Кіріспе

Американдық концерт басы баритоны әншісі және актер (1920-2002)

Уильям Цезарь Уорфилд (22 қаңтар 1920 жыл - 25 тамыз 2002 жыл) – американдық концерт басы баритоны әншісі және актер, ол сахналық қойылымдарда, Голливуд фильмдерінде және теледидар бағдарламаларында өнер көрсетуімен танымал. Азаматтық құқықтар дәуірінде көрнекті афроамерикандық өнер иесі, ол көптеген белгілі суретшілермен жұмыс істеді, шетелдік турларда АҚШ-ты өкілдік етті, академиялық оқу орындарында сабақ берді және көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде 1984 жылы «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір және мансап

Уорфилд Арканзас штатының Батыс Хелена қаласында баптист пастырының бес ұлының үлкені ретінде дүниеге келді. 1942 жылдың қараша айында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына шақырылған Уорфилд, Истман музыка мектебінің аға студенті, 18 қарашада Истман театрының Килборн залында толып кеткен зал алдында түлектерге арналған концертін орындады. Келесі мамыр айында ол әскери формада түлектер марапатына қатысты. 1942 жылы бакалавр дәрежесін алып, әскери қызметтен кейін 1946 жылы магистратураны аяқтау үшін Истман мектебіне оралды. Соңғы кездегі Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған көрменің мәліметтеріне сәйкес, Уорфилд Ричи Бойз тобының жүзден аз афроамерикандық мүшесінің бірі болды – бұл Мэриленд штатындағы Форт Ричиде дайындалған мыңдаған сарбаздардың бірі. Бұл орталық нацистік Германиядан АҚШ-қа қашқан жүздеген еврей сарбаздарын өз отандастарын сұрап-сорайтынға дайындау үшін құрылған. Мичиган штатының Фармингтон-Хиллстегі Зекельман Холокост еске алу орталығындағы көрмеде айтылғандай, Уорфилд музыкалық білімін жетілдіргендіктен лагерьге шақырылды. Сегрегация салдарынан оның білімі пайдаланылмады. Уорфилдтің айтуынша, армияға қабылданғаннан кейін бастапқыда ол жүк көлігінің жүргізушісі болу үшін артиллерия бөліміне тағайындалды, бірақ ол тіл білу дағдыларын атап, наразылық білдіргеннен кейін Ричи фортына жіберілді, онда ол сахналық қойылымдарды ұйымдастырды және неміс, итальян және француз сарбаздарымен олардың ана тілінде еркін сөйлесті. 1946 жылы әскери барлау қызметінде қызметтен кейін ол армиядан босатылды. Сол жылы ол "Call Me Mister" атты гастрольдік шоуға қатысты. Уорфилдтің сөзіне сенсек, бұл гастрольдік шоу құрамында Уильям Маршалл, Карл Райнер, Бадди Хакетт және Боб Фосс болған. Келесі үш жылда ол "Set My People Free" және "Регина" операсында ойнады, сонымен қатар Американдық театр қанатының ардагерлер бағдарламасы аясында Ив Тинайр [fr] және Отто Герцтен сабақ алды. Ол екі голливудтық фильмде түсті, соның ішінде Metro Goldwyn Mayer компаниясының 1951 жылғы Technicolor түсті қайта түсіріліміндегі "Show Boat" фильмінде Джо рөлін ойнады. Оның тағы бір фильмі – Джеймс Уитмор мен Хосе Феррердің қатысуымен түсірілген "Ескі зерттеушілер" (1990). "Show Boat" фильміне сілтеме жасап, Уорфилд сүйрегіш қайықтың капитаны рөлінде эпизодтық түріде ойнады. "Show Boat" фильміндегі Уорфилдтің кадрлары бірнеше телешоулар мен фильмдерге енгізілді, әсіресе "That's Entertainment!" фильміне. Уорфилд "Show Boat" рөлін мюзиклдің тағы екі қойылымында ойнады – 1966 жылғы Линкольн орталығындағы қойылымда және 1972 жылғы Венадағы қойылымда. Ол шоудың үш әртүрлі альбомында "Ol' Man River" әнін орындады: 1951 жылғы MGM Records-та шыққан кино саундтрегі, 1962 жылғы Барбара Кук пен Джон Райттың Columbia Masterworks-та шыққан студиялық альбомы және Линкольн орталығындағы қойылымнан жасалған RCA Victor альбомы. Ол 1951 жылы "The Colgate Comedy Hour" және "TV Recital Hall" бағдарламаларында, сондай-ақ "Show Boat" фильмінде дебют жасады. Кейін ол 1955 жылы "The Ed Sullivan Show" бағдарламасында пайда болды. 1961 жылы Леонард Бернштейн дирижерлік еткен "Young People's Concerts" эпизодында рецитал солисі ретінде өнер көрсетті. 1984 жылдың наурыз айында ол "Сөздік өнер" санатындағы Грэмми сыйлығын жеңіп алды, себебі ол Аарон Копландтың "Линкольн портретін" керемет оқыды, бұл өнер шығармасына Истман филармониясы сүйемелдеді. Ал 1990-шы жылдары ол PRI бағдарламасында "Riverwalk Jazz" бағдарламасында "Show Boat" музыкасының арнайы джаздық аранжировкасын оқыды. 1999 жылы Уорфилд баритондар Роберт Симс пен Бенджамин Мэтьюспен бірге "Үш буын" атты трио құрды. Артур Уайт басқарған бұл ансамбль 2002 жылы Уорфилд қайтыс болғанға дейін АҚШ бойынша афроамерикандық рухани және халық әндерінен тұратын концерттер берді.

Өлу және қайтыс болу

1962 жылдан бастап Уорфилд дауысымен қиындықтарды бастан кешіре бастады, бұл жағдайды ол өзінің автобиографиясында сипаттады. 1966 жылға қарай оның дауысы бас-баритоннан толыққанды басқа дейін тереңдеді және ол 1951 жылғы фильмдегідей «Оль Ман Ривер» әніндегі шекті биік нотаны бұрынғыдай оңай орындай алмады. Бұрынғыдан да көбірек эмоциямен ән айтуға мәжбүр болды. 1976 жылға таман Уорфилд әртүрлі сахналық және теледидарлық қойылымдарға қатысып тұрса да, бұрынғыдай жиі ән айтпады. Ол Аарон Коплендтің «Линкольн портреті» сияқты әр түрлі оркестрлік туындыларда баяндамашы ретінде қызмет етті және кейде Арнольд Шенбергтің шығармаларында шпрехстим рөлін орындады. 1976 жылғы жазда ол Джордж көліндегі опера фестивалінде «Порги мен Бесс» операсында Порги рөлін қайта ойнады. Денсаулық мәселелеріне қарамастан, соңғы жылдары да ән айтуды тоқтатпады, бірақ дауысының күші бұрынғыдай болмады. Сол жылдары ол «Оль Ман Ривер» әнін орындағанда, түпнұсқа мәтінді емес, Пол Робсон 1938 жылдан бастап концерттерінде қолданған өзгертілген мәтінді пайдаланды. Ол 2002 жылдың тамызында Чикагода, Солтүстік-Батыс Ескеристік ауруханасында емделгеннен кейін қайтыс болды, бір ай бұрын құлап соққанда алған жарақатына байланысты көз жұмды.

Ұйымдарға мүшелік

Уорфилд көптеген ұйымдарда белсенді болды. Ұлттық Негр музыканттары қауымдастығының 50 жылдық съезінде ең басты суретші ретінде танымал болғаннан кейін, ол ұйыммен тығыз байланыста болып, екі мерзімге оның президенті қызметін атқарды. Кейін ол NANM және Шиллер институтының кеңесіне мүше болып кірді. 1996 жылы Шиллер институтына қосылғаннан кейін, ол танымал вокалдық жаттықтырушы Сильвия Олден Лимен бірлесіп, негр рухани әндерінің орындау дәстүрін сақтап қалу жобасымен айналысты. Өмірінің соңғы жылдары, 1999 жылдан 2002 жылға дейін, ол Шиллер институтының екі жылдық конференцияларында тұрақты түрде өнер көрсетті, көбінесе Олден Ли онымен бірге аккомпанимент ретінде болды. Екеуі ЛаРуш жастар қозғалысының мүшелері үшін ән салу семинарларын өткізді. Уорфилд 1961 жылы Балл мемлекеттік университетіндегі Phi Mu Alpha Sinfonia Delta Lambda бөлімінің құрметті мүшесі атанды және 1976 жылы Индиана штатының Эвансвилл қаласында өткен ұлттық съезде Бауырластықтың Чарльз Э. Луттон «Музыка адамы» сыйлығымен марапатталды.

Мұра

Уильям Уорфилд стипендиялық қоры 1977 жылы Истман музыка мектебіндегі жас афроамерикандық классикалық әншілерді қолдау мақсатымен құрылды. Оның жүрегі туысы Томас Уорфилд бұл қорға төрағалық етеді. Стипендия алғандардың ішінде Кларон МакФадден және Николь Кэбелл бар.