Кіріспе
Болгарияның саяси партиясы – Демократиялық күштер одағы (Съюз на демократичните сили, СДС/SDS) – 1989 жылы коммунистік үкіметке қарсы бірнеше саяси ұйымдардың одағы ретінде құрылған Болгариядағы саяси партия. Одақ сол атпен бірыңғай партияға айналды. СДС Еуропалық халық партиясының (ЕХП) мүшесі. 1990-жылдары партияның еліңдегі ең көп мүшесі болды – бір миллион мүше. Бірақ содан бері 40 000-нан аспайтын шағын партияларға бөлінді. 2016 жылы СДС-тің 12 000 мүшесі болды. 1990 жылғы сайлауда Болгар социалистік партиясына жеңіліс тапты, бірақ Димитар Илиев Поповтың бірлескен кабинетіне қатысты. 1991 жылдың 15 мамырында 39 мүше жаңа конституция жобасымен келіспеушіліктерге байланысты СДС-тен шығып, «СДС Орталық» және «СДС Либералдар» деген жаңа ұйымдар құрды. Кейіннен СДС-тің қалдықтары 1991 жылдың қарашасында премьер-министр Филип Димитровпен бірге өз кабинетін құрды. Бірақ 1992 жылдың қыркүйегінде үкіметке сенімсіздік білдірілгеннен кейін кабинет бір жылдан да аз уақытқа созылды. Социалистер мен Құқықтар мен бостандықтар қозғалысы профессор Любен Беров басқаратын коалициялық үкімет құрды. 1994 жылдың қазанында Беровтың кабинеті отставкаға кеткеннен кейін БСП 1994 жылғы сайлауда жеңіске жетті. Алайда, экономикалық проблемаларға байланысты наразылықтардан соң 1996 жылдың соңында премьер-министр Жан Виденов отставкаға кетті, бұл жаңа сайлауларға жол ашты. Осы сайлауда СДС 55% дауыспен жеңіске жетті. Партия басшысы Иван Костов жаңа үкімет құрды және бірнеше экономикалық реформаларды сәтті өткізді. 1999 жылдың желтоқсанында ол Еуропалық Одақпен мүшелік келіссөздерін бастауға шақырылды. Бірақ реформалардың әлеуметтік салдарына, оның ішінде жұмыссыздықтың өсуіне, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар халықтың наразылығына әкеп соқты, нәтижесінде 2001 жылдың маусымында өткен сайлауда СДС жеңіліске ұшырады. Сайлауды Симеон II үшін Ұлттық қозғалыс жеңді. Біріккен демократиялық күштер халықтың 18,2% дауысын алып, 240 орынның 51-ін жеңіп алды. 2007 жылдың 20 мамырына дейін Еуропалық сайлауға дейін СДС-қа елдің бұрынғы президенті Петр Стоянов төрағалық етті. Осы арада бұрынғы премьер-министр және СДС партиясының жетекшісі Костов «Мықты Болгария үшін демократтар» партиясын құрды. 2005 жылғы парламенттік сайлауда Біріккен демократиялық күштер халықтың 8,4% дауысын алып, 240 орынның 20-сын жеңіп алды. 2007 жылдың наурызында өткен Еуропалық реформалар қозғалысының (ЕРҚ) тұсаукесер конференциясында СДС британдық консервативтік партиясымен және чехиялық азаматтық демократиялық партиясымен бірге ресми серіктес болатыны жарияланды. 2007 жылдың сәуір айының ортасында СДС шешімінен бас тартып, ЕХП-ға адал екенін және ЕХП-ның ЕХП секциясынан басқа топқа қосылмайтынын мәлімдеді. 2007 жылдың 20 мамырындағы Еуропалық сайлауда СДС тізімді басқарған Стояновтың отставкаға кетуіне себеп болған бірде-бір Еуропалық парламент депутатын сайлай алмады. 2009 жылдың басында СДС «Көк коалиция» деп аталатын сайлауалды одақ құрды. Одаққа төрт оңшыл орталық партия кірді: ДСБ, Біріккен аграршылар, Болгарияның социал-демократиялық партиясы және Радикалды демократиялық партия. Альянс 2009 жылдың маусымында өткен Еуропалық сайлауда бір орын жеңіп алды. Сол жылдың желтоқсанында Лиссабон шарты күшіне енгеннен кейін олардың өкілдігі екі есеге көбейді. Енді СДС пен ДСБ-нің де Еуропалық парламентте өкілдері болды. «Көк» коалициясы бір айдан кейін өткен парламенттік сайлауда дауыс берудің 6,8% және 15 орын жинап, бесінші орынға ие болды. 2013 жылдың мамырындағы сайлауда СДС жеке бапсаулап, Болгарияның Ұлттық Ассамблеясындағы барлық орыннан айырылды, бірақ келесі жылы реформалық блоктың құрамында төрт орынды қайта жеңіп алды. 2017 жылы және 2021 жылдың сәуірінде осы үрдіс қайталанды, нәтижесінде сәйкесінше нөл және екі орын (2021 жылы GERB партиясымен бірлесіп сайлауға қатысты). Кейіннен тағы екі депутат СДС-ке қосылды.
The Union of Democratic Forces (Съюз на демократичните сили, СДС/SDS) is a political party in Bulgaria, founded in 1989 as a union of several political organizations in opposition to the communist government. The Union was transformed into a single unified party with the same name. The SDS is a member of the European People's Party (EPP). In the 1990s the party had the largest membership in the country, with one million members, but has since splintered into a number of small parties totaling no more than 40,000 members. The SDS proper had 12,000 members in 2016. The SDS lost the 1990 elections to the Bulgarian Socialist Party but still participated in the joint cabinet of Dimitar Iliev Popov. On 15 May 1991 39 members left the SDS because of disagreements with the draft of the new constitution and founded the new organizations SDS Center and SDS Liberals. Later the remnants of the SDS formed their own cabinet with Prime Minister Filip Dimitrov in November 1991, though the cabinet lasted only a little over a year when the government failed a motion of confidence in September 1992. The socialists, together with the Movement for Rights and Freedoms, formed a coalition government headed by Prof. Lyuben Berov. Following the resignation of Berov's cabinet in October 1994, the BSP went on to win the 1994 elections. However, following discontent over economic problems, Prime Minister Zhan Videnov resigned at the end of 1996, clearing the way for new elections, this time won by the SDS with a crushing 55% vote. Party leader Ivan Kostov went on to form the new government and successfully passed several economic reforms. He was eventually rewarded in December 1999 with an invitation to begin membership talks with the European Union. But public discontent over the social cost of the reforms, including increased unemployment, as well as allegations of corruption led to the SDS's defeat in the June 2001 elections, which were won by the National Movement for Simeon II. The United Democratic Forces won 18.2% of the popular vote and 51 out of 240 seats. The SDS was chaired until the May 20, 2007 European elections by Petar Stoyanov, former president of the country. Meanwhile, Kostov, the former Prime Minister and SDS party leader went on to form his own party Democrats for a Strong Bulgaria. At the 2005 parliamentary election, the United Democratic Forces won 8.4% of the popular vote and 20 out of 240 seats. It was announced at the inaugural conference of the Movement for European Reform (MER, March 2007) that the SDS would become official partners alongside the British Conservative Party and the Czech Civic Democratic Party. In mid April 2007, the SDS backtracked on its decision, stating that it remains loyal to the EPP and that it will never leave the EPP section of the EPP ED Group to join another Group. In the May 20, 2007 European elections the SDS failed to elect even a single MEP, resulting in the resignation of Stoyanov who led the list. At the start of 2009 the SDS entered in an electoral alliance named the "Blue Coalition" with four other center right parties: the DSB, the United Agrarians, the Bulgarian Social Democratic Party and the Radical Democratic Party. The alliance fielded candidates for the June 2009 European election winning a seat. When the Lisbon Treaty came into force in December of that year, their representation doubled. Now both the SDS and the DSB had an MEP. The Blue coalition placed fifth in the legislative election a month later with a combined 6.8% of the vote and 15 seats. In the May 2013 elections, the SDS ran alone and lost all of its seats in the Bulgarian National Assembly, but regained four next year as a part of the Reformist Bloc alliance. The same pattern repeated in 2017 and April of 2021, with zero and then two seats respectively (running together with GERB in 2021). Two other MPs joined the SDS later on.
Біріккен демократиялық күштер
1997 жылғы парламент сайлауында СДС-тің төңірегінде Біріккен демократиялық күштер одағы құрылды. Кейін бұл атау басқа сайлаулар мен парламенттік фракциялар үшін де қолданылды.
Көк коалиция
2009 жылдың басында Еуропалық парламент сайлауы мен Ұлттық жиналыс сайлауы үшін «Күшті Болгария үшін демократтар» партиясымен бірлесіп одақ құрылды. Бұл коалиция «Көк коалиция» деп аталды және оған тағы да бірнеше партиялар қосылды.
Реформашылдар блогы
Реформалық блоктың одағын құру жөніндегі коалициялық келісім 2013 жылдың 20 желтоқсанында қол қойылды. Келісімге қол қойған бес партия: Демократиялық күштер одағы, «Мықты Болгария үшін демократтар», «Болгария азаматтар қозғалысы», «Бостандық және қадір-қасиет халық партиясы» және Болгария Ұлттық Аграрлық Одағы.
GERB
2019 жылдан бері партия GERB партиясымен коалиция құрып келеді.
Сайлау нәтижелері
+ Ұлттық жиналысқа сайлауда Дауыстар % Орындықтар +/– Үкімет 1990 2,217,798 36,21 (#2) 1991 1,903,567 34,4 (#1) 34 1994 1,260,374 24,23 (#2) 41 1997 2,223,714 52,3 (#1) 68 2001 830,338 18,18 (#2) 86 2005 280,323 7,68 (#5) 31 2009 285,671 6,76 (#5) 5 2013 48,681 1,38 (#12) 15 2014 291,806 8,89 (#4) 4 2017 107,399 3,06 (#6) 4 2021 сәуір 837,671 25,71 (#1) 2 2021 шілде 642,165 23,21 (#2) 1 2021 қараша 596,456 22,44 (#2) 1 2022 634,627 25,34 (#1) 1 2023 669,924 25,39 (#1) 1
+ Президент сайлауы Сайлаушының бірінші және екінші турдағы дауыстары % Орын 1992 Желю Желев 2,273,541 44,66 1-орын 2,738,420 52,85 1996 Петар Стоянов 1,889,825 44,07 1-орын 2,502,517 59,73 2001 Петар Стоянов 991,680 34,95 2-орын 1,731,676 45,87 2006 Неделчо Беронов 271,078 9,75% 3-орын 2011 Румен Христов 65,761 1,95% 6-орын 2016 Трайчо Трайков 224,734 5,87% 6-орын 2021 Анастас Герджиков 610,862 22,8 2-орын 733,791 31,8
+ Еуропарламент сайлауы Дауыстар % Орындықтар +/– 2007 84,350 4,35 (#7) 2009 204,817 7,95 (#6) 1 2014 144,532 6,45 (#5) 1 2019 607,194 30,13 (#1) 1