Кіріспе
Schwerer Panzerspähwagen (неміс тілінде "ауыр броньды барлау машинасы") – Германияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданған алты және сегіз дөңгелекті броньды машиналардың сериясы. Неміс әскерінде броньды машиналар дәстүрлі атты әскер міндеттеріне – барлау және күзетуге арналған. Олар жаудың орналасқан жерін, күшін және ниеттерін анықтау үшін механикаландырылған бөлімдердің алдынан және бүйінен барлау жүргізді. Олардың басты міндеті барлау болды, бірақ олар сондай-ақ қарсыластың жеңіл күштерімен немесе теңдес күштерімен қақтығысқа түсіп, кейде жау патрульдерін тұтқындауға әрекеттенді.
Тарих
Ауыр Panzerspähwagen – неміс әскеріне үлкен, бірақ жылдам қосылған машина болды. Алғашқы 6 Rad (алты дөңгелек) нұсқалары брондалған корпусы бар 6x4 жүк көлігінің негізінде жасалған, бірақ 1937 жылға қарай олар 8 Rad нұсқаларымен ауыстырыла бастады. Ауыстыру кезеңінде Sd.Kfz. (Sonderkraftfahrzeug, «арнайы көлік») нөмірлері тікелей көшірілді; көліктің атында 6 Rad немесе 8 Rad деп көрсету арқылы айырмашылық жасалды. Бұл машиналар соғыс бойы әртүрлі түрде қолданылды және алғаш рет Польшаға қарсы науқанда және Франция шайқасында қолданысқа түсті. Кейіннен олар КСРО және Солтүстік Африкада да қолданылды. Екі аймақтағы да қатал климат жағдайлары машина үшін тым ауыр болды. КСРО-дағы қолайсыз жер жағдайлары науқанның алғашқы жаңбырлы маусымында 150 Sd.Kfz 232 машиналарын қозғалмай қалдырды. Сегіз дөңгелекті машиналардың жылдамдығы Роммельге шөлдің кең аумағында алысқа барлау үшін ең жақсы көліктерді ұсынды.
Қару-жарақ
СД. КФЗ. 232-нің алдыңғы жағында сәл көлбеу, біртекті болаттан жасалған бронясы болды, ал бүйірлерінде және артқы жағында да броня болды, жоғарғы және төменгі жағында тиісінше броня жабын болды. Бұл броня шағын қарулардан және HE жарғақтарынан қорғану үшін жасалған, бірақ ауыр қаруларға қарсы тиімсіз болды. Франция кампаниясынан кейін, жақсырақ қорғаныс үшін қосымша алдыңғы бронь плитасы қосылды. Кейінгі СД. КФЗ. 234 сериясында броня тиісінше қалыңдатты. Дегенмен, ол танкіге қарсы қарулардан қорғану үшін жоспарланбаған.
Қару-жарақ
СД. КФЗ. 232-ші машинасы 20 мм-лік KwK 30 L/55 автокөліктік қарумен қаруланды. Бұл қару 20 мм FlaK 30 зениттік пулеметінің негізінде жасалған және минутына 280 оқтың циклдік жылдамдығымен атуға қабілетті болды. Қару жау танкілерін жеңу үшін жоспарланбаған; оны ауыр қаруға алмастыру бойынша тәжірибелер жүргізілді, нәтижесінде Sd. КФЗ. 234/2 пайда болды. Sd. КФЗ. 234/2-нің қаруы одақтастардың бронеавтомобильдері мен жеңіл танкілерін тесіп, істен шығара алды, бірақ бұл машинаның негізгі міндеті емес еді. Машинаның бронясы барлау миссиялары кезінде экипаждың шағын қарудан қорғалуын қамтамасыз ету үшін көзделген. Жарылғыш оқ-дәрілерді пайдалана отырып, автокөліктік қару жаяу әскер мен бронекараньсыз көліктерге қарсы өте тиімді болды. Броняны тесуші жарылғыш оқ-дәрілерді броняны тесуші композиттік қатты оқтармен алмастыру арқасында да үлкен жетістіктерге қол жеткізілді, бірақ бұл оқ-дәрілер үнемі жетіспеушілікке тап болды.
Қозғалтқыш
Sd. Kfz. 232-нің өндіріс үлгілері сегіз цилиндрлі Büssing NAG L8V G бензинді қозғалтқышымен жабдықталған, ол ең жоғары жылдамдығы және жүріс қашықтығы қамтамасыз еткен.
Экипаж
Төрт адамнан тұратын экипаж қалыпты жағдай еді. Командир мен пулеметші мұнарада отырды. Sd.Kfz. 232 екі жүргізушілі жүйемен жабдықталған, көліктің екі басында бір-бір жүргізуші болды. Бұл көліктің кез келген бағытта (алға немесе артқа) оңай басқарылуын қамтамасыз етті.
Алты дөңгелекті көлік
Барлық 6 радиус нұсқалары 1932 жылдан 1937 жылға дейін өндірілді.
Sd.Kfz. 231
Неміс броньды машиналарынң алғашқысы – Sd. Kfz. 231, Daimler Benz, Büssing немесе Magirus 6x4 жүк машинасы шассиінің өңделген нұсқасына негізделген. 231 2 см KwK 30 L/55 автокөліктік қаруымен және 13 Maschinengewehr пулеметімен қаруландырылған. 231 машинасы 1932 жылы пайдалануға енгізілді және 1937 жылы ауыстырыла бастады, сол кезде неміс әскері 6 емес, 8 дөңгелекті бронеавтомобильдерді өндіруге көшті. Олар ауыстырылғанына қарамастан, Польшаға басып кіру, Франция шайқасы және КСРО-ға басып кіру кезінде "Aufklärungs" (барлау) бөлімдерінде қолданылды. Соңынан олар ішкі қауіпсіздік және оқу мақсатында пайдаланылды. Экипажға командир, пулеметші, жүргізуші және радиооператор/артқы жүргізуші кірді.
Sd.Kfz. 232
232 машинасы Fu. Ger.11 SE 100 орташа қашықтықтағы және Fu. Spr. Ger. қысқа қашықтықтағы радиостанцияларымен жабдықталған. Бұл модель корпустың көп бөлігін жабатын ауыр "серіппелі" антеннасының ерекшелігімен көзге түсетін. Бұл антенна артқы бұрыштарында екі оқшауланған тік жалғау түтікшелерімен және мұнараның екі жағында орналасқан кері U пішіндес түтікшелермен бекітілген, орталық буыны мұнараның толық 360° айналуын қамтамасыз еткен.
Sd.Kfz. 263
Бұл Funkspähwagen радиокөлігі болды, ол ұзақ қашықтыққа жұмыс істейтін радиожабдықтарымен және қосымша радиооператормен жабдықталған. Қосымша жабдықты орнату үшін мұнарасы алынып тасталды, корпусы биікке көтерілді және тек бір пулемет орнатылды.
Sd. Kfz. 231 отбасы
6 дөңгелекті бронеавтомобильдердің жолдан тыс өнімділігі жеткіліксіз деп танылғандықтан, Heer қару-жарақ бөлімі (WaPrw 6) Büssing компаниясымен барлық дөңгелекті жетегі, барлық дөңгелекті рульді және алдыңғы және артқы жағында екі жүргізуші орыны бар сегіз дөңгелекті бронеавтомобильді жасау туралы келісімшартқа қол қойды. Кильдегі Deutsche Werke компаниясы бронекорпустың жобасын жасаумен айналысты. 231/232 сериясындағы мұнара ішкі көлемді арттыру үшін алтыбұрышты пішінге келтірілді, ол 2 см KwK 30 L/55 автокөліктік зеңбірек және 7.92 мм MG 34 машиналық мылтығымен жабдықталды. Sd.Kfz. 231, 232 және 263 бастапқыда өздерінің қажеттіліктеріне сәл өзгертілген шассиде жасалды. 1942 жылдың шілдесінен бастап олар Einheitsfahrgestell шассиінде жасалды және олардың бронясы 30 мм-ге дейін арттырылды. 1941 жылдың қыркүйегінен бастап 155 а.к. орнына 180 а.к. қуатты қозғалтқыш орнатылды. 1940 жылдың соңынан бастап көліктердің алдына 50 см-ге дейін бұрышталған броньды пластиналар орнатылды. Бұл қосымша броня ескі көліктерге қайта орнатылды және 1942 жылдың шілдесінде күшейтілген алдыңғы броня енгізілгеннен кейін тоқтатылды. Sd.Kfz. 231
Бұл 1937 жылдан 1941 жылға дейін жасалған стандартты барлау түрі болды. 1941 жылдың шілдесінен бастап 231 қажеттілігі қосымша радио жабдығы жоқ 232 шығару арқылы қанағаттандырылды. Ресми атауы Schwerer Panzerspähwagen Sd.Kfz. 231 (8 rad) болды. Sd.Kfz. 232
1938 жылдан 1943 жылға дейін шығарылған Sd.Kfz. 232 (8 Rad) 231-дің қосымша орта қашықтықтағы радио жиынтықтарымен және үлкен рамалық антеннасымен жабдықталған нұсқасы болды. 1942 жылдан бастап кішкентай Sternantenne ('жұлдыз антеннасы') рамалық антеннаны алмастырды, бұл өзгеріс ескі үлгілерге қайта орнатылды. Ресми атауы Schwerer Panzerspähwagen (Fu) Sd.Kfz. 232 (8 rad) болды. Sd.Kfz. 233
Бұл қысқа ұңғылы (L/24) 7.5 см KwK 37 зеңбірегімен жабдықталған және Sd.Kfz. 263 (8 Rad) радио көлігінің ашық үстіңгі құрылысына негізделген. Бұл көліктердің 109-ы 1942 жылдың желтоқсаны мен 1943 жылдың қазаны аралығында Büssing зауытында жасалды. 1942 жылдың қазан айында 263 шассиінен тағы 10 шасси қайта құрылды. Sd.Kfz. сериясының бұл түрі 1942 жылы пайдалануға енгізілді және соғыс бойы қолданыста болды. Олар барлау батальондарын қолдау үшін алты көліктен тұратын взвод ретінде берілді. Ресми атауы Schwerer Panzerspähwagen (7,5 см) Sd.Kfz. 233 болды. Sd.Kfz. 263 (8 rad)
Бұл сегіз дөңгелекті, биіктігі арттырылған үстіңгі құрылымы бар, бір ғана 7.92 мм MG 34 машиналық мылтығымен қаруланған көлік болды. Бұл арнайы радио көлігі, төсек-орын тәрізді антеннасымен жабдықталған. Ресми атауы Panzerfunkwagen Sd.Kfz. 263 (8 rad) болды.
This was the standard reconnaissance variant built from 1937 to 1941. From July 1941, any need for a 231 was fulfilled by producing a 232 without the additional radio equipment. The official name was Schwerer Panzerspähwagen Sd. Kfz. 231 (8 rad). Sd. Kfz. 232
The Sd. Kfz. 232 (8 Rad), which was produced from 1938 to 1943, was a 231 with additional medium range radio sets and a large frame aerial. From 1942, a small Sternantenne ('star aerial') replaced the frame aerial, a modification retrofitted to older models. The official name was Schwerer Panzerspähwagen (Fu) Sd. Kfz. 232 (8 rad). Sd. Kfz. 233
This was equipped with a short barrelled (L/24) 7.5 cm KwK 37 gun and based on the open topped superstructure of the Sd. Kfz. 263 (8 Rad) radio vehicle. 109 of these vehicles were built at the Büssing plant between December 1942 and October 1943. A further 10 were converted from 263 chassis in October 1942. This variant of the Sd. Kfz. series entered service during 1942 and remained in use throughout the war. They were issued as a platoon of six vehicles in support of reconnaissance battalions. The official name was Schwerer Panzerspähwagen (7,5 cm) Sd. Kfz. 233. Sd. Kfz. 263 (8 rad)
This was an eight wheeler with an increased height superstructure armed with a single 7.92 mm MG 34 machine gun. It was a dedicated radio vehicle with the bedstead frame aerial. The official name was Panzerfunkwagen Sd. Kfz. 263 (8 rad).
Sd.Kfz. 234 отбасы
СД-ның Kfz. 234 сериясы, алмастырған Sd. Kfz. 231 отбасысына ұқсас өлшем мен сыртқы түрі бар, толығымен жаңа конструкция болды. Олар Tatra дизелімен жабдықталған. Бір айырмашылық – 232 сериясындағы екі бөліктен тұратын саздықтарға қарағанда, бұл модельде бір бөліктен тұратын саздықтар орнатылған. Sd. Kfz. 234/1
Sd. Kfz. 234/1 моделіне 2 см KwK 38 L/55 зеңбірегі және коаксиалды 7,92 мм MG 34 немесе MG 42 пулеметі, айналмалы, алты жақты, ашық төбесі бар мұнараға орнатылған. Ашық бөлігі тормен қапталған рама арқылы гранаталардан қорғалған. 1944 жылдың шілдесінен соғыс аяқталғанға дейін өндірілген екінші модель. Sd. Kfz. 234/2
Бұл нұсқада Panzer III-тің кейінгі нұсқаларында қолданылған қаруға ұқсас, 60 калибрлі ұзын стволды 5 см KwK 39/1 зеңбірегі, жойылған VK 1602 Leopard мұнарасынан бейімделген. Салмағы шамамен 12 тоннаны құрады, бірақ бәрібір өте қабілетті болды. Бұл қол жетімді ең ауыр қаруланған броньды машиналардың бірі еді. Дегенмен, оның жұқа бронясы және барлау рөліне байланысты тікелей қақтығысқа түсуге қатаң тыйым салынды. Радиооператор төтенше жағдайда көлікті кері жүргізе алатын болды. Сериялық өндіріс 1943 жылдың желтоқсанында басталып, 1944 жылдың шілдесінде аяқталды, содан кейін өндіріс 234/1 және 234/3 үлгілеріне ауысты. Көптеген жарияланымдар бұл көлікке «Пума» деген атты қолданады, бірақ бұл атау ресми түрде қолданылмаған және лақап есім де емес. Sd. Kfz. 234/3
Бұл нұсқа, Sd. Kfz. 233 сияқты, 24 калибрлі қысқа стволды 7,5 см K 51 зеңбірегін көтерілген, ашық конструкцияда алып жүреді. Зеңбіректің төмен жылдамдығы оның броняны тесіп өту мүмкіндігін одақтастардың көптеген танктеріне қарсы тиімсіз етті, бірақ жарылғыш снарядтың қабығын жұқарақтауға және осылайша жарылғыш заттардың көлемін арттыруға мүмкіндік берді. Алайда, бұл қарудың HEAT снаряды көліктерге қарсы тиімді болды. 1944 жылдың желтоқсанында 234/4 үлгісінің пайдасына өндіріс тоқтатылды. Sd. Kfz. 234/4
Бұл 8 дөңгелекті машинаның тағы бір нұсқасы, бірақ ашық бөлімде 7,5 см PaK 40 L/46 танкіге қарсы зеңбірегі орнатылған. Бұл нұсқа Marder танк жойғыштар сериясына ұқсас болды, өйткені ол әлсіз броньланған, ашық төбесі бар танкіге қарсы көлік болды, ол жаудың бронясына тікелей шабуыл жасай алмады; бұл уақытша шешім болды.
The Sd. Kfz. 234/1 was fitted with a 2 cm KwK 38 L/55 gun and coaxial 7.92 mm MG 34 or MG 42 machine gun in a rotating six sided open topped turret. The open top was protected from grenades by a mesh covered frame. The second version to enter production, it was built from July 1944 to the end of war. Sd. Kfz. 234/2
This version had a turret adapted from the cancelled VK 1602 Leopard mounting a long barrel (60 calibres) 5 cm KwK 39/1, similar to the weapon previously used on the later versions of the Panzer III. It weighed nearly 12 tons but was still capable of It was one of the most heavily armed armoured cars available. However, engagement was strictly discouraged due to its thin armour, and also due to its intended role of reconnaissance. The armoured car could be driven backwards by the radio operator in an emergency. Series production started in December 1943 and ended in July 1944, with production switching to 234/1 and 234/3. Many publications use the name "Puma" for this vehicle, but this was neither officially used nor was it a nickname. Sd. Kfz. 234/3
This version, like the Sd. Kfz. 233, carried the short barreled (24 calibres) 7.5 cm K 51 gun, in a raised open superstructure. The gun's low velocity made its armour piercing round ineffective against most Allied tanks, but allowed the high explosive shell casing to be thinner and thus contain more explosive. The HEAT round for this weapon was, however, effective against vehicles. In December 1944, production ended in favour of the 234/4. Sd. Kfz. 234/4
Another variant of the 8 wheeler, but mounting a 7.5 cm PaK 40 L/46 anti tank gun in an open compartment. This variant was similar to the Marder tank destroyer series in that it was a weakly armoured, open topped anti tank vehicle that could not engage enemy armour head to head; it was a stop gap measure.