Тігбауан, Филиппин – Илоило провинциясының қаласы. 2020 ж. халық саны 65,245. Марагтас аңызы бойынша, 13 ғ-да Борнеодан келген басшылар осы жерге қоныстанған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тигбауан, ресми түрде Тигбауан муниципалитеті (Hiligaynon: Tigbauan; Tagalog: Tigbauan) – Филиппиннің Илоило провинциясындағы 2-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 65 245 адамды құрайды.
Municipality in Iloilo, Philippines
Tigbauan, officially the Municipality of Tigbauan (; ; ), is a 2nd class municipality in the province of Iloilo, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 65,245 people.
Этимология
Марагтас жырларында XIII ғасырда Борнео аралында он датус немесе басшы өздерінің туған жерін тастап кеткені айтылады. Олар патшалары Макатунаның қатыгездігінен қашу үшін ұзын қайықтарымен, баланган хайс немесе балангангай деп аталатын кемелермен солтүстікке қарай сапар шекті. Олар шексіз еркіндікпен өмір сүру үшін Панай аралына қонды. Он Борнеолық датустың немесе басшылардың басында Дату Пути тұрды. Олар Панай аралын Аита немесе Негрито тайпасының басшысы Дату Марикудодан сатып алды. Панай аралы үшін олар Дату Марикудоға бір алтын салакот (бас киім) және оның әйелі Манивантиванға бір алтын мойындық берді. (Содан кейін Аиталар немесе Негритолар тауларда өмір сүруді жалғастырды.) Панай аралын сатып алғаннан кейін, ол үш Борнео басшысы арасында бөлінді: Дату Сумаквел Хамтикке (Антик), Дату Банкая Аклан Капизге, ал Дату Пайбуронг Иронг Иронға (Илоило). Дату Пути және қалған Борнео басшылары Лузонға кетті. Халық көбінесе Сируваган аймағында (қазіргі Сан-Хоакин, Илоило) көбейді, онда көптеген Борнеолықтар қоныстанды. Сөйтіп, Лабинг Изог және Мангвали тайпаларының отбасылары Панайдың басқа жерлеріне қоныстанды. Олар ұзын қайықтарымен жүзіп, күннің жолын бағыттап, бірден "Катигибаван" деп атаған жерге жетті, себебі бұл жерде алып шөп немесе биік қамыстар өседі, олар өздерінің ана тілінде "тигбау" деп атаған. Әйгілі испан иезуит тарихшысы Фрай Педро Чирино бұл жерді "Campo de Suaraga" (қамыс даласы) деп атады. Марагтас жырларында "Катигибаван" (қамыс даласы) оңтүстік-батыстағы қазір Бую ан Крик деп аталатын үлкен арнаның және солтүстік-шығыстағы қазір Такуйонг және Сибалом өзендері деп аталатын екі үлкен өзеннің арасында орналасқандығы айтылады. (Бұл аймақ Илоило провинциясының Тигбауандағы Парара Сур және Парара Норте ауылдарымен ұсталған.) 1575 жылы испандықтар оны ашқан кезде жергілікті басқару жүйесі жақсы жұмыс істеді. Сол жылы (1575) испандықтар Ла Вилла Рика де Аревалодағы әкімшілік орталығынан келіп, "Пуэбло де Тигбауан" қаласын құрды, оны Илоило провинциясындағы Тигбауан қаласы деп атады, "Катигибаван" атауын қысқартты. Кейін испандықтар "Пуэбло де Тигбауан" қаласының әкімшілік орталығын немесе халқын Парарадан қазіргі орнына көшірді. Осылайша, Илоило провинциясындағы Тигбауан қаласы жергілікті диалектте "тигбау" деп аталатын алып шөптің немесе биік қамыстың құрметіне аталды, бұл Панай аралына қоныстанған борышкер Борнеолықтардың мұрасы. (Ескерту: "тигбау" немесе биік қамыс әлі күнге дейін қаланың өзен жағалауларында көптеп өседі.)
The Maragtas Legend tells that in the 13th century, ten Bornean datus or chieftains left their homeland in the island of Borneo. In order to escape the cruel tyranny of their king, Sultan Makatunaw, they sailed towards the north in their long boats called balang hais or balangays. They landed on the island of Panay, in order to live a life of unrestricted freedom. The ten Bornean datus or chieftains were led by Datu Puti. They bought the island of Panay from Datu Marikudo, the native chieftain of the Aetas or Negritos. For Panay Island, they paid Datu Marikudo with one golden salakot (headgear), and one gold necklace for his wife Maniwantiwan. (The Aetas or Negritos then went on to live in the mountains.) After the purchase of Panay, it was divided among three Bornean chieftains, namely Datu Sumakwel for Hamtik (Antique), Datu Bankaya for Aklan Capiz, and Datu Paiburong for Irong irong (Iloilo). Datu Puti and the rest of the Bornean Chieftains left for Luzon. The population increased mostly in the Siruwagan area (presently located in San Joaquin, Iloilo), where most of the Borneans settled down. And so, families from the tribes of Labing isog and Mangwalis decided to settle elsewhere in Panay. They sailed in their long boats, and followed the course of the rising sun. They landed on a place which they immediately called “Katigbawan” because of the thick growth of a species of giant grass or tall reeds on this place, known to them in their native dialect as “tigbaw”. The famous Spanish Jesuit Historian Fray Pedro Chirino, SJ, called this place “Campo de Suaraga” (a field of reeds). The Maragtas Legend identified “Katigbawan”, (a field of reeds) as between a big creek, now known as Buyu an Creek, in the south west, and two big rivers in the north east, now known as the Tacuyong and Sibalom Rivers. (This area being identified and referred to, is occupied by Barangay Parara Sur and Barangay Parara Norte in Tigbauan, Iloilo.) A form of local government was functioning well in “Katigbawan”, when the Spaniards discovered it sometime in 1575. That year (1575), the Spaniards came from their Administrative Center in La Villa Rica de Arevalo, and established the “Pueblo de Tigbauan”, having shortened “Katigbawan” to its present name—the town of Tigbauan, in the Province of Iloilo. The Spaniards later transferred the administrative seat or poblacion of the “Pueblo de Tigbauan”, from Parara to its present location. And so, the town of Tigbauan, in the Province of Iloilo, was named after the giant grass or tall reeds known as “tigbaw” the local dialect, which is a legacy from the freedom loving Borneans who settled Panay Island. (Note: The “tigbaw” or tall reeds are still growing luxuriantly along riverbanks in the town.)
Испанияның отаршылдық дәуірі
Олар қамыс шөбін тигбао деп атайды, ал осы шөп өсетін жерлер Тигбауан деп аталады; себебі осы ауылдың орны әдемі өзеннің жағасындағы үлкен қамысты далаға жақын болғандықтан, осылай аталған. Ауылдың өзі сол жағалауда, өзеннің құйылыс жерінде орналасқан – ол, теңіз сияқты, түрлі-түрлі, әрі мол, әрі сапалы балыққа толы, мен өзім де одан көп тамаша татым алдым. Олар жағада үнемі балық аулап, көбінесе үш-төрт тор қолданды, бізді құрметпен оның бір бөлігімен сыйламастан аулаудан көтерілген ешқандай улов болған емес. Тигбауанның өте әдемі аймағы бар, онда теңіз жағалауында алты лигадан астам жерге созылған көптеген ауылдар орналасқан; бүкіл аймақ аңшылық, жеміс-жидек, көкөніс және теңізден балықпен жақсы қамтамасыз етілген. Халық өте еңбекқор, сондықтан мен оларды әрқашан жұмыспен айналысқанда көрдім – еркектер балық аулау және шаруашылықпен, ал әйелдер иіру және тоқумен шұғылданды. Біз екі жыл бойы осы жақсы, Исаға адал халықтың арасында өткізген уақытта қол жеткізген жетістіктерімізді, қалдырған істерімізден гөрі аз уақытта айтуға болады. Себебі, Иса қоғамының біздері тым аз болдық және қатарымызды көбейтуге үмітіміз шамалы болды, сондықтан күтіп ұстауға болатынымызды ғана іске кірісуге батылдық таба алмадық; және біз қателеспедік, өйткені қазір кем дегенде он дін қызметкері қажет болса, шын мәнінде бір ғана дін қызметкері бар. Сондықтан біз үлкендерді де, балаларды да тек қана өмірлік қауіп болған жағдайларда ғана, Тигбауан (басты ауыл) және одан екі-үш шақырымдай жердегі бірнеше шағын ауылдардан басқа жерлерде шомылдыру рәсіміне қабылдамадық. Әкесі Педро Чирино, Relacion de las Islas Filipinas, (1604) Испан кезеңінде Тигбауанда висай және испан балаларына арналған иезуит бастауыш мектебі болды.
"They call the reed grass tigbao, and, by derivation, the lands which bear this grass are called Tigbauan; and because the site of this village is close to a great expanse of reedy land on the bank of a beautiful stream, it bears the above name. The village itself was on the same shore, at the mouth of the river—which, as well as the sea, yields various kinds of fish, excellent and plentiful, which I myself have enjoyed in abundance. As they were continually fishing on the beach, usually with three or four nets, they never made a haul without devoutly regaling us with a part of it. Tigbauan has a very beautiful district, with many villages extending more than six leguas along the coast of the sea; the entire district is well supplied with game, fruits, and vegetables, and fish from the sea. The people are very industrious; consequently I always saw them occupied—the men, with their fisheries and farming; the women, with their spinning and weaving. What we accomplished in the two years spent among a people so good and well disposed towards the Gospel could be told in less time than what we left undone; for, since we of the Society of Jesus were then so few, and had little hope of increasing our number, we did not dare to undertake more than we thought could probably be maintained; and in this we were not mistaken, for at the present day, when at least a dozen ministers are needed, there is actually but one secular priest. For that reason we did not dare to baptize adults or children, except in cases of extreme danger, outside of the chief village (which is Tigbauan) and two or three other outlying hamlets, distant two miles or less." Fr. Pedro Chirino, Relacion de las Islas Filipinas, (1604)
Duuring the Spanish period Tigbauan was also the location of a Jesuit Elementary School for Visayan and Spanish boys.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Тигбауан – 1945 жылдың 18 наурызында «Викторино I» кодымен аталған американдық күштердің, Филиппин 61-ші, 62-ші және 63-ші жаяу әскер дивизияларымен және Филиппин полициясының 6-шы жаяу әскер полкімен бірге Панай аралын азат ету үшін қонған жері. Әскерлер 14 наурызда Лингяен шығанағынан (Лусон) жолға шықты. 40-шы дивизияның 185-ші жаяу әскері Илоилодан батысқа қарай бірнеше шақырым жердегі Тигбауанға жағаға түсті. Онда оларды армия полковнигі Макарио Л. Пералтаның филиппиндік партизандары күтіп алды және филиппиндік одақтас әскерлері парадтық формада тұрып қарсы алды. Генерал Эйхелбергер өзінің естеліктерінде партизандардың «қатаң, крахмалдалған киімде және әшекейлермен жарқырап» тұрғанын еске алды. 23 000 адамнан тұратын күшті партизан күші аралдың көп бөлігін бақылауда ұстады, тек Илоило маңындағы 2 750 жапондықтардан басқа. 40-шы дивизия жапондықтардың бекіністерін жылдам басып алып, екі күн ішінде жапондықтарды қаладан ығыстырды. Жапондықтар алғашқы шайқастан кейін қайтадан қол жетімсіз таулы ормандарға шегінді. Шайқаста американдықтар 20, филиппиндіктер 42, ал жапондықтар 80 адамнан айырылды. Тазалау жұмыстары филиппиндік партизандарға және 160-шы жаяу әскердің 2-ші батальонына жүктелді. Соғыстың соңында шамамен 1 500 жапондықтар басылып алынды. Генерал Макартур Илоилодан екі дивизияны Жапонияға шабуылға дайындауды жоспарлағандықтан, инженерлер бірден жергілікті әуежайды жөндеуге және база құрылысын бастауға кірісті.
Tigbauan was the site where American forces code named Victorino I, landed on March 18, 1945, together with the Philippine Commonwealth troops under the Philippine Commonwealth Army's 61st, 62nd and 63rd Infantry Division and the Philippine Constabulary's 6th Infantry Regiment to begin the liberation of Panay. The troops set out from Lingayen Gulf, Luzon on March 14. The 185th Infantry, 40th Division, splashed ashore at Tigbauan, several miles west of Iloilo. There they were greeted by Army Col. Macario L. Peralta's Filipino guerrillas and continued with the Philippine Commonwealth troops drawn up in parade formation. General Eichelberger recalled in his memoirs how the guerrillas stood "stiff in starched khaki and resplendent with ornaments." The strong guerrilla force of 23,000 had secured most of the island' except the area immediately around Iloilo where 2,750 Japanese were ensconced. The 40th Division quickly swept through the Japanese outposts and then drove the Japanese from the city in two days. Again the Japanese withdrew after the initial fighting into the inaccessible mountain jungles. In the fighting, the Americans lost 20 men, the Filipinos lost 42 men, and the Japanese 80. Responsibility for mopping up was turned over to the Filipino guerrillas and the 2d Battalion, 160th Infantry. Some 1,500 Japanese later surrendered at the end of the war. Because General MacArthur planned to stage two divisions from Iloilo for the invasion of Japan, engineers began repairing the local airfield and starting base construction at once.
География
Қаланың жері тегіс. Жалпы аумағының шамамен 57%-ын жазық құрайды, бұл шамамен 6667 гектарға тең. Бұл жазық Сибалом өзенінің солтүстік-батыс жағында орналасқан. Гимбал, Леон және Тубуган шекараларында 1518 гектар аумақты алып жатқан төбелі төбелер бар. Қаланың ормандық жабыны жоқ. Ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары, ал ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен бір метр жоғары. Қаланың екі негізгі өзені бар: Сибалом және Такуёнг өзендері. Біріншісі Панай тауының бөлігінен басталып, Леон қаласы арқылы өтеді және Кордова-Норте, Кордова-Сур, Битас және Багумбайан елді мекендерінен, қаланың батыс бөлігінен өтіп, Панай шығанағына құяды. Екіншісі Сан-Рафаэль, Биналиуан Менор, Нагба, Доронг Ан елді мекендерінің қиылысынан басталып, қаланың оңтүстік бөлігінде Сибалом өзенімен қосылады. Өзендерден басқа, кішкентай өзендер мен табиғи бұлақтар да бар, олар сумен жабдықтаудың жақсы көзі болуы мүмкін және табиғи дренаж жүйесі ретінде де пайдаланылуы мүмкін. Қала Илоило қаласынан шақырым қашықтықта орналасқан. Жалпы 8889 гектардың 93,78%-ы ауыл шаруашылығы және оған байланысты қызметтерге арналған. Осы аумақтың 1077 гектары кокос пальмаларымен, 4554 гектары күрішпен, ал 19 гектары балық шаруашылығымен қамтылған. Шамамен 60 гектар қалалық аймақтарда тұрғын үйлер, коммерциялық және мемлекеттік мекемелер үшін пайдаланылады.
The municipality has flat terrain. The plain constitutes approximately 57% of the total area, covering about 6,667 has. along the north west site of the Sibalom River. Along the boundaries of Guimbal, Leon and Tubungan are rolling hills covering an area of about 1,518 has. The municipality has no forest coverage. The highest point is above sea level and the lowest is one meter above sea level. The town has two main rivers, Sibalom and Tacuyong River. The first originates from the mountain portion of Panay passing through the town of Leon and snaking through the barangays of Cordova Norte and Cordova Sur, Bitas and Bagumbayan, the western portion of the poblacion and empties into Panay Gulf. The second emanates from the junction of Barangay San Rafael, Binaliuan Menor, Nagba, Dorong an and joins the Sibalom River in the Southern portion of the Poblacion. Aside from the rivers, there are creeks and natural springs, which could be a good source of water supply and could also be used as natural drainage. It is from Iloilo City. Of the total 8,889 has., 93.78% is devoted to agriculture and allied activities. Of this area, 1,077 has. are planted with coconuts, 4,554 has. are planted with rice and 19 has. are devoted to fishponds. Around 60 has. located in urban areas serve residential, commercial, and institutional purposes.
Демография
2020 жылғы санақта Тигбауанның халқы 65 245 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Tigbauan was 65,245 people, with a density of .
Экономика
Тигбауан Илоило провинциясының Барок, Атабайан, Багуингин, Намокон, Тан Паэль, №8 қалалық округі, №9 қалалық округі, Парара Норте, Парара Сур және Буюан атты он жағалаудағы қалалық округтерінде балық өндірісі бойынша алдың қатардағы муниципалитеттердің бірі саналады. Соңғы сараптама көрсеткендей, Барок, Атабайан және Багуингин қалалық округтері 2000 тоннадан кем балық ұны мен багонг өндіріп, оны провинциядағы балық өңдеушілер мен құс шаруашылықтарына сатады.
Tigbauan ranks as one of the leading municipalities of Iloilo in fish production in the ten coastal barangays of Barroc, Atabayan, Baguingin, Namocon, Tan Pael, Barangay No. 8, Barangay 9, Parara Norte, Parara Sur and Buyu an. The latest survey showed that barangays Barroc, Atabayan and Baguingin produced less than 2,000 tons of fish mill and bagoong and were sold to fish millers and poultry raisers in the province.
Салудан мерекесі
Салудан сөзі "салюд" сөзінен туындаған. Тигбауан – теңіз жағасындағы қала, оның теңіз суында түрлі балықтар көптеп кездеседі. Блэр мен Робертсонның "Филиппин аралдары" кітабынан алынған үзінді; 1493. 1898; 12-том, 217, 219, 220-беттерде, әйгілі Фр. Педро Чирино қала туралы өзінің тәжірибесі мен бақылауларын былай баяндайды: "Ауылдың өзі сол жағалауда, өзеннің сағасында орналасқан, мен өзім оның мол ырызын көп рет таттым. Олар үнемі жағада балық аулап, көбінесе үш-төрт тор қолданатындықтан, бізді оның бір бөлігімен құрметпен сыйламастан балық ауламайтын еді".
Saludan came from the word salud. Tigbauan is a coastal town, its sea water abound in different kinds of fish. An excerpt from a book, “The Philippine Islands,” by Blair and Robertson; 1493. 1898; Vol. XII, pp. 217, 219 220 of which Fr. Pedro Chirino related his experience and observations about the town states that, “The village itself was on the same shore, at the mouth of the river, of which I myself have enjoyed in abundance. As they were continually fishing on the beach, usually with three or four nets, they never made a haul without devoutly is regaling us with a part of it.”
Тарих жазылғаннан бері балықшылар теңізден немесе өзендерден балық аулау үшін торларды немесе тоқылған бамбукты пайдаланып келеді, ал жергілікті диалектте осыны "салюд" деп атайды. Екінші жағынан, қысқы ресурстардан өзге, біздің орман, шаруалар және төбелер де мол табиғи ресурстарға ие. Кітапта одан әрі былай делінген: "Тигбауанның теңіз жағалауында алты лигадан астам жерге созылған көптеген ауылдары бар, өте әдемі ауданы бар; бүкіл аудан аңшылық, жеміс-жидек, көкөніс және теңізден балықпен жақсы қамтамасыз етілген. Халық өте еңбекқор, ерлер балық аулаумен және шаруашылықпен, әйелдер тоқымамен айналысады". Негізінен, олардың шаруашылық өнімі – күріш. Ескі әдістер мен құралдар немесе заманауи ауыл шаруашылығы машиналары қолданылса да, біз "салюд" терминін қолданамыз. Күрішті ескі әдіспен немесе заманауи жабдықтармен ұсақтағанда – kita nagasalud man gihapon дейміз. Олардың тубасы өте тәттілігімен танымал, және туба гинасалуд пен канг салюд сияқты, сонымен қатар "салюд" креветка ("хипон") аулау әдісін де білдіреді ("Салюд та са Палупадан"). Бұл термин сол кездегі Сангюньянг Баян мүшесі Рексфел Г. Тривильего (Барангай Атабаян, Тигбауан, Илоило) тарапынан қолданылған. Осылайша Салудан фестивалі дүниеге келді.
Since the beginning of recorded history, fishermen have used nets or woven bamboos to catch fish from the sea or rivers, and in the local dialect they call this salud. On the other hand, aside from winter resources, our forests, farmers and hills are also abound in rich natural resources. The book further states that “Tigbauan has a very beautiful district with many villages extending more than six leagues along the coast of the sea; the entire district is well supplied with game, fruits, and vegetables and fish from the sea. The people are very industrious and always pre occupied the men with their fisheries and farming, the women with their spinning and weaving ” Primarily, their farm product is rice. Whether crude farming ways and tools or modern agricultural machineries are used we use the term salud. In threshing rice using the old method or the modern equipment – kita nagasalud man gihapon. Their tuba is famous for its sweetness and as practiced and tuba ginasalud kang salud, and salud also means the method of catching "hipon" or shrimp ("Salud ta sa Palupadan"). The term was coined by then, Sangguniang Bayan Member Rexfel G. Trivilegio of Barangay Atabayan, Tigbauan, Iloilo. Thus, the Saludan Festival was born.
Адулло Сэнг Тигбауа
1998 жылы Тигбауан қаласының тұңғыш мэрі Мирна М. Торрес қазан айының үшінші жұмасын жыл сайын "Адлау Санг Тигбауан" күні деп жариялайтын жарлыққа қол қойды. Тарихтан мәлім болғандай, Сираваган аймағында (Борнеолық датустардың қоныстанған жері) халық санының өсуіне байланысты Лабинг Изог және Мангуалис тайпаларының отбасылары жақсы жайылымдар іздеген. Күннің жолымен олар "Катигбаван" деп аталатын жерге жетті, себебі онда "тигбау" деп аталатын алып шөптер көп өседі. Бұл жердің Парара екендігі туралы әңгімелер ұрпақтан-ұрпаққа ауызша жетіп келді. Лабинг Изог және Мангуалис отбасылары жергілікті тұрғындар мол өнімді күріштен той жасаған кезде осы жерге келген деп есептеледі. Бүгінгі күнге дейін күріш жинау маусымы көбінесе қазан айында болады. Осы жылы балықшылар да теріс көздік көлденең балық аулауға қуанады. Осылайша, "Адлау Санг Тигбауан" қазан айында тойланады. Бұл күнді одан да маңызды ету үшін "Салудан" фестивалі ұйымдастырылды. Тигбауан – Илоилоның құнды қазыналарының бірі, мың жылдан астам тарихы бар "көмескілерге" толы. Бір аяғы өткенге, екіншісі қазіргіге тірелген Тигбауан әр келушіге сәулет шедеврлері мен табиғаттың ғажайыптарының керемет үйлесімін көруге мүмкіндік береді. Қаланың 134 жылдық тарихы оның сыртқы келбетінде көрініс береді. Қала Сент-Джон Сахагун шіркеуімен мақтанады. 1867 жылы Фрай Флоренсио Мартиннің басшылығымен мәжбүрлі еңбекпен салынған, рококо стиліндегі әсем барокколық фасады келушілерге қауымның терең руханилығын көрсетеді. Шіркеудің ерекше сәулеті, оның фасады мен мұнарасы Екінші дүниежүзілік соғыстың және 1948 жылғы зерттеудің зардаптарынан аман қалды. Қазіргі уақытта оның алтарының мистикалық сұлулығы жұмақ пен Данте тозағын бейнелейді, ал түрлі-түсті тастардан жасалған Крест жолының мозаикаларымен әшекейленген шіркеу қабырғалары көрерменге ұсынылмайтын көрініс. Шіркеу ауласында 1592 жылы құрылған және литургиялық музыкасымен танымал болған Филиппиндегі алғашқы иезуиттік балалар интернатының орнының белгісі сақталған. Барангай Парарадағы жағажай 1945 жылдың 18 наурызында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Панай және Ромблонды азат ету үшін Американың 40-шы жаяу әскер дивизиясының қону орны болды. Осы аймақ 13 ғасырда Борнеолық датустардың ұрпақтарының да қону орны болған.
During the first term of Mayor of Tigbauan Myrna M. Torres in 1998, she signed an Executive Order declaring the third Friday of October every as the “Adlaw sang Tigbauan”. History tells us that because of the increase in population in Sirawagan area (the place where the Bornean datus settled), the families from the tribes of Labing Isog and Mangwalis sought for greener pasture. Following the course of the rising sun they landed in the place which they called “Katigbawan” because of the plentiful growth of giant grasses known to them as “tigbaw”. This place was said to be Parara by word of mouth handed down from generation to generation, it is believed that the families of Labing Isog and Mangwalis reached the place when the native feasted for bountiful rice. To the present time, the season for gathering rice crop is mostly in October. During this time of the year the fishermen also rejoice for a bountiful sea catch. Thus, “Adlaw Sang Tigbauan” is celebrated in October. To make this day more significant, the “Saludan Festival” was launched. Tigbauan is one of Iloilo's treasure troves, packed with "gems" from more than a millennium of historical significance. With one foot in the past, and the other in the present, Tigbauan allows every visitor a glimpse of its heady blend of architectural masterpieces and natural wonder. The town's 134 years of history are on display when you look. The town delights in its St. John of Sahagun Parish. Constructed using forced labor under Fray Florencio Martin in 1867, its beautiful baroque facade in rococo finish, gives visitors a glimpse of the community's intense spirituality. The church's remarkable architecture with its façade and tower, survived the ravages of the Second World War and the great earthquake in 1948. Presently, the mystical beauty of its altar depicts heaven and Dante's Inferno; the church walls with the Way of the Cross, all done in intricate mosaics of colored stones is a sight not to be missed. On its churchyard remained a marker of what used to be the site of the first Jesuit boarding school for boys in the Philippines established in 1592 and renowned that time for their liturgical music during church services. The beach in Barangay Parara was the landing site of America's 40th Infantry Division to liberate Panay and Romblon during the Second World War on March 18, 1945. The same area became the landing site in the 13th century of the descendants of the Bornean datus.
Білім
Тигбауанда 21 мемлекеттік бастауыш мектеп, 7 жеке мектеп, 5 негізгі мектеп, 45 балабақша, 10 ұлттық жоғары (орта) мектеп, 4 жеке дайындық мектебі және 1 католик балабақшасы бар. Мектептер биологиялық/көкөніс бақтарын құруға және күтуге, сондай-ақ жағалау мен қоршаған ортаны тазалау және ағаш отырғызу акцияларына қатысуға ұсынылады.
Tigbauan has 21 public elementary schools, seven private schools, five primary schools, 45 day care centers, 10 national high (Secondary) schools, four private preparatory schools, and one Catholic kindergarten school. Schools are encouraged to establish and maintain biological/ vegetable garden and participate in the coastal and environmental cleanup and tree planting.