Кіріспе

Тайвань темір жолдарына қалыпты темір жол, жылдам транзит жүйелері және жоғары жылдамдықты темір жол, сондай-ақ туристер мен индустрия үшін арналған мамандандырылған темір жолдар кіреді. Тайвань темір жолдары басқармасы Халықаралық темір жол одағының (UIC) серіктес мүшесі, ал Тайвань жоғары жылдамдықты темір жолы – белсенді мүшесі болып табылады, Тайваньның мемлекеттік мүшелігі болмаса да. Темір жол көлігі 1891 жылы Тайваньға соңғы Цин дәуірінде енгізілген. Жайылмалы вагондар Тайваньға жапон үкімдігі кезінде әкелінді және 1895 жылдан 1940 жылдардың соңына дейін кеңінен қолданылды. Барлық темір жол қызметтері Тайвань аралының негізгі бөлігінде орналасқан. Пенху, Кинмен және Мацу аралдары сияқты шеткі аралдарда темір жол жоқ.

Қалалық көлік

Қалалық теміржол транзиттік жүйелерін жергілікті билік орындары басқарады. Қазіргі уақытта Тайваньның ірі қалалық орталықтарында бес оператор бар. +Тайваньдағы транзиттік жүйелерАтауыАймақЖылдық жолаушы ағыныМетро желілеріМетро станцияларыМетро ұзындығыЖеңіл рельстік желілерЖеңіл рельстік станцияларЖеңіл рельстік ұзындығыТайпей метроТайпей, Жаңа Тайпей789.599 млн (2019)5117Каосиунг метроКаосиунг127.855 млн (2018)237138Таоюань метроТаоюань, Тайпей, Жаңа Тайпей27.962 млн (2019)121Жаңа Тайпей метроЖаңа Тайпей, Тайпей7.558 млн (2023)114223Тайчунь метроТайчуньн/қ118

Қалалық теміржол транзиттік жүйелерінің көпшілігі стандартты өлшемді sg пайдаланады, Тайпей метросының Вэньху желісінен басқа, ол 1880 мм рельс ені бар VAL жүйесін пайдаланады. Таоюань метрополитенінің басты желісі Таоюань әуежайы жедел транзиті деп аталады, ол Тайваньның ең ірі әуежайы – Таоюань халықаралық әуежайын Тайбэй және Таоюаньның Чжунли қаласымен байланыстырады. Жоғарыда аталған бес жүйеден басқа, Тайнань және Хсинчу қалаларында да жедел транзиттік жүйелерді салу жоспарланған. Алайда, Көлік және коммуникация министрлігі 2010 жылдың қаңтар айында бюджеттік мәселелерге байланысты бұл ұсыныстарды қабылдамады және оларды мерзімінен бұрын деп санайды. Соңғы кезде жаңа қалалық теміржол транзиттік жүйелерінің көптеген жоспарлары бюджеттік тиімділік үшін жеңіл рельстік көлікті пайдалануға көшкен.

Жолдың кеңдігі

Тайваньдағы ең алғашқы темір жол 1893 жылы Цин дәуірінде губернатор Лю Минчуанның басшылығымен аяқталды және Жапон дәуірінде генерал-губернаторлар тарапынан қайта жаңартылды (Тайвань темір жолы#Тарих бөлімін қараңыз). Осыдан бері Тайваньның ірі темір жолдары 3 фут 6 дюймдік стандартты қолданып келеді. Тайтун желісі Жапон дәуірінде 2 фут 6 дюймдік рельс енімен салынған, бірақ 1982 жылдан бастап ол стандартты енге ауыстырылды, ал Алишан орман темір жолы мен Тайвань қант темір жолдарының көп бөлігі әлі де тар рельс енді темір жолдар болып табылады. Тайвань жоғары жылдамдықты темір жолы және барлық қалалық жылдам көлік жүйелері стандартты рельс енін пайдаланады.

Мәдениет

Тайваньның кең теміржол желісі (соның ішінде, ауылдық аймақтарға жолаушылар тасымалын жүзеге асырған, қазір тоқтатылған көптеген өнеркәсіптік тар жол желілері) Тайваньдағы теміржолдарға көбінесе романтикалық мән береді, әсіресе ескі буын арасында. Олар теміржол саяхаты қалалар арасындағы басты көлік құралы болған қарапайым (және осыдан келемін деуге болатын) заманды еске алады. Көптеген адамдар туған жерлерін пойызбен алыс қалалардағы оқуға немесе міндетті әскери қызметке аттануды еске алады. Бұл ностальгия соңғы жылдары әртүрлі тауарларды, мысалы, ekiben (懷舊鐵路便當) енгізу арқылы пайдаланылды, олар бұрын пойызбен тасымалданған түскі астардың нақты көшірмелері деп есептеледі.

Желідегі желкенді өсіру

Тайваньда теміржолға құмар адамдар мәдениеті де бар, ол 1988 жылдың 9 маусымында Тайваньдағы алғашқы жоғары оқушылар клубы – 國立陽明交通大學鐵道研究會 құрылған кезде пайда болды. Оның алғашқы жетекшісі Джен Хенг-и болды. Джен және оның клуб мүшелері 1989 жылы танымал және ұзақ жылдар бойы жарияланып келген теміржол фанаттарының басылымы – Rail News журналының бірінші нөмірін шығаруға күш салды. Клубтың басқа жергілікті теміржол әуесқойларымен жеткен табысынан кейін Тайбэйдегі Ұлттық Тайвань университеті және Тамканг университеті сияқты басқа тайвандық университеттерде де, сондай-ақ Тайнаньдегі Ұлттық Ченг Кунг университетінде де ұқсас клубтар құрылды. 1995 жылы Джен және Теміржол институтының басқа негізін қалаушылары студенттік өмірден шыққаннан кейін алғашқы жеке теміржол қауымдастығы – Теміржол мәдениеті қоғамы құрылды. Тайваньдағы белгілі теміржол әуесқойларының қатарында Ұлттық Тайвань университетінің доценті 洪致文 және Ұлттық Каосиунг қонақжайлылық және туризм университетінің техникалық доценті 蘇昭 бар.