Кіріспе

Эволюциялық есептеуде адамға негізделген генетикалық алгоритм (HBGA) — эволюциялық процеске шешімдерді ұсынуға адамдарға мүмкіндік беретін генетикалық алгоритм. Осы мақсатта HBGA инициализация, мутация және рекомбинанттық кроссовер үшін адамдармен өзара әрекеттесу интерфейстерін қамтиды. Сонымен қатар, таңдаулы бағалау үшін де интерфейстер болуы мүмкін. Қысқасы, HBGA дәстүрлі генетикалық алгоритмнің операцияларын адамдарға жүктетеді.

Қарапайым генетикалық алгоритмнен айырмашылықтары

Төрт генетикалық оператордың барлығы (инициализация, мутация, кроссовер және селекция) тиісті интерфейстерді пайдалана отырып, адамдарға жүктелуі мүмкін (Kosorukoff, 2001). Инициализация алгоритмнің бір кезеңі емес, оператор ретінде қарастырылады. Бұл HBGA-ны бос популяциядан бастауға мүмкіндік береді. Инициализация, мутация және кроссовер операторлары инновациялық операторлар тобын құрайды. Генетикалық операторды таңдау да адамдарға жүктелуі мүмкін, осылайша олар кез келген сәтте белгілі бір операцияны орындауға міндетті болмайды.

Функционалдық ерекшеліктері

HBGA – ынтымақтастық және білім алмасу әдісі. Ол адам пайдаланушыларының біліктілігін үйлестіріп, симбиоздық адам-машина интеллектісін құрайды (сонымен қатар, таратылған жасанды интеллектті қараңыз). Адамның жаңалықтарын халықтан шешімдерді таңдау, оларды әртүрлі комбинацияларда біріктіру және пайдаланушыға ұсыну арқылы жеңілдетуге болады (шығармашылық техникаларын қараңыз). HBGA пайдаланушылардың жеке пікірлерін біріктіру арқылы келісімге келуді және шешім қабылдауды жеңілдетеді. HBGA жинақтамалы оқу идеясын пайдаланады, сонымен қатар бірнеше мәселені бір уақытта шешеді. Бұл шешімдерді бірнеше мәселеде жалпылауға және қайта пайдалануға мүмкіндік береді, осылайша синергияға қол жеткізіледі. Сондай-ақ, бұл қызығушылық тудыратын жаңа мәселелерді анықтауға және әртүрлі маңыздылықтағы мәселелер арасында ресурстарды әділ бөлуге көмектеседі. HBGA-да генетикалық алгоритмдердегі жиі кездесетін мәселе – генетикалық бейнелеуді таңдау әлдеқайда жеңілдетіледі, себебі алгоритмге әр шешімнің құрылымын білудің қажеті жоқ. Атап айтқанда, HBGA табиғи тілдің жарамды бейнелеуіне мүмкіндік береді. Халықты сақтау және таңдау әдетте алгоритмдік функция болып табылады. HBGA – әдетте, генетикалық операцияларды бірнеше агенттерге (адамдарға) жүктететін көп агенттік жүйе.

Қолданбалар

Эволюциялық білімді басқару, түрлі көздерден білімді интеграциялау. Әлеуметтік ұйымдастыру, ұжымдық шешім қабылдау және электрондық үкімет. Интерактивті генетикалық алгоритмдерді қолданудың дәстүрлі салалары: компьютерлік өнер, пайдаланушыға бағытталған дизайн және т.б. Табиғи тілді өрнектеу ретінде пайдалану арқылы бірлескен мәселелерді шешу. Динамикалық нүктелік бұлт ортасын қолдана отырып, синтетикалық оқу бағдарламасын модельдеу арқылы нақты уақытты симуляциялаудың білім беру және академиялық салаларға пайдасы. HBGA әдістемесі 1999-2000 жылдары 1998 жылдың жазында Ресейде басталган «Еркін білім алмасу» жобасын талдау нәтижесінде құрастырылды (Kosorukoff, 1999). Адамның инновациялық ойлауы мен бағалауы бірлескен мәселелерді шешуді қолдау үшін пайдаланылды. Пайдаланушылар келесі генетикалық операцияны таңдауға да еркін болды. Қазіргі уақытта бірнеше жоба осы модельді іске асыруда, ең танымалдарының бірі – 2005 жылдың желтоқсанында іске қосылған Yahoo! Жауаптар. Жақындағы зерттеулер адамға негізделген инновациялық операторлардың тиімді есептеулік мутацияны және/немесе кроссоверді жобалау қиын болған жағдайларда ғана емес (мысалы, табиғи тілде шешімдерді дамыту кезінде), сонымен қатар жақсы есептеулік инновациялық операторлар қолжетімді болған жағдайларда да, мысалы, абстрактілі суреттерді немесе түстерді дамыту кезінде пайдалы екенін көрсетеді (Cheng and Kosorukoff, 2004). Соңғы жағдайда адам және есептеулік инновациялар бір-бірін толықтырып, ынтымақтастық нәтижелерге қол жеткізе алады және пайдаланушылардың спонтанды шығармашылығы жоғалмауына кепілдік беру арқылы жалпы пайдаланушы тәжірибесін жақсартады. Бұған қоса, адамға негізделген генетикалық алгоритмдер интерактивті генетикалық алгоритмдердің тудырған шаршау әсеріне қарсы тиімді шара болып табылады.