Кіріспе

Қызыл кеуде (Rødstrupe, 2000) – норвегиялық жазушы Джо Несбоның Гарри Хоул сериясындағы үшінші қылмысты романы (бірақ ағылшын тілінде қолжетімді алғашқысы). Кітаптың маңызды бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде өтеді – атап айтқанда, Ленинград қоршауы, соғыс уақытындағы Вена және Гамбургты бомбалау оқиғалары. Осылайша, «Қызыл кеуде» романы қылмыстық романмен қатар соғыс романы болып табылады. Роман норвегиялықтардың нацистермен ынтымақтастығының, әсіресе норвегиялықтардың Ваффен СС қатарына ерікті түрде қатысуының әлі де өте сезімтал мәселесін терең зерттейді. Роман барлық уақыттағы ең үздік норвегиялық қылмыстық роман деп танылды. Дон Бартлетт аударғаннан кейін, роман Криминалдық жазушылар қауымдастығының Дункан Лори халықаралық сыйлығының тізіміне ілікті.

Қысқаша мазмұны

Екінші дүниежүзілік соғыста Ленинградты қоршау кезінде норвегиялық Waffen SS еріктілерінің шағын тобы батыс шебінен шамалы қашықтықта орналасқан окоптарды күзетіп тұр. Олардың бірі, Дэниел Гудесон, Жаңа жыл қарсаңында түн ортасында мерекелеуге тұрғанда басына оқ тиіп, қаза табады. Денесі мен беті жабылып, ертесіне жерлеу комиссиясын күту үшін тастап кетеді. Сол түні тағы бір сарбаз, Синдре Фауке жоғалып кетеді, оның ресейліктерге дезертир болғаны күдіктелді. Күдіктісінше, сол түні Гудесонның денесі қайтадан окопқа пайда болады. Бір қол гранатасы салдарынан сарбаздар ауруханаға түседі, сонда олардың бірі "Урия" деген атпен бір медбикеге ғашық болады. Қашуға жасаған әрекет сәтсіз аяқталып, екеуі айырылысады. Он жылдар өткен соң, АҚШ президенті Израиль-Палестина бейбітшілік конференциясына қатысу үшін Норвегияға келгенде, Осло полицейі Гарри Хоул қауіпсіздікке жауапты болып тағайындалады. Президент кортежіне жақындағанда күдікті қаскөйді атып өлтіргеннен кейін Хоул инспектор болып көтеріледі және өте қымбат снайперлік мылтыққа қатысты қылмысты тергеуге кіріседі. Сонымен қатар, Хоулдың бұрынғы тарихы бар неонацистер тобы егде жастағы маскүнемді өлтірген деген күдік туады. Хоул мен оның әріптесі Эллен Гелтен қару-жарақ саудасымен айналысатын "Принц" деген адам туралы естіп, оның кім екенін анықтауға кіріседі. Хоул ұлы Олег үшін күтімге қатысты дауға байланысты онымен жақын қарым-қатынас жасауға құлшынбайтын Ракель есімді әріптесімен өзара тартылыс сезінеді; бірақ олардың екеуі де бұл мәселені Ракельдің жоғары лауазымды жетекшісі ұйымдастырып отырғанын білмейді, ол да Ракельге ғашық. Эллен кездейсоқ түрде Принцтің кім екенін анықтап алады, бірақ оны Хоулға таныстыруға үлкермей, неонацистердің бірі Сверре Олсен оны өлтіреді. Хоул мен оның жаңа көмекшісі Халворсен Олсенді қамауға тырысқанда, басқа полиция инспекторы Том Ваалер өзін-өзі қорғау үшін оны атқандығын біледі. Ракельдің жетекшісі мен Сигне Юль есімді қарт әйелдің екеуі де снайперлік мылтықпен өлтірілгеннен кейін, Хоул бұл кісі өлтірулердің нацистік оккупация кезінде норвегиялық әріптестермен байланысын табады. Ол сондай-ақ, кісі өлтірушінің екі тұлғасы бар екенін, екінші тұлға Дэниел Гудесон екенін түсінеді. Хоул Юльдің күйеуі Ивеннің Гудесонға құмарлық танытқанын және кісі өлтірулердің артында оның тұрғанын ойлайды. Алайда, Хоул Ивеннің "екінші тұлғасының" кісі өлтіруді жалғастыруын тоқтату үшін өзін-өзі өлтіргенін біледі. Ол шабуыл кезінде Англияға қашқан Норвегия корольдік отбасы мен басқа да үкімет шенеуніктеріне шабуыл жасады, ал кейіннен кеңес әскерлерінің шабуылына қарсы тұрғанына қарамастан, оларды "сатқындар" деп айыптады. Кісі өлтіруші сондай-ақ Гудесонның денесінің окопқа қайтадан пайда болуының және Фауке дезертир болғанының шындығын ашады. Соңында, кісі өлтіруші Норвегияның тәж мұрагеріне Конституция күні тойында соғыс кезінде Норвегия басшылығына жасалған "қиянаттың" құрбаны ретінде қастандық жасаумен қорқытады. Хоул қастандыққа жол бермеу үшін асығады және қонақүй бөлмесінде соңғы сәтте қастандыққа тосқауыл қояды. Қастандық әрекетін баспасөзден жасыру және қастандықшының отбасына (Хоулға жақын адамдарды қоса) қандай да бір қиындықтар тудырмау үшін Хоулдың табысы жасырылады.