Кіріспе

Червоноград (Червоноград) – Украинаның батысындағы Львов облысы Червоноград ауданының әкімшілік орталығы және кеншілер қаласы. Бұл қала Червоноград қалалық бірлестігінің (hromada) әкімшілігіне орталық сарай болып табылады. Червоноград Львов қаласынан шамамен 62 км солтүстікке, Сокаль қаласынан 7 км, ал Воронов қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 28 км қашықтықта орналасқан және халқы құрайды.

Тарих

Қала 1692 жылы құрылғаннан бастап 1772 жылға дейін Габсбург империясына қосылғанға дейін Польша Корольдігінің Польша-Литва Одағының құрамында болды. Соғыс аралық кезеңде ол Екінші Польша Республикасына тиесілі болды, ал 1945-1951 жылдар аралығында Польша Халық Республикасының құрамына кірді. 1951 жылы аумақтық алмасу нәтижесінде Польшадан Украина КСР-іне өтті және қызыл түс атауынан (червоний) Червоноград деп аталды. 1685 жылдың мамыр айында тәж гетманы және Краков воеводасы Феликс Казимир Потоцкий Буг өзенінің жағасындағы жерді сатып алды. 1692 жылы ол "Новый Двор" ("Жаңа бақ", Nowy Dwór) ауылының жерінде қала құрып, оны әйелі Кристина Любомирскаяның құрметіне "Кристинополь" деп атады ( "pol" қосымшасы грекше "полис" сөзінен шыққан). Потоцкий осы қаланы отбасылық орталығы етіп жасады. 1702 жылдың 22 қыркүйегінде мұнда қайтыс болды. Оның немересі Франциск Салезий Потоцкий сарай салып, 1763 жылы базилиян монастырының (барокко стиліндегі Святого Георгия шіркеуі; 1946 жылға дейін – Құдай анасының керемет иконасы бар кереметтер орыны) негізін қалады. 19 ғасырда қалада "Апостол Христинополитан" және 1763 жылдан 1779 жылға дейінгі танымал жылнама сақталған. 1910 жылы Фр. Юлиан Даций мырра тасушы әйелдердің католик орденін құрды, мақсаты – жетімдер мен кедейлерге арналған үй салуға қаражат жинау. Орденнің алғашқы мүшелері екі ғимарат салуға уәде берді: біреуі халыққа, екіншісі орденге. 1913 жылы 15 қарындас тұратын алғашқы монастырь бой көтерді. Қаланың маңызды нысандарының бірі – Феликс Казимир Потоцкийнің бұйрығымен 1692 жылдан кейін салынған граф Потоцкий сарайы. 1990 жылдың 1 тамызында Червоноградта Владимир Ленинге қойылған ескерткіштің алынып тасталған алғашқы қаласы болды. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Червоноград облыстық маңызы бар қала болып есептелді және Червоноград муниципалитетіне қарасты. Украинаның әкімшілік реформасы аясында Львов облысының аудандарының саны жетіге дейін азайтылды, Червоноград муниципалитеті жаңа құрылған Червоноград ауданына біріктірілді. Жоюға дейін Червоноград муниципалитетіне Соснивка қаласы (2019 жылға дейін) және Хирник қала типтес поселкесі кірді. 2023 жылдың тамызында Украинаның Ұлттық естелік институты қаланың аты "Украинада Ресей империялық саясатын айыптау және насихаттауға тыйым салу және топонимиканы деколонизациялау туралы" заңға сәйкес келмейтінін шешті, яғни Червоноград қайта аталмақ. 2024 жылдың 20 наурызында Жоғарғы Раданың мемлекеттік билікті ұйымдастыру, жергілікті басқару, аймақтық даму және қала құрылысы мәселелері жөніндегі комитеті жергілікті монастырда оқытқан митрополит архиепископ Андрей Шептицкийдің құрметіне Шептицкий деген атты ұсынуға шешім қабылдады. Атауды өзгерту туралы түпкілікті шешім дауыс беруден кейін ғана қабылданады.

Крыстинопольдік яһудилер

Қазіргі уақытта Червоноградта 11–100 еврей тұрады. Еврей қауымының ең ерте белгілі тарихы 1740 жылға дейін жетеді. 1931 жылы еврей халқының саны 2200 адамды құрады. Еврей зираты 18 ғасырда пайда болған, ал 1941 жылы соңғы хасидтік жерлеу тіркелген. 1942 жылдың қыркүйегінде Кристинопольдегі еврейлер Бельзек қырып-жою лагеріне депортацияланды. «Kristinopoler / Kristianpoller» еврей тегі және раввиндік әулет қаланың бұрынғы атауы – Кристинопольден шыққан. Осы қаладан Америкаға көшкен еврей иммигранттары Нью-Йоркте Кристенополер синагогасын және «Бірінші Кристенополер ауруларға көмек қоры» Брит Исаак қауымдастығын құрды. Еврей зираты қала орталығында, Шевская көшесінде орналасқан.