражат көптеп құйылып жатқанда, партия билікті авторитарлық түрде теріс пайдаланды деген айып тағылды. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы бір партиялық жүйе тұрақсыз болды, әскерлер билікті жиі қолға алды, нәтижесінде азаматтық соғыс болды, ол мүлік пен адам өмірінің жоғалуына әкелді. Билікті орталықтандыру үшін әкімшілік аймақ және сегіз облыс құрылды. 1998-1999 жылдардағы азаматтық соғыстан бері жергілікті басқару жоқ, барлық әлеуметтік қызметтер азаматтық қоғам институттары және басқа да мемлекеттік органдармен жүзеге асырылады. Үкімет тарапынан денсаулық сақтау және білім беру салаларында қызметтердің көлемі шектеулі, барлық мемлекеттік мекемелер шектеулі режимде жұмыс істейді. 2003-2004 жылдары Ауысу Хартиясы қабылданып, ауысу үкіметі сайланды. Әскери комитет екі азаматты уақытша президент және премьер-министр етіп тағайындады. 2005 жылдың 24 шілдесінде бес жылдық мерзімге көп партиялық сайлау өтті. 2012 жылы әскери төңкеріс болды, содан кейін Еуропалық Одақ және халықаралық көмек тоқтатылды. Соңғы сайлау 2014 жылдың сәуір айында 13 президенттік үміткер және 15 партияның қатысуымен өтті. Сайлауды 550 халықаралық байқаушы бақылады. Жозе Марио Ваз және оның партиясы президенттік және парламенттік сайлауда әскери қолдауға ие болған Нуньо Гомес Набиамнан жеңіске жетті.

Демография

2009 жылы аймақтың жалпы халқы 215 259 адамды құрады, оның ішінде қалалық халқы 32 907 адам, ал ауылдық халқы 182 352 адам болды. Аймақта әр жүз еркекке 92 әйел шаққанда. Аймақтың жалпы тұрғындарының саны 215 259 адамды құрайды. Аймақтағы ауыл шаруашылығымен айналысатын халықтың жалпы саны 53 810 адамды құрайды. Аймақтағы үй шаруашылықтарының орташа саны 9,5, ал халық тығыздығы 39,8 км² құрайды. Интерцензальдық орташа жылдық өсім көрсеткіші (түзетілген деректер бойынша) 2,05 пайызды құрайды. Ауыл шаруашылығымен айналыспайтын халықтың саны 161 449 адамды құрайды. Аймақтағы бір адамға шаққандағы жалпы үй шаруашылықтарының саны 22 777 адамды құрайды. Аймақтағы христиандардың үлесі 15,8 пайыз, мұсылмандардың үлесі 42,10 пайыз, анимистердің үлесі 20,80 пайыз, анықталмағандардың үлесі 20,50 пайыз, ал дінге сенбейтіндердің үлесі 0,9 пайызды құрайды. Өзендер мен жағалау аймақтарындағы басты экономикалық қызмет – балық аулау, ал ішкі аймақтарда – ауыл шаруашылығы. 2011 жылы ел бойынша жұмыс істейтін халықтың жалпы саны 60 пайызды құрады, яғни көптеген адамдар жұмыспен қамтылған. Бірақ елде кедейлік деңгейі өте жоғары, халықтың үштен екісі кедейлік шегінен төмен тұрады деп есептеледі. Жұмыс істейтін халықтың шамамен 58,4 пайызы жеке кәсіпкерлікпен айналысады, ал жалақы алатындардың үлесі 42 пайызды құрайды. 2001 жылы аймақтағы жұмыссыздық деңгейі 10,2 пайызды құрады, ал астана Бисауда бұл көрсеткіш 19,3 пайызды құрады. Жалпы жұмыспен қамтылғандардың 63,5 пайызы ауыл шаруашылығында (орман шаруашылығын қоса алғанда), 8,9 пайызы өнеркәсіпте және 6,1 пайызы мемлекеттік басқару саласында жұмыс істейді. 2011 жылғы ХВҚ есебіне сәйкес, ауыл шаруашылығымен айналысатын адамдар басқаларға қарағанда кедейрек, ал білімді және жоғары білімді адамдар көбірек табыс табады. Аймақтағы абсолютті кедейлік деңгейі, яғни күніне 2 доллардан аз табыс табатын адамдардың үлесі 79,6 пайызды құрайды, бұл көрсеткіш ұлттық кедейлік деңгейінің 18 пайызын құрайды.