Кіріспе

Готфрид Бенн (2 мамыр 1886 – 7 шілде 1956) – неміс жазушысы және дәрігері, неміс ақыны, эссеші. Ол бес рет Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер болған. 1951 жылы Георг Бюхнер сыйлығымен марапатталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Веймар Республикасы

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол 1914 жылы әскерге шақырылды, қысқа мерзім Бельгия майданында болды, содан кейін Брюссельде әскери дәрігер болып қызмет етті. Бенн медбике және британ шпионы Эдит Кавеллдің әскери сотта қаралуына және атылуына куә болды. Ол сонымен қатар әскери бордельде дәрігер болып жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол Берлинге оралып, дерматолог және жеке сырқатымен ауруларды емдеуші дәрігер болып жұмыс істеді. 1920 жылдары ол еврей ақыны Эльза Ласкер-Шюлермен жақын қарым-қатынаста болды, ол оған махаббат өлеңдерін арнады. Олардың арасындағы бұл байланыс Хелма Сандерс Брамстың 1997 жылғы "Менің жүрегім ешкімге емес" фильмінің негізгі тақырыбы болып табылады.

Үшінші рейх кезінде

Веймар Республикасына қарсы тұрып, марксизм мен американизмді қабылдамаған Бенн, үнемі жалғасып жатқан экономикалық және саяси тұрақсыздыққа ашуланып, қысқа мерзімге нацистерді революциялық күш деп санады. Ол ұлттық социализмнің өзінің эстетикасын биік деңгейге көтеретініне және экспрессионизмнің Италиядағы футуризм сияқты Германияның ресми өнеріне айналатынына үміттенді. Бенн 1932 жылы Пруссия академиясының поэзия бөліміне сайланды және 1933 жылдың ақпанында осы бөлімнің басшысы болып тағайындалды. Мамыр айында ол радио арқылы жаңа үкіметті қорғап, "неміс жұмысшылары бұрынғыдан да жақсы жағдайда" деді. Кейін ол Адольф Гитлерге "ең адал қолдауға" берілген Гельобнис треустер Гефолгшафтқа қол қойды. Ол "эмиграцияның аристократиялық формасын" таңдап, 1935 жылы Вермахтқа қосылды, онда ол режимге наразылығын білдірген көптеген офицерлерді кездестірді. 1936 жылдың мамырында СС журналы Das Schwarze Korps оның экспрессионистік және тәжірибелік поэзиясын дегенеративті, еврей және гомосексуалдық деп сынады. 1937 жылдың жазында СС мүшесі Вольфганг Виллих Беннді өзінің "Сейберлинг де Кунсттемпель" кітабында паш етті; алайда, Генрих Гиммлер Виллихті сөккенімен, Беннді 1933 жылдан бергі жақсы көрсеткені үшін қорғады (оның бұрынғы шығармашылығы ескерілмеді). 1938 жылы Рейхсшифттумскамер (Ұлттық социалистік авторлар қауымдастығы) Беннге жазуға тыйым салды.

Соғыстан кейін

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бенн Шығыс Германиядағы гарнизонға орналастырылды, онда ол өлеңдер мен эсселер жазды. Соғыстан кейін, Гитлерге ерте қолдау көрсеткендігі үшін оның еңбектері одақтастар тарапынан тыйым салынды. 1951 жылы ол Георг Бюхнер сыйлығымен марапатталды. 1956 жылы Батыс Берлинде рактан қайтыс болды және Берлиндегі Валдфридхоф Далемде жерленді.

Қабылдау

Бенн Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін (экспрессионист ретінде) және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін («статикалық» ақын ретінде) неміс поэзиясына зор ықпал етті.