Кіріспе

Көбелек түрі

Менелаус көк морфосы (Morpho menelaus) – Morphinae кіші тұқымдасына жататын отыз түрлі көбелектің бірі. Оның қанаттарының ені шамамен 12 см (4.7 дюйм) және үстіңгі қанаттарының алдыңғы және артқы бөліктері жарқыраған, көк түсті, қара жиекті, ал астыңғы беттері қоңыр. Оның жарқыраған қанаттары ерекше микроқұрылымымен қызығушылық тудырады және зерттеулерге арналған. Ерекше көк түсіне байланысты Morpho menelaus коллекционерлер арасында бағалы саналады және 20-шы ғасырда кеңінен ауланды.

Ауқым

Бұл жаңа тропикалық көбелек Орталық және Оңтүстік Америкада, соның ішінде Бразилиядағы кең тропикалық саванна – Серрадода табалады. Басқа да жерлерге Мексика кіреді. Морфо-менелаус көбелегінің ата-тегі Анд аймақтарында таралған болуы мүмкін. Бұл көбелектер Серрадода ылғалды маусымның басында және соңында бірдей пайда болады. Жұмыртқалар личинкалардың шағылысқаннан кейін бірден жем алуы үшін түсіріледі.

Қашарлар

Бұл әлеуметтік гусеницалар Erythroxylum, Dalbergia және Fabaceae-мен қоректенеді, және олардың қоректенуші өсімдіктердің жаңа жапырақтарын жеуге бейім болуы мүмкін, себебі бұл жаңа жапырақтар жеуге қолайлырақ және толыққандырақ.

Бейімделулер

Қанаттағы көз нүктелері – Lepidoptera тобына жататын көптеген түрлерде пайда болған, жыртқыштардан қорғануға арналған визуалды бейімделулер. Көз нүктелері әдетте жарық түсті сыртқы қабатымен шеңберленген қара дақтар болып келеді. Көздің "қарашығы" – мүйіз қабықтың табиғи жылтырын имитациялайтын жылтыр сәуле. Осы көздер жыртқыштың шабуылын маңызды органдардан аудармалап, қанаттағы сол жерге бағыттайды деп саналады. Сонымен қатар, үлкен көз нүктелері жыртқыштарды шабуыл жасаудан толығымен тоқтата алады. Menelaus-тың қанаттарының төменгі жағында 6,8 см диаметрлі көз нүктесі бар, ол оған жыртқыштардан қашуға көмектеседі.

Қанаттың құрылымы

Морфо менлеус қанаттары жәндіктер әлеміндегі жарықтандыратын көк түстің көрнекті мысалы болып табылады. Басқа көбелектердің жарқын және жарықтандыратын түстері көбінесе оптикалық интерференциядан туындайды, бірақ Morphidae тұқымдағы көбелектердің жарықтандыратын көк түсі қанаттарының микроқұрылымынан пайда болады. Ғалымдар қанаттарды толығырақ зерттеу үшін SEM, сканерлік электронды микроскоп және спектроскопия қолданады.

Құрылымдық компоненттер

Әрбір қанат көп қабатты қабықшалармен жабылған, олар қанаттардың түсіне жауап береді. Қанаттардың түсі қарау бұрышына қарай өзгереді, бұл құбылыс құрылымдық түс деп аталады. Микроқұрылымның мөлшері жарық толқынының ұзындығымен бірдей болғандықтан, қанаттардағы қабаттар көрінетін жарыққа күшті әсер етеді.

Жинақтар

Морфо-менелаус жарқыраған көк түсімен және үлкен қанат жайылымымен ерекше.