Томас Манн: Неміс жазушысы және Нобель сыйлығының лауреаты
Thomas Mann
Томас Манн – неміс жазушысы, 1929 ж. Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Психология, әлеуметтік сын, отбасы тарихы туралы шығармаларымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс романисі және Нобель сыйлығының лауреаты (1875–1955)
German novelist and Nobel Prize laureate (1875–1955)
Пол Томас Манн (/UK/'/m//æ//n/ MAN, /US/'/m//ɑː//n/ MAHN; 6 маусым 1875 – 12 тамыз 1955) – неміс романисі, әңгімеші, әлеуметтік сыншы, қайырымдылық жасаушы, эссеші және 1929 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Оның терең символизм мен иронияға толы эпикалық романдары мен повестері суретші мен зиялының психологиясын түсінуде ерекшеленеді. Ол еуропалық және неміс рухын талдап, сынға алғанда неміс және библиялық оқиғаларды, сондай-ақ Иоганн Вольфганг фон Гёте, Фридрих Ницше және Артур Шопенгауэрдің идеяларын пайдаланды. Манн Ханзалық Манн отбасының мүшесі болды және өзінің алғашқы романы «Будденбруктар» отбасы мен олардың әлеуметтік жағдайын бейнеледі. Оның үлкен ағасы – радикал жазушы Генрих Манн, ал Манннің алты баласының үшеуі – Эрика Манн, Клаус Манн және Голо Манн да көрнекті неміс жазушылары болды. 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келген кезде Манн Швейцарияға қашып кетті. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол АҚШ-қа көшіп, 1952 жылы Швейцарияға қайтып келді. Манн – Гитлер режиміне қарсы болғандардың эмиграцияда жазған неміс әдебиеті, «Exilliteratur» деп аталатын әдебиеттің белгілі өкілдерінің бірі.
Paul Thomas Mann (/UK/'/m//æ//n/ MAN, /US/'/m//ɑː//n/ MAHN; ; 6 June 1875 – 12 August 1955) was a German novelist, short story writer, social critic, philanthropist, essayist, and the 1929 Nobel Prize in Literature laureate. His highly symbolic and ironic epic novels and novellas are noted for their insight into the psychology of the artist and the intellectual. His analysis and critique of the European and German soul used modernized versions of German and Biblical stories, as well as the ideas of Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Nietzsche, and Arthur Schopenhauer. Mann was a member of the Hanseatic Mann family and portrayed his family and class in his first novel, Buddenbrooks. His older brother was the radical writer Heinrich Mann and three of Mann's six children – Erika Mann, Klaus Mann and Golo Mann – also became significant German writers. When Adolf Hitler came to power in 1933, Mann fled to Switzerland. When World War II broke out in 1939, he moved to the United States, then returned to Switzerland in 1952. Mann is one of the best known exponents of the so called Exilliteratur, German literature written in exile by those who opposed the Hitler regime.
Соғысқа дейінгі және Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңдері
1912 жылы ол әйелімен бірге Швейцарияның Давос қаласындағы санаторийге көшіп барды, бұл 1924 жылы "Сақылды тау" романына шабыт берді. Ол сондай-ақ Мароккодағы Агадир дағдарысынан кейін Германия мен Франция арасындағы халықаралық қақтығыс қаупіне және кейіннен Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына қатты алаңдады. 1929 жылы Манн Курониялық түбектегі Нидден балықшы ауылында (қазіргі Нида, Литва), Мемель аймағында коттедж салдырды, онда неміс өнер ошағы болды және ол 1930–1932 жылдары "Жозеф пен оның бауырлары" романымен айналысты. Бүгінде коттедж оған арналған мәдени орталық, онда шағын естелік көрмесі бар. 1933 жылы Францияның оңтүстігінде, Санари-сюр-Мерде тұрып, Манн Мюнхендегі үлкен балалары Клаус пен Эрикадан Германияға оралу қауіпсіз емес екенін естіді. Отбасы (осы екі баладан басқа) Швейцарияның Цюрих қаласына жақын Куснахтқа көшіп барды, бірақ 1936 жылы Чехословакия азаматтығын және паспортын алды. 1939 жылы Германия Чехословакияны басып алғаннан кейін Манн АҚШ-қа көшіп барды. Ол Нью-Джерси штатының Принстон қаласына көшіп, 65-ші Стоктон көшесінде тұрып, Принстон университетінде оқытушылық қызметін бастады. 1941 жылы ол Конгресс кітапханасында неміс әдебиеті бойынша консультант, кейіннен герман тілдері әдебиеті бойынша ғылыми қызметкер болып тағайындалды. 1942 жылы Манн отбасы Лос-Анджелестің (Калифорния) Пасифик-Палисадес ауданындағы 1550 Сан-Ремо-Драйвке көшіп келді. Манндар Лос-Анджелестегі неміс эмигранттары қауымының белгілі мүшелері болды және Санта-Моникадағы Салка мен Бертольд Виертельдің үйінде, сондай-ақ неміс эмигранты Леон Фойхтвангердің үйінде жиі басқа эмигранттармен кездесетін. 1944 жылдың 23 маусымында Томас Манн АҚШ азаматы болып қабылданды. Манндар Лос-Анджелесте 1952 жылға дейін тұрды.
In 1912, he and his wife moved to a sanatorium in Davos, Switzerland, which was to inspire his 1924 novel The Magic Mountain. He was also appalled by the risk of international confrontation between Germany and France, following the Agadir Crisis in Morocco, and later by the outbreak of the First World War. In 1929, Mann had a cottage built in the fishing village of Nidden, Memel Territory (now Nida, Lithuania) on the Curonian Spit, where there was a German art colony and where he spent the summers of 1930–1932 working on Joseph and His Brothers. Today, the cottage is a cultural center dedicated to him, with a small memorial exhibition. In 1933, while travelling in the South of France and living in Sanary sur Mer, Mann heard from his eldest children, Klaus and Erika in Munich, that it would not be safe for him to return to Germany. The family (except these two children) emigrated to Küsnacht, near Zürich, Switzerland, but received Czechoslovak citizenship and a passport in 1936. In 1939, following the German occupation of Czechoslovakia, Mann emigrated to the United States. He moved to Princeton, New Jersey, where he lived on 65 Stockton Street and began to teach at Princeton University. In 1941 he was designated consultant in German Literature, later Fellow in Germanic Literature, at the Library of Congress. In 1942, the Mann family moved to 1550 San Remo Drive in the Pacific Palisades neighborhood of Los Angeles, California. The Manns were prominent members of the German expatriate community of Los Angeles and would frequently meet other emigres at the house of Salka and Bertold Viertel in Santa Monica, and at the Villa Aurora, the home of fellow German exile Lion Feuchtwanger. On 23 June 1944, Thomas Mann was naturalized as a citizen of the United States. The Manns lived in Los Angeles until 1952.
Антинацистік хабарлар
1939 жылғы 1 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Манн неміс халқына BBC арқылы нацистік идеологияға қарсы сөздер айтуға кірісті (неміс тілінде). 1940 жылдың қазан айында ол ай сайынғы хабарларын АҚШ-та жазып, Лондонға жеткізіп, онда BBC German Service арқылы Германияға ұзын толқынды эфирде таратты. Осы сегіз минуттық сөздерінде Манн Гитлерді және оның "паладиндерін" еуропалық мәдениеттен мүлдем бейхабар, қарапайым адамдар деп айыптады. Бір танымал сөзінде ол: "Соғыс қорқынышты, бірақ оның бір пайдасы бар – ол Гитлерді мәдениет туралы сөз сөйлеуден тоқтатады" деді. Манн АҚШ-тағы неміс эмигранттары арасында нацизмге ашық қарсыласқан санаулы адамдардың бірі болды. 1945 жылғы 30 желтоқсанда BBC эфирінде Манн нацистік режимнен зардап шеккен халықтардың неміс ұжымдық кінәсі туралы идеяны қабылдауына түсіністік білдірді. Бірақ ол көптеген жаулардың енді "құдайдың жазасы" туралы ойларын өзгертуі мүмкін екенін де айтты. Сондай-ақ ол мұндай үкімнің жеке адамға қатысты емес екеніне өкініш білдірді:
The outbreak of World War II, on 1 September 1939, prompted Mann to offer anti Nazi speeches (in German) to the German people via the BBC. In October 1940, he began monthly broadcasts, recorded in the U. S. and flown to London, where the BBC German Service broadcast them to Germany on the longwave band. In these eight minute addresses, Mann condemned Hitler and his "paladins" as crude philistines completely out of touch with European culture. In one noted speech, he said: "The war is horrible, but it has the advantage of keeping Hitler from making speeches about culture." Mann was one of the few publicly active opponents of Nazism among German expatriates in the U. S. In a BBC broadcast of 30 December 1945, Mann expressed understanding as to why those peoples that had suffered from the Nazi regime would embrace the idea of German collective guilt. But he also thought that many enemies might now have second thoughts about "revenge". And he expressed regret that such judgement cannot be based on the individual:
Көп бұрын әлемі сұрланып, Германияның үстінде жек көру таулары қалықтап тұрғанын түсінгендер; ұйқысыз түндерде нацистердің адамдық емес істері үшін Германияға қаншалықты қорқынышты жаза келеді деп ойлағандар, Ресейліктердің, поляктардың немесе чехтердің немістерге жасап жатқан барлық әрекеттерді, халық ретінде жасалған қылмыстарға деген механикалық және сөзсіз жауап ретінде қараудан басқа амалдары жоқ, және бұл жағдайда, өкінішке орай, жеке адамның әділдігіне, кінәлілігіне немесе кінәсіздігіне ешқандай мән берілмейді.
Those, whose world became grey a long time ago when they realized what mountains of hate towered over Germany; those, who a long time ago imagined during sleepless nights how terrible would be the revenge on Germany for the inhuman deeds of the Nazis, cannot help but view with wretchedness all that is being done to Germans by the Russians, Poles, or Czechs as nothing other than a mechanical and inevitable reaction to the crimes that the people have committed as a nation, in which unfortunately individual justice, or the guilt or innocence of the individual, can play no part.
Соңғы жылдар
Салқын соғыс басталғанда, ол Маккартизмнің күшеюіне наразылық білдірді. "Коммунист деп күдіктенгені" үшін ол Америкалықтардың антидемократиялық қызметі жөніндегі комитет алдында куәлік беруге міндетті болды, онда ол "Сталин және оның жақтастарының әлемдегі ең көрнекті қорғаушысы" деп танылды. Ол ХУАК тізіміне "әртүрлі бейбітшілік ұйымдарымен немесе коммунистік ұйымдармен байланысы бар" деп енгізілді. Өзінің айтуынша, коммунист емес, антикоммунист болған Манн, айыптауларға ашық қарсы шықты: "Германияда туған американдық азамат ретінде, мен белгілі бір саяси тенденцияларды жақсы білемін. Рухани төзімсіздік, саяси тергеулер, құқықтық қауіпсіздіктің төмендеуі – және мұның бәрі жалған 'төтенше жағдай' атымен. Германияда да осылай басталды". Манн Голливудтың ондығының түрмеге қамалуына және коммунист деп күдіктенген мектеп мұғалімдерінің жұмыстан босатылуына қарсы наразылықтарға қатысқанда, ол "бұқаралық ақпарат құралдары оған жабық екенін" байқады. Соңында ол Конгресс кітапханасындағы герман әдебиеті жөніндегі консультант лауазымынан кетуге мәжбүр болды және 1952 жылы Еуропаға оралып, Швейцарияның Цюрих қаласының жанындағы Кильхбергке қоныстанды. Ол енді Германияда тұрмады, бірақ оған жиі сапар шекті. Оның ең маңызды Германияға сапары 1949 жылы Иоганн Вольфганг фон Гётенің 200 жылдығына орай Франкфурт-на-Майне мен Веймардағы тойларға қатысып, неміс мәдениетінің жаңа саяси шекаралардан тысқары екенін көрсету болды. Альберт Эйнштейнмен бірге Манн 1950-1951 жылдары Швейцарияның Женева қаласындағы Палаис Электоралда өткен Халықтар әлемі конвенциясының (PWC), сондай-ақ Халықтар әлемі құрылтай жиналысының (PWCA) демеушілерінің бірі болды.
With the start of the Cold War, he was increasingly frustrated by rising McCarthyism. As a "suspected communist", he was required to testify to the House Un American Activities Committee, where he was termed "one of the world's foremost apologists for Stalin and company". He was listed by HUAC as being "affiliated with various peace organizations or Communist fronts". Being in his own words a non communist, rather than an anti communist, Mann openly opposed the allegations: "As an American citizen of German birth, I finally testify that I am painfully familiar with certain political trends. Spiritual intolerance, political inquisitions, and declining legal security, and all this in the name of an alleged 'state of emergency'. That is how it started in Germany." As Mann joined protests against the jailing of the Hollywood Ten and the firing of schoolteachers suspected of being Communists, he found "the media had been closed to him". Finally, he was forced to quit his position as Consultant in Germanic Literature at the Library of Congress, and in 1952, he returned to Europe, to live in Kilchberg, near Zürich, Switzerland. He never again lived in Germany, though he regularly traveled there. His most important German visit was in 1949, at the 200th birthday of Johann Wolfgang von Goethe, attending celebrations in Frankfurt am Main and Weimar, as a statement that German culture extended beyond the new political borders. Along with Albert Einstein, Mann was one of the sponsors of the Peoples' World Convention (PWC), also known as Peoples' World Constituent Assembly (PWCA), which took place in 1950 51 at Palais Electoral, Geneva, Switzerland.
Өлім
80 жасқа толғаннан кейін Манн Нидерландтың Нордвик қаласына демалысқа барды. 1955 жылдың 18 шілдесінде ол сол аяғында бір жақты ісіну және ауырсынуды сезінді. Лейден қаласындағы доктор Мюлдерс тромбофлебит диагнозын қойды, ал доктор Вильгельм Лёффлер растады. Манн Цюрихке ауруханаға жеткізілді, бірақ көп ұзамай шок күйіне түсті. 1955 жылдың 12 тамызында қайтыс болды. Өлімнен кейін оның жағдайы қате диагноз қойылғанын көрсетті. Кристоф Хедингер салған патологиялық диагноз бойынша, ол іліктік артерияның перфорацияланған аневризмасынан зардап шеккен, нәтижесінде ретроперитонеалдық гематома, іліктік венаның қысылуы және тромбозы пайда болған. (Ол кезде өмір сақтайтын қан тамырлары хирургиясы дамымаған еді.)
Following his 80th birthday, Mann went on vacation to Noordwijk in the Netherlands. On 18 July 1955, he began to experience pain and unilateral swelling in his left leg. The condition of thrombophlebitis was diagnosed by Dr. Mulders from Leiden and confirmed by Dr. Wilhelm Löffler. Mann was transported to a Zürich hospital, but soon developed a state of shock. On 12 August 1955, he died. Postmortem, his condition was found to have been misdiagnosed. The pathologic diagnosis, made by Christoph Hedinger, showed he had actually suffered a perforated iliac artery aneurysm resulting in a retroperitoneal hematoma, compression and thrombosis of the iliac vein. (At that time, lifesaving vascular surgery had not been developed.
Мұра
Маннның еңбегі Юкио Мисима сияқты көптеген кейінгі авторларға әсер етті. Джозеф Кэмпбелл Билл Мойерспен сұхбатта Маннның өзінің ұстаздарының бірі болғанын айтты. Оның құрметіне көптеген мекемелер аталған, мысалы Будапешттегі Томас Манн гимназиясы.
Mann's work influenced many later authors, such as Yukio Mishima. Joseph Campbell also stated in an interview with Bill Moyers that Mann was one of his mentors. Many institutions are named in his honour, for instance the Thomas Mann Gymnasium of Budapest.
Мансап
Альфред А. Кнопф баспасының Бланш Кнопфты Маннға Еуропаға кітап сатып алу сапарында Х. Л. Менкен таныстырды. Кнопф Маннның американдық баспашысы болды, ал Бланш 1924 жылы Маннның кітаптарын аудару үшін ғалым Хелен Трейси Лоу Портерді жалдады. Лоу Портер кейіннен Маннның толық шығармаларын аударды. (Ықпалды комитет мүшесінің жеке талғамына байланысты, тек «Будденбрукс» қана кеңінен сілтеме жасалды.) Маннның өз отбасына негізделген «Будденбрукс» төрт буын бойы Любек қаласындағы саудагер отбасының құлдырауын көрсетеді. «Сиқырлы тау» (Der Zauberberg, 1924) – туберкулезбен ауыратын туысын үш аптаға санаторийге баруды жоспарлаған инженерлік студенттің басынан өткен оқиға. Ол санаторийден кетуі кейіге шегеріледі. Осы уақыт ішінде ол медицинамен және оның денеге қатынасуымен бетпе-бет келеді, сондай-ақ қазіргі Еуропа өркениетінің идеологиялық қақтығыстарын және наразылықтарын бейнелейтін әртүрлі кейіпкерлермен танысады. «Жүсіп және оның бауырлары» тетралогиясы – он алты жыл бойы жазылған эпикалық роман және Маннның ең ірі және маңызды туындыларының бірі. Кейінгі романдарының қатарында «Лотте Веймарда» (1939) бар, онда Манн Гётенің «Жас Вертердің қасіреті» (1774) романының әлеміне оралды; «Доктор Фауст» (1947) – ойдан шығарылған композитор Адриан Леверкюннің және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және оның жылдарындағы неміс мәдениетінің бұзылуы туралы әңгіме; және «Феликс Крулдың мойындауы» (Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull, 1954) – Маннның өлімінен кейін аяқталмаған туынды. Осы кейінгі еңбектер 1948 жылы Швеция академиясының екі мүшесін Маннды әдебиет бойынша Нобель сыйлығына екінші рет ұсынуға ықпал етті.
Blanche Knopf of Alfred A. Knopf publishing house was introduced to Mann by H. L. Mencken while on a book buying trip to Europe. Knopf became Mann's American publisher, and Blanche hired scholar Helen Tracy Lowe Porter to translate Mann's books in 1924. Lowe Porter subsequently translated Mann's complete works. (Due to the personal taste of an influential committee member, only Buddenbrooks was cited at any great length.) Based on Mann's own family, Buddenbrooks relates the decline of a merchant family in Lübeck over the course of four generations. The Magic Mountain (Der Zauberberg, 1924) follows an engineering student who, planning to visit his tubercular cousin at a Swiss sanatorium for only three weeks, finds his departure from the sanatorium delayed. During that time, he confronts medicine and the way it looks at the body and encounters a variety of characters, who play out ideological conflicts and discontents of contemporary European civilization. The tetralogy Joseph and His Brothers is an epic novel written over a period of sixteen years and is one of the largest and most significant works in Mann's oeuvre. Later novels included Lotte in Weimar (1939), in which Mann returned to the world of Goethe's novel The Sorrows of Young Werther (1774); Doctor Faustus (1947), the story of the fictitious composer Adrian Leverkühn and the corruption of German culture in the years before and during World War II; and Confessions of Felix Krull (Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull, 1954), which was unfinished at Mann's death. These later works prompted two members of the Swedish Academy to nominate Mann for the Nobel Prize in Literature a second time, in 1948.
Ықпал
Маннның Достоевский эссесінде ол орыс және Фридрих Ницшенің азаптары арасындағы ұқсастықтарды табады. Ницше туралы айта келіп, ол: "Оның жеке сезімдері оны жалпы қылмыскердің сезіміне бастайды, ал барлық шығармашылық түпнұсқалық, сөздің ең кең мағынасындағы барлық суретшілік табиғат та солай етеді. Француз суретшісі және мүсіншісі Дега былай деген: суретші өзінің жұмысына қылмыс жасауға дайын қылмыскердің рухымен қарауы тиіс". Ницшенің Маннға әсері терең, әсіресе Ницшенің ыдырау туралы көзқарасы және ауру мен шығармашылық арасындағы түбіртек байланыс туралы ұсынысы. Манн ауруды толығымен теріс деп қарастыруға болмайды деп сенді. Достоевский туралы эссесінде ол былай дейді: "бірақ ең бастысы, кім ауырған, кім ақылсыз, кім эпилепсиямен немесе параличпен күресіп жатыр: ешқандай интеллектуалды немесе мәдени аспектісі жоқ орташа, ақылы нашар адам; әлде Ницше немесе Достоевский? Олардың жағдайында аурудан денсаулықтан немесе ақыл-естен гөрі өмірге және өсуге маңыздырақ, пайдалырақ нәрсе шығады [I] Басқаша айтқанда: жан мен ақылдың кейбір жеңістері аурусыз, ақылсыздықсыз, рухтың қылмысысыз мүмкін емес".
Throughout Mann's Dostoevsky essay, he finds parallels between the Russian and the sufferings of Friedrich Nietzsche. Speaking of Nietzsche, he says, "his personal feelings initiate him into those of the criminal in general all creative originality, all artist nature in the broadest sense of the word, does the same. It was the French painter and sculptor Degas who said that an artist must approach his work in the spirit of the criminal about to commit a crime." Nietzsche's influence on Mann runs deep in his work, especially in Nietzsche's views on decay and the proposed fundamental connection between sickness and creativity. Mann believed that disease should not be regarded as wholly negative. In his essay on Dostoevsky, we find: "but after all and above all it depends on who is diseased, who mad, who epileptic or paralytic: an average dull witted man, in whose illness any intellectual or cultural aspect is non existent; or a Nietzsche or Dostoyevsky. In their case something comes out in illness that is more important and conducive to life and growth than any medical guaranteed health or sanity [I]n other words: certain conquests made by the soul and the mind are impossible without disease, madness, crime of the spirit."
Жыныстық қатынас
Маннның күнделіктері оның гомосексуализммен күресін ашады, бұл оның шығармаларында көрініс тапты, ең бастысы, егде жастағы Ашенбахтың 14 жасар поляк жігіті Тадциоға деген құмарлығы арқылы Венециядағы өлім (Венециядағы өлім, 1912). Энтони Хейлбюттің "Томас Манн: Эрос және әдебиет" (1997) атты өмірбаянында Маннның жыныстық қатынасының өзінің шығармашылығындағы маңыздылығы ашылды. Гилберт Адаирдің "Нағыз Тадзио" (2001) еңбегінде 1911 жылдың жазында Манн әйелі мен ағасымен бірге Венеция Лидосындағы Гранд-Хотел де Байнс-та тұрғаны туралы баяндалады. Сол кезде ол 10 жастағы поляк баласының (нағыз Тадзио) періштелік тұлғасы Владыслав (Владзио) Моеске қызығып кетті. Маннның күнделігі оның 13 жасар ұлы "Эйссиге" деген қызығушылығын жазады. Клаус Манн: "Соңғы уақытта мен оған қатты тартыламын" (22 маусым). Артқы планда ер адамнан ер адамға эротизм туралы әңгімелер өтеді; Карл Мария Веберге осы тақырыпта ұзақ хат жазылған, ал күнделік: "Бұл күндері Клаусқа ғашық" (5 маусым). "Ейси, мені қазір таңғалдырады" (11 шілде). "Ейсиге қуанамын, оның ваннада өте сұлу. Мен ұлым Ессидің төсекте жатып, оның қоңыр денесін жалаңаш оқып жатқанын өте табиғи деп санаймын, бұл мені мазалайтын" (25 шілде). "Мен жігіттердің бөлмесінен шу естіп, Ессидің Голоның төсегінің алдында толығымен жалаңаш тұрып, ақымақ әрекет еткенін байқадым. Оның еркекшелік алдындағы, жарқыраған денесі қатты әсер қалдырады. Қауіпсіздік" (1920 ж. 17 қазан). Манн скрипкашы және суретші Пол Эренбергтің досы болды, оған жас жігіт ретінде сезімдері болды (кем дегенде 1903 жылға дейін бұл сезімдер суынып кеткеніне дәлел бар). Эренбергке деген сүйіспеншілігі, ол дептерлік жазбалармен расталған, Маннға қиындықтар мен ыңғайсыздықтар туғызды және ол 1901 жылы кездескен Мэри Смит есімді ағылшын әйелге үйленуіне кедергі болған болуы мүмкін. 1950 жылы Манн 19 жасар официант Франц Вестермайермен кездесіп, күнделік жазбасына "Біріне бір рет осыны, біріне бір рет махаббатты" айтып қалды. 1975 жылы Маннның күнделіктері жарияланып, Германияда ұлттық сенсация туғызғанда, зейнеткер Вестермайерді АҚШ-та іздестірді: ол Маннның мазасыздығының объектісі болғанын білгенде, бірақ оның тереңдігіне таң қалды. Манн өзінің романдарында автобиографиялық компоненттер бар екенін әрқашан жоққа шығарғанмен, оның өмірін қаншалықты толғандыратын күнделіктерінің ашылуы оның жұмысына қайта баға беруді әкелді. Томастың ұлы Клаус Манн өзінің әдеби шығармашылығында және ашық өмір салтында әуел бастан-ақ өзінің гомосексуализмімен ашық айналысты, ол күнделігінде әкесінің "сублимациясына" сын көзбен қарады. Ал Томастың қызы Эрика Манн мен ұлы Голо Манн өмірінің соңына дейін шындықты мойындаған.
Mann's diaries reveal his struggles with his homosexuality, which found reflection in his works, most prominently through the obsession of the elderly Aschenbach for the 14 year old Polish boy Tadzio in the novella Death in Venice (Der Tod in Venedig, 1912). Anthony Heilbut's biography Thomas Mann: Eros and Literature (1997) uncovered the centrality of Mann's sexuality to his oeuvre. Gilbert Adair's work The Real Tadzio (2001) describes how, in the summer of 1911, Mann had stayed at the Grand Hôtel des Bains on the Venice Lido with his wife and brother, when he became enraptured by the angelic figure of Władysław (Władzio) Moes, a 10 year old Polish boy (the real Tadzio). Mann's diary records his attraction to his own 13 year old son, "Eissi" – Klaus Mann: "Klaus to whom recently I feel very drawn" (22 June). In the background conversations about man to man eroticism take place; a long letter is written to Carl Maria Weber on this topic, while the diary reveals: "In love with Klaus during these days" (5 June). "Eissi, who enchants me right now" (11 July). "Delight over Eissi, who in his bath is terribly handsome. Find it very natural that I am in love with my son Eissi lay reading in bed with his brown torso naked, which disconcerted me" (25 July). "I heard noise in the boys' room and surprised Eissi completely naked in front of Golo's bed acting foolish. Strong impression of his premasculine, gleaming body. Disquiet" (17 October 1920). Mann was a friend of the violinist and painter Paul Ehrenberg, for whom he had feelings as a young man (at least until around 1903 when there is evidence that those feelings had cooled). The attraction that he felt for Ehrenberg, which is corroborated by notebook entries, caused Mann difficulty and discomfort and may have been an obstacle to his marrying an English woman, Mary Smith, whom he met in 1901. In 1950, Mann met the 19 year old waiter Franz Westermeier, confiding to his diary "Once again this, once again love". In 1975, when Mann's diaries were published, creating a national sensation in Germany, the retired Westermeier was tracked down in the United States: he was flattered to learn he had been the object of Mann's obsession, but also shocked at its depth. Although Mann had always denied his novels had autobiographical components, the unsealing of his diaries revealing how consumed his life had been with unrequited and sublimated passion resulted in a reappraisal of his work. Thomas's son Klaus Mann dealt openly from the beginning with his own homosexuality in his literary work and open lifestyle, referring critically to his father's "sublimation" in his diary. On the other hand, Thomas's daughter Erika Mann and his son Golo Mann came out only later in their lives.
Басқа
Гириш Карнадтың "Хаявадана" (1972) пьесасы "Алмастырылған бас" тақырыбындағы шығарманың негізінде жазылған және Якшагана халық театрының формасын қолданды. Пьесаның неміс тіліндегі нұсқасын Виджая Мехта режиссерлік етті, ол Deutsches National Theatre, Weimar репертуарының бір бөлігі болды. Джули Таймор мен Сидни Голдфарбтың бейімдеуімен, Эллиот Голдентальдың музыкасы қойылған "Алмастырылған бас" пьесасының музыкалық қойылымы 1988 жылы Филадельфиядағы Американдық музыка театры фестивалінде және Нью-Йорктегі Линкольн орталығында көрсетілді. Маннның 1896 жылғы "Көңіл көшіру" атты әңгімесі Лейбер мен Столлердің "Бәрі осымен бітті ме?" әнінің негізі болды, бұл ән 1969 жылы Пегги Ли тарапынан танымал болды. 1994 жылғы эссесінде Умберто Эко бұқаралық ақпарат құралдарының "Джойс жалықтыра ма?" деген сұраққа орнына "Томас Маннды оқуда эрекция туындай ма?" деген тақырыпты талқылауын ұсынады. Маннның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Калифорниядағы өмірі, соның ішінде үлкен ағасы Генрих Маннмен және Бертольт Брехтпен болған қарым-қатынасы Кристофер Хэмптонның "Голливудтан әңгімелер" пьесасының тақырыбы болып табылады. Кольм Тойбиннің 2021 жылғы "Сиқыршы" атты көркем өмірбаяны Маннның отбасы мен саяси оқиғалар аясындағы бейнесін көрсетеді.
Hayavadana (1972), a play by Girish Karnad, was based on a theme drawn from The Transposed Heads and employed the folk theatre form of Yakshagana. A German version of the play was directed by Vijaya Mehta as part of the repertoire of the Deutsches National Theatre, Weimar. A staged musical version of The Transposed Heads, adapted by Julie Taymor and Sidney Goldfarb, with music by Elliot Goldenthal, was produced at the American Music Theater Festival in Philadelphia and the Lincoln Center in New York in 1988. Mann's 1896 short story "Disillusionment" is the basis for the Leiber and Stoller song "Is That All There Is? ", famously recorded in 1969 by Peggy Lee. In a 1994 essay, Umberto Eco suggests that the media discuss "Whether reading Thomas Mann gives one erections" as an alternative to "Whether Joyce is boring". Mann's life in California during World War II, including his relationships with his older brother Heinrich Mann and Bertolt Brecht is a subject of Christopher Hampton's play Tales from Hollywood. Colm Tóibín's 2021 fictionalised biography The Magician is a portrait of Mann in the context of his family and political events.
Саяси көзқарастар
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Манн кайзер Вильгельм II-нің консервативтілігін қолдады, либерализмді сынады және Ұлы соғысты "тазару, азат ету, зор үміт" деп атап, соғыс күшін қолдады. 600 беттік "Саяси емес адамның толғаныстары" (1918) еңбегінде Манн өзінің консервативті, антимодернистік философиясын ұсынды: материалдық прогреске қарағанда рухани дәстүр, теңдікке негіделген интернационализмге қарағанда неміс патриотизмі және түбірсіз өркениетке қарағанда түбірленген мәдениет. "Немец Республикасы туралы" (Von Deutscher Republik, 1922) еңбегінде Манн неміс зиялыларын жаңа Веймар Республикасын қолдауға шақырды. Бұл шығарма 1922 жылғы 13 қазанда Берлиндегі Бетховен залында оқылды және 1922 жылғы қарашада Die neue Rundschau журналында жарияланды. Бұл еңбекте Манн Республиканы эксцентрикті түрде қорғауды Новалис пен Уолт Уитменді терең зерттеуге негіздеді. Содан кейін оның саяси көзқарастары біртіндеп либералды солшылдыққа және демократиялық принциптерге қарай өзгере бастады. Манн бастапқыда солшыл либералды Германия Демократиялық партиясын қолдады, кейін одан да солға жылжып, социал-демократтардың бірігуін қадағалады. 1930 жылы ол Берлинде "Ақылға шақыру" деген тақырыпта сөз сөйледі, онда нацизмді қатты айыптады және жұмысшы табының қарсылығын күшейтті. Бұдан кейін ол нацистерді сынаған көптеген мақалалар мен лекциялар жазды. Сонымен қатар, ол социалистік идеяларға көбірек бейімделді. 1933 жылы нацистер билікке келген кезде Манн әйелімен Швейцарияда демалыста болды. Нацистік саясатты қатты айыптағандықтан, оның ұлы Клаус оған елге қайтпауға кеңес берді. Ағасы Генрих пен ұлы Клаустың кітаптарынан айырмашылығы, Маннның кітаптары 1933 жылғы мамыр айында Гитлер режимімен жазатайым өртеліп тасталған жоқ, мүмкін ол 1929 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты болғандықтан. 1936 жылы нацистік үкімет оның неміс азаматтығынан бас тартты. Соғыс кезінде Манн нацистерге қарсы бірқатар радио сөздер жасады, олар "Германияны тыңда!" деген атпен 1943 жылы жарияланды. Олар АҚШ-та жазылып, содан кейін Ұлыбританияға жіберілді, онда Британдық радиокорпорациясы оларды эфирге шығарды, неміс тыңдаушыларына жетуді үміттене отырып.
During World War I, Mann supported the conservatism of Kaiser Wilhelm II, attacked liberalism, and supported the war effort, calling the Great War "a purification, a liberation, an enormous hope". In his 600 page long work Reflections of a Nonpolitical Man (1918), Mann presented his conservative, anti modernist philosophy: spiritual tradition over material progress, German patriotism over egalitarian internationalism, and rooted culture over rootless civilisation. In "On the German Republic" (Von Deutscher Republik, 1922), Mann called upon German intellectuals to support the new Weimar Republic. The work was delivered at the Beethovensaal in Berlin on 13 October 1922, and published in Die neue Rundschau in November 1922. In the work, Mann developed his eccentric defence of the Republic based on extensive close readings of Novalis and Walt Whitman. Thereafter, his political views gradually shifted toward liberal left and democratic principles. Mann initially gave his support to the left liberal German Democratic Party before shifting further left and urging unity behind the Social Democrats. In 1930, he gave a public address in Berlin titled "An Appeal to Reason", in which he strongly denounced Nazism and encouraged resistance by the working class. This was followed by numerous essays and lectures in which he attacked the Nazis. At the same time, he expressed increasing sympathy for socialist ideas. When the Nazis came to power in 1933, Mann and his wife were on holiday in Switzerland. Due to his strident denunciations of Nazi policies, his son Klaus advised him not to return. In contrast to those of his brother Heinrich and his son Klaus, Mann's books were not among those burnt publicly by Hitler's regime in May 1933, possibly since he had been the Nobel laureate in literature for 1929. In 1936, the Nazi government officially revoked his German citizenship. During the war, Mann made a series of anti Nazi radio speeches, published as Listen, Germany! in 1943. They were recorded on tape in the United States and then sent to the United Kingdom, where the British Broadcasting Corporation transmitted them, hoping to reach German listeners.
Кеңес коммунизмі мен нацистік фашизм туралы пікірлер
Манн өзінің "Есту, Германия!" (Неміс тыңдаушылары!) атты елден жер аударылған кезде жазылған хаттар жинағына сенім білдірді. Ол, Кеңес коммунизмін нацистік фашизммен тоталитарлық жүйелер екендігіне байланысты теңеу, фашизмге деген бейімділікті көрсету үшін жасалған ойсыздық немесе адалсыздық екенін айтты. Ол бұл пікірін 1949 жылдың шілдесіндегі неміс баспасөзімен сұхбатында нақтылады, өзінің коммунист емес екенін, бірақ коммунизмнің кем дегенде адамзаттың идеалдары мен жақсы болашаққа қатысы бар екенін мәлімдеді. Ол коммунистік революцияның автократиялық режимге айналуын трагедия деп, ал нацизмді тек "шайтандық нигилизм" деп сипаттады.
Mann expressed his belief in the collection of letters written in exile, Listen, Germany! (Deutsche Hörer! ), that equating Soviet communism with Nazi fascism on the basis that both are totalitarian systems was either superficial or insincere in showing a preference for fascism. He clarified this view during a German press interview in July 1949, declaring that he was not a communist but that communism at least had some relation to ideals of humanity and of a better future. He said that the transition of the communist revolution into an autocratic regime was a tragedy while Nazism was only "devilish nihilism".
Ағылшын тіліндегі жинақтар
1922: Үш онжылдықтың әңгімелері (ауд. Х. Т. Лоу Портер). 1896-1922 жылдар аралығында жазылған 24 әңгімеден тұрады. Алғашқы американдық басылымы 1936 жылы жарық көрген. 1963: Венециядағы өлім және тағы жеті әңгіме (ауд. Х. Т. Лоу Портер). Кіріктіреді: "Венециядағы өлім"; "Тонио Крьогер"; "Марио және сиқыршы"; "Дүрбелең мен ерте қайғы"; "Адам және оның иті"; "Вальсунгтардың қаны"; "Тристан"; "Феликс Крулл". 1970: Тонио Крьогер және басқа әңгімелер (ауд. Дэвид Люк). Кіріктіреді: "Кішкентай мырза Фридман"; "Жокер"; "Шіркеуге апаратын жол"; "Гладиус Деи"; "Тристан"; "Тонио Крьогер". 1988 жылы "Венециядағы өлім және басқа әңгімелер" деген атпен қайта басылды, онда атаудан белгілі болатын әңгіме қосылды. 1997: Алты ерте әңгіме (ауд. Петр Константин). Кіріктіреді: "Көрініс: Прозалық эскиз"; "Құлаған"; "Бақытқа құштарлық"; "Өлім"; "Кек алу: Новеллаға дайындық"; "Анекдот". 1998: Венециядағы өлім және басқа да әңгімелер (ауд. Жоахим Нойгрошель). Кіріктіреді: "Бақытқа деген ниет"; "Кішкентай мырза Фридман"; "Тобиас Миндерникель"; "Кішкентай Лиззи"; "Гладиус Деи"; "Тристан"; "Ашаршылық: Зерттеу"; "Тонио Крьогер"; "Дарынды бала"; "Қиын сағат"; "Вальсунгтардың қаны"; "Венециядағы өлім". 1999: Венециядағы өлім және басқа да әңгімелер (ауд. Джефферсон Чейз). Кіріктіреді: "Тобиас Миндерникель"; "Тристан"; "Тонио Крьогер"; "Балалық дарын"; "Қиындық сағаты"; "Венециядағы өлім"; "Адам мен ит". 2023: Жаңа таңдалған әңгімелер (ауд. Дамион Сёрлс). Кіріктіреді: "Хаотикалық әлем және балалық шақтағы қайғы"; "Ханно Будденбруктың өмірінен бір күн" (Будденбруктерден үзінді); "Луизи"; "Венециядағы өлім"; "Феликс Круллдің әңгімесі, алаяқ – Бірінші бөлім: Менің балалық шағым". Кольм Тойбиннің пікірі.
1922: Stories of Three Decades (trans. H. T. Lowe Porter). Includes 24 stories written from 1896 to 1922. First American edition published in 1936. 1963: Death in Venice and Seven Other Stories (trans. H. T. Lowe Porter). Includes: "Death in Venice"; "Tonio Kröger"; "Mario and the Magician"; "Disorder and Early Sorrow"; "A Man and His Dog"; "The Blood of the Walsungs"; "Tristan"; "Felix Krull". 1970: Tonio Kröger and Other Stories (trans. David Luke). Includes: "Little Herr Friedemann"; "The Joker"; "The Road to the Churchyard"; "Gladius Dei"; "Tristan"; "Tonio Kroger". Republished in 1988 as "Death in Venice and Other Stories" with the addition of the eponymous story. 1997: Six Early Stories (trans. Peter Constantine). Includes: "A Vision: Prose Sketch"; "Fallen"; The Will to Happiness"; "Death"; "Avenged: Study for a Novella"; "Anecdote". 1998: Death in Venice and Other Tales (trans. Joachim Neugroschel). Includes: "The Will for Happiness"; "Little Herr Friedemann"; "Tobias Mindernickel"; "Little Lizzy"; "Gladius Dei"; "Tristan"; "The Starvelings: A Study"; "Tonio Kröger"; "The Wunderkind"; "Harsh Hour"; "The Blood of the Walsungs"; "Death in Venice". 1999: Death in Venice and Other Stories (trans. Jefferson Chase). Includes: "Tobias Mindernickel"; "Tristan"; "Tonio Kröger"; "The Child Prodigy"; "Hour of Hardship"; "Death in Venice"; "Man and Dog". 2023: New Selected Stories (trans. Damion Searls). Includes: "Chaotic World and Childhood Sorrow"; "A Day in the Life of Hanno Buddenbrook" (excerpt from Buddenbrooks); "Louisey"; "Death in Venice"; "Confessions of a Con Artist, by Felix Krull—Part One: My Childhood". Review by Colm Tóibín
ТМИ зерттеулері
TMI Research метадеректер қоры "Thomas Mann International" желісінің мұрағаттық материалдары мен кітапханалық қорларын біріктіреді. Желі 2017 жылы Buddenbrookhaus/Heinrich und Thomas Mann Zentrum (Любек), Monacensia im Hildebrandhaus (Мюнхен), ETH Цюрихтің Томас Манн мұрағаты (Цюрих/Швейцария), Томас Манн үйі (Лос-Анджелес/АҚШ) және Thomo Manno kultūros centras/Thomas Mann Culture Centre (Nida/Литва) бес мекемесінің күшімен құрылды. Бұл үйлер Томас Манн өмірінің маңызды кезеңдерін көрсетеді. ETH Zurich-те орналасқан платформа желілік серіктестердің барлық үйлердегі коллекцияларын зерттеуге мүмкіндік береді. Дерекқорға тегін қол жеткізуге болады және ол Томас Манн мен Манн отбасы туралы 165 000-нан астам жазбаны, оның ішінде хаттарды, түпнұсқа басылымдарды, фотосуреттерді, монографияларды және эсселерді қамтиды. Қосымша сілтемелер сізді байланыс ақпараты мен толық мәліметтері бар тиісті дерекқорларға жетелейді.
The metadatabase TMI Research brings together archival materials and library holdings of the network "Thomas Mann International". The network was founded in 2017 by the five houses Buddenbrookhaus/Heinrich und Thomas Mann Zentrum (Lübeck), the Monacensia im Hildebrandhaus (Munich), the Thomas Mann Archive of the ETH Zurich (Zurich/Switzerland), the Thomas Mann House (Los Angeles/USA) and the Thomo Manno kultūros centras/Thomas Mann Culture Centre (Nida/Lithuania). The houses stand for the main stations of Thomas Mann's life. The platform, which is hosted by ETH Zurich, allows research in the collections of the network partners across all houses. The database is freely accessible and contains over 165,000 records on letters, original editions, photographs, monographs and essays on Thomas Mann and the Mann family. Further links take you to the respective source databases with contact options and further information.