Кіріспе

Артур Голденнің 1997 жылғы романы "Гейшаның естеліктері" – американдық автор Артур Голденнің 1997 жылы жарық көрген тарихи көркем романы. Роман бірінші тұлғадан баяндалады және Нитта Саюридің өмірі мен Жапонияның Киото қаласында гейша болу жолындағы көптеген қиындықтары туралы айтады. Оқиға Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, оның кезінде және соғыстан кейін өтеді. 2005 жылы Роб Маршалл режиссерлік еткен, ал Чжан Цзыи басты рөлде ойнаған фильмге бейімделді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

1929 жылы тоғыз жасар Сакамото Чио мен оның әпкесін әкесі Киотоның ойын-сауық аудандарында жұмыс істеуге сатты. Олар өздерінің үйінен, Яроидо деп аталатын жағалаудағы балық аулау ауылына, теміржолмен Киотоға әкелінеді. Чио Гьон қаласындағы Нитта окияға (гейша пансионаты) гейша болу үшін, ал оның қарындасы Киотоның ләззат ауданындағы жезөкшеханаға әкелінеді. Чио әпкесі, анасы және әжесімен танысады. Әже мен ана екеуі де қатаң, бірақ әже Чийоға мейірімді, ал ана ақша мен бизнеске деген құштарлықпен жүреді. Чио сондай-ақ окияның басты гейшасы, оның негізгі табысы және Гионның ең әйгілі гейшаларының бірі Хацумомомен және окияның тағы бір қызметші қызы - Күлпекпен танысады. Хацумомо Чийоны ұнатпайды және оны азаптау үшін барлық күшін салады. Чио әпкесімен қашып кетуден бас тартқанда, анасы Чионың гейша ретінде болашағына инвестиция салудан бас тартады. Бірнеше жылдан кейін Чиоға көшеде таныс емес адам ақша мен қолжазғыш береді. Көп ұзамай, Pumpkin өзінің дебютін майко және Хацумомоның "кіші сіңлісі" ретінде жасауға дайындалады, ал Чио қызметші болып қалады. Мамеха, Гиондағы тағы бір танымал гейша, Chiyo-ның ұстазы және "ағасы" ретінде әрекет ететін Мамехамен, Chiyo-ның жаттығуына қайта инвестиция салуға көндіреді. Чио Саюри деген аты бар шәкірт гейшаға айналады және төраға Ивамурамен, оның ең жақын досы және бизнес серіктесі Нобумен және басқа да бірқатар көрнекті адамдармен қайта танысады. Саюри танымалдылыққа ие болған сайын Хацумомо Саюридің беделі мен мансабына зиян келтіруге тырысады. Мамеха Саюридің мизуажы үшін сауда-саттық соғысын ұйымдастырады және Саюридің мизуажы үшін рекордтық төлемді барлық қарызын жабу үшін қолданады. Анасы Саюриді асырап алады, ал Хатсумомо окиядан шығарылғанға дейін ішімдікке құмарлық сезіміне түседі. 1944 жылы соғыстың жалғасуына байланысты гейша аудандарына жабылуға бұйрық беріледі, ал Саюри Набудан зауытта жұмыс істеуге шақырудан аулақ болу үшін көмек сұрайды. Ол Саюриді солтүстікке, өзінің ескі досы Арашиномен бірге тұруға жібереді, ол соғыс уақытының көп бөлігін сонда өткізеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Нобу Саюриге келіп, оның Гионға қайтуын сұрайды. Саюри, Саюридің достығын жандандыруға үміттенсе де, Саюридің Нобуды оның данасы болуды ұсынбаудан қорқыту жоспарын саботаж етеді. Планы жүзеге аспай қалғаннан кейін Саюриді төрағамен кездесуге шақырады. Ол өзінің бірнеше жыл бойы төрағамен жақын қарым-қатынаста болу үшін жұмыс істегенін мойындайды. Төраға оның көшеде кездескен қыз екенін әрқашан білгенін мойындайды және оған деген сезімдерін де мойындайды, бірақ Нобуға - өзінің ең көне және жақын досына - мейірімділікпен Саюримен бірге болу мүмкіндігіне борышты деп санайды. Сондай-ақ, ол Саюриді Мамехадан үйретуді сұрағанын мойындайды. Саюри гейшалық жұмыстан тыныш кетеді, ал төраға оның дананы болады. Саюри Нью-Йоркке көшіп келіп, АҚШ-та жұмыс істейтін жапондықтарды көңілдестіру үшін өзінің кішкентай шайханасын ашады. Төраға қайтыс болғанға дейін оның данасы болып қала береді.

Нақты орындарға сілтеме

Романның көп бөлігі Киотодағы танымал гейша ауданы – Гионда өтеді және гейшалар мен олардың клиенттері жиі баратын нақты орындарға сілтеме жасайды, мысалы Ичирики Очая. Оқиғаның бір бөлігі Амами аралдарында да орын алады, ал Саюри Нью-Йорктегі Уолдорф мұнараларындағы люксінен бұл оқиғаны баяндайды.

Сот ісі

Романның жапондық басылымы жарық көргеннен кейін Артур Голденге, роман жазу үшін ақпарат жинағанда сұхбат берген зейнеткер гейша Минеко Ивасаки, шартты бұзғаны және оның абыройына нұқсан келтіргені үшін сотқа шағым түсірді. Шағымданушы Голденнің өзіне гейша ретінде өткен өмірі туралы айтса, оның есімін жасыруға уәде бергенін, себебі клиенттер туралы сыр сақтаудың дәстүрлі ережесі бар екенін мәлімдеді. Бірақ Голден романның алғы сөзінде Ивасакиді дереккөз ретінде көрсеткеніне байланысты, ол қатты сынға ұшырады, тіпті өлім туралы қорқытуларға дейін жетті. Голден өзін қорғау үшін Ивасакимен болған әңгімелерінің жазбалары бар екенін айтты. Ақырында, 2003 жылы Голденнің баспасы Ивасакимен соттан тыс келісімге келіп, белгілі бір сомада ақша төледі. Кейін Ивасаки өзінің автобиографиясын жазды, онда 20 ғасырдағы гейшалар өмірі Голденнің романында бейнеленгеннен мүлдем өзгеше екені көрсетілді. Кітап АҚШ-та "Geisha, A Life" және Ұлыбританияда "Geisha of Gion" деген атпен жарияланды.

Фильм нұсқасы

2005 жылы кинорежиссер Роб Маршалл романның кино нұсқасын түсірді. Басты рөлдерде екі қытай актрисасы – Чжан Цзыи Саюри рөлінде және Гон Ли Хатсумомо рөлінде; малайзиялық актриса Мишель Ё Мамеха рөлінде; және үш жапон актері – Кен Ватанабе Төраға рөлінде, Сузука Ого Саюридің бала кезіндегі бейнесі Чийо рөлінде, ал Йоки Кудо ересек қымыз рөлінде сомдады. Түсірілім негізінен Калифорнияда, сондай-ақ Киотодағы кейбір жерлерде, оның ішінде Киёмидзу-дера және Фушими Инари-тайшада жүргізілді. Фильм көптеген сыйлықтарға ие болды және үміткерлікке түсті, соның ішінде алты «Оскар» сыйлығына ұсынылып, үшеуін жеңіп алды: үздік операторлық жұмыс, үздік көркемдік безендіру және үздік костюм дизайны.