Кіріспе

Роберт Людлумның романдарындағы ойдан шығарылған кейіпкер Джейсон Борн (/b/ɔːr/) – романдар сериясының және одан кейінгі фильмдердің басты кейіпкері және жетекші тұлғасы. Бұл кейіпкерді романшы Роберт Людлум жасаған. Ол алғаш рет 1980 жылы жарық көрген «Борнның кім екені» (The Bourne Identity) романында пайда болды, бұл роман 1988 жылы телевизияға бейімделді. Роман 2002 жылы сол атпен көркем фильмге бейімделді, онда басты рөлді Мэтт Дэймон сомдады. Кейіпкер бастапқыда Людлумның 1980 және 1990 жылдар аралығында жарық көрген үш романында, содан кейін 2004 және 2019 жылдар аралығында Эрик Ван Ластбадер жазған он бір романында және 2020 жылдан бері Брайан Фрименнің үш романында қамтылған. Алғашқы көркем фильммен қатар, Джейсон Борн «Борн үстемдігі» (The Bourne Supremacy, 2004), «Борн ультиматумы» (The Bourne Ultimatum, 2007) және «Джейсон Борн» (Jason Bourne, 2016) фильмдерінің үш жалғасында да пайда болды, оларда Дэймон қайтадан басты рөлде ойнады. Джереми Реннер 2012 жылдың тамызында шыққан франшизаның төртінші фильмі «Борн мұрасы» (The Bourne Legacy) фильмінде ойнады. Дэймон сұхбаттарында Пол Гринграсссыз, екінші және үшінші фильмдерді режиссерлеген режиссер Пол Гринграсссыз тағы бір Борн фильмін түсірмейтінін айтты. Гринграсс франшизаның бесінші фильмінде Дэймонды түсіруге келісті. Гринграсс сценарийді редактор Кристофер Роузбен бірлесіп жазды.

Әдебиет тарихы

Джейсон Борн – Дэвид Уэбб қолданған көптеген лақап аттардың бірі, ол – карьералық сыртқы істер қызметінің офицері және Қашқар Шығысы мәселелеріне маманданған. "Борнның кім екені" оқиғаларынан бұрын Уэббтің Дао есімді тай әйелі және Пномпеньде Джошуа мен Алисса есімді екі баласы болған. Веббтің әйелі мен балалары Вьетнам соғысы кезінде Камбоджаға қателікпен кірген бір истребитель ұшағы екі бомба тастап, Меконг өзенінің жанындағы бір жерді атқылағанда қаза тапты. Бірақ, Веббке белгісіз болғандай, Джошуа тірі қалды. Камбоджаның соғыста бейтарап болуына байланысты, әр ел ұшақты өзіне жатқызбады, демек, ешкім оқиғаға жауапкершілік алмады. Өзінің жоғалтуының теріс және кездейсоқтығына ашуланған Уэбб Сайгонға барып, досы және ЦРУ офицері Александр Конклиннің қатаң басшылығымен "Медуза" деп аталатын құпия арнайы күштердің элиталық бөлімінде оқудан өтті. Бұл ұйымда Уэбб тек "Дельта-1" кодтық атымен ғана танылды.

Медуза

Медуза атты қастандық жасау тобы немесе өлім отряды Солтүстік Вьетнамға кіріп, Вьетконг мүшелерін және олардың жақтастарын өлтіру үшін құрылды. Оның құрамына қылмыскерлер кірді, ал оған Дельта есімді адам басшылық етті және Медузаны темір қауырсынмен басқарды. Ол қатыгездігімен, бұйрықтарды орындамауымен және миссиялардағы үлкен табысымен танымал болды, нәтижесінде Уэббтің ағасы, АҚШ армиясының лейтенанты Гордон Уэбб Сайгондағы қызметтік сапары барысында ұрланды. Гордон Уэббті құтқару операциясы кезінде "Медуза" тобының алғашқы мүшесі Джейсон Чарльз Борнның қос тыңшы екені анықталды, ол Солтүстік Вьетнам армиясының көптеген сарбаздарын олардың орналасқан жері туралы ескертті. Дельта Борнды Солтүстік Вьетнамдықтарды өлтіргеннен кейін тауып, Там Куан ормандарында оны өлтірді. Борнның өлімі Медузаның жоғары құпия статусының арқасында жарияланбады.

" Тредстоун " операциясы

Бірнеше жыл өткен соң, ЦРУ-ның "Трейдстоун Седьмой Один" деп аталған арнайы операциялық бөлімі құрылды. Бұл бөлім Нью-Йорктегі Седьмой Первый көшесіндегі ғимараттың атымен аталып, әйгілі Карлос Шакалды жою мақсатымен құрылды. Веббті "Монах" лақап атымен танымал Дэвид Эбботт бөлімнің жетекші агенті болуға шақырды. Осы кезде Уэбб (Делта) соғыста жоғалып кеткен (MIA) Джейсон Борнның кімлігін қабылдады. Шындығында Борн ұзақ қылмыстық өтілі бар қатыгез кісі өлтіруші болғандықтан, оның жоғалып кетуі осы қадамға себеп болды. Мақсат – "Джейсон Борнды" әлемдегі террористер мен қылмыскерлердің қорқынышына айналдыру, элиталық және қатыгез кісі өлтірушіге айналдыру еді. Осы кісі өлтірушінің псевдонімі "Кейн" болды. Мұндай аңызды жасаудың себебі – сол кезде әлемдегі ең жақсы және ең танымал кісі өлтіруші саналған "Карлос" немесе "Карлос Шакал" (нағыз аты Илич Рамирес Санчес) сияқты белгілі кісі өлтірушіге бәсекелес жасау еді. Осы аңыз арқылы Қаиннің мақсаты, усақ-түйекке көңіл бөлмейтін Карлосты "басына оқ тигізу үшін" жасырын өмірден шығару болды.

Фильмнің тарихы

Фильмдер сериясында Джейсон Борн 1970 жылғы 13 қыркүйекте (немесе 1978 жылғы 4 маусымда «Джейсон Борн» фильмінде) Миссури штатының Никса қаласында Дэвид Уэбб болып дүниеге келгені айтылады (бірақ «Ultimatum» фильмінде оған нақты бір нысанаға кодталған сілтеме ретінде 1971 жылғы 15 сәуір күні жалған көрсетіледі). Ол АҚШ армиясына қосылып, 1997 жылы ЦРУ-дың Treadstone бағдарламасына іріктеледі. Оның әкесі Ричард Уэбб – ЦРУ-дың аға талдаушысы, ол Treadstone-ды құрады, ол – элиталық кісі өлтірушілерді даярлап, жұмысқа орналастыруға арналған құпия жоба. Веббті жұмысқа тарту үшін, Бейрутта оның әкесі ЦРУ-дың жалған тумен жасалған көлік бомбасымен өлтіріледі. Бұл амал сәтті аяқталады; Вебб ЦРУ-ға жүгінеді және Нил Дэниелс, Treadstone бағдарламасының бастығы, оны бағдарламаға қабылдайды, ал доктор Альберт Хирш, Treadstone агенттерінің медициналық сараптамасын қадағалайды. Ол Нью-Йорктегі құпия рекрутинг орталығына жеткізіледі, онда Хирш оны бірнеше күн бойы суға батырып, ұйқыдан айыру арқылы азаптауға бұйрық береді. Ол белгісіз бір ер адамды (сол нағыз Джейсон Борн болған болуы мүмкін) сұрақсыз өлтірген кезде ресми түрде қабылданады. Содан кейін оған Джейсон Борн деген жаңа тұлға беріледі, ал оның нағыз кім екені құпия болып қалады. Ол бірнеше тіл үйреніп, көптеген жекпе-жек өнері түрлерін меңгергеннен кейін Treadstone бағдарламасына қосылады, оның миссияларын Конклин басқарады. Оның алғашқы тапсырмасы, ресми емес, Берлинде, Германияда орын алады: Владимир Нескинің өлтірілуі, ол Ресей саясаткері, ол Treadstone директоры Уорд Эбботт пен ресейлік олигарх Юрий Гретковтың ЦРУ-дан ұрлаған 20 миллион долларлық құпия қаражатты әшкерелеуге ниеттенген. Конклиннің бұйрығымен Борн Нески мен оның әйелін өлтіріп, оқиғаны өзіне-өзі қол жұмсау ретінде көрсетіп береді. Борн үш жыл бойы бағдарламаның бас агенты ретінде жұмыс істейді, Францияның Парижі қаласында орналасып, негізінен Еуропа бойынша кісі өлтіру тапсырмаларын орындайды, оқшау өмір сүреді. Оның ресми байланыс адамы – логистикалық агент Никки Парсонс, ол да Парижде орналасқан, ол Борнға деген сезімдерін Treadstone басшылығынан жасырып отырады. Оның өміріндегі шешуші өзгеріс Никуана Вомбосиді өлтіру туралы бұйрық алғаннан кейін болады. Вомбоси – қуғынға ұшыраған африкалық соғыс лорды, ол ЦРУ-ны мемлекет басшысы лауазымына қайта орналастыруға шантаж жасап, әйтпесе ЦРУ-дың бірнеше құпияларын жариялауға арандатып отыр. Джон Майкл Кейн деген лақап атымен Борн Вомбоси туралы ақпарат жиналайды. Ол соғыс лордының яхтасына кіріп, бес күн бойы жасырынып, Жерорта теңізінің ортасында суық түнінде пайда болады, Вомбосиді экипаж мүшесі өлтіргендей етіп өлтіруді жоспарлайды. Алайда, Вомбоси балаларымен қоршалған, сондықтан Борн оны өлтіруге батыл бола алмайды. Ол қайықтан шығып, миссиядан бас тартуға тырысады, бірақ белгісіз біреу оны екі рет арқасынан атып, яхтадан теңізге құлатады, соның салдарынан ол есін жоғалтады, бұл Вебб/Борнның өзінің кім екенін ұмытуына себеп болады.

Романдар

Серияға Роберт Лудлум мен Эрик Ван Ластбадер екеуінің жазған он бес романы кірді. Лудлумның сериясына Борн трилогиясы деп аталатын алғашқы үш кітап жатады. 2001 жылы Лудлумның қайтысынан кейін Ластбадер кейіпкерді өзінің романдар сериясында жалғастырды, ол 2020 жылға дейін он бір кітаптан тұрады. Он екінші роман, "The Bourne Nemesis" 2019 жылы шығуы жоспарланған, бірақ 2020 жылдың шілде айына қарай оның жарық көретіні күмәнді.

Борнның жеке басы (1980)

Марсельдің жанындағы Жерорта теңізінде итальяндық балықшылар екі рет оқталған, есінен айырылған адамды су бетінде жүзіп жатқан күйінде табады. Ол оянып, өте қатысты есте сақтау қабілетін жоғалтқанын сезінеді. Оның жамбасына енгізілген фотонегатив оны Цюрихтегі банкке жеткізеді, онда ол өзін Джейсон Борн деп есімдеп жүргенін біледі. Есін қайтаруға тырысқанда, Борн себебі белгісіз жауыздардың назарына ілігеді. Бір қонақ үйде, қашқан кезде, Борн құтылу үшін Мари Сент-Жак атты жас әйелді кепілге алады. Мари – Канада үкіметінің қызметкері. Борн мен Мари "Джейсон Борн" – жалдамалы кісі өлтірушінің жасырын есімі екенін, сондай-ақ ЦРУ мен "Карлос Шакал" деп танылатын тағы бір жалдамалы кісі өлтірушінің оған қызығушылық танытып жатқанын анықтайды. Мари оның танысқан адамының барлық жаңалықтарда айтылғандай, қатыгез кісі өлтіруші болмайтынына сенімді. Ол Борнды нағыз кім екенін анықтауға итермелейді, соңында ол шындықты табады. Осы уақыт ішінде Борнның санасында "Кейн Чарли үшін, ал Дельта – Кейн үшін" деген сөздер қайта-қайта мазалайды, оны миссиясының бағытына жетелейді.

Борн билігі (1986)

Есі қалпына келгеннен кейін және ЦРУ-дан зейнеткерлікке шыққан Дэвид Уэбб қазір Мэн штатындағы университетте Азия тану пәнін оқытады және Маримен бірге өмір сүреді. Оны сырттай қуатты қытайлық есірткі саудагері тұтқынға алғандай көрінеді, бірақ іс жүзінде АҚШ үкіметі осы есірткі саудагерін жасырын операция ретінде пайдаланады. Бұл схеманың мақсаты – Уэббті бұрынғы өзіне, мифтік Джейсон Борнға қайтару, Қытайдағы Борнның көрінетін өзіне қарсы әрекет ету үшін. Көрінетін Борнға Таяу Шығыста саяси қастандық жасалды деп айыпталды, ең жаман жағдайда бұл Гонконгты кімге тиесілігі үшін Қытайда азаматтық соғысқа ұшырауы мүмкін.

Борн ультиматумы (1990)

Қартайған Карлос Шакалдың жаман аты естен шығып бара жатқанда, ол өлер алдында екі нәрсе істеуге шешім қабылдайды: Джейсон Борнды өлтіру және Шакалдың оқытылған, бірақ кейіннен қабылдамаған Новгородтағы КГБ нысанын жою. Веббтің отбасы Кариб теңізінде жасырынуға мәжбүр болады, ал Вебб өзі Конклинмен бірге Шакалды іздеп, өлтіру үшін жұмыс істейді. Вебб қазір НАТО қолбасшысын, Қорғаныс министрлігінің маңызды тұлғаларын және Нью-Йорк қор биржасындағы ірі фирмаларды бақылайтын, дерлік шексіз күшті экономикалық құрылым – "Медузаның" маңызды мүшесі болып көрінеді. Жоспар "Медузаның" ресурстарын Шакалмен байланыс үшін пайдалану. Вебб оны қоздыру үшін өзінің өлімін сахналап қояды. Осыдан кейін Шакал екінші мақсатына көшеді. Вебб Конклин мен КГБ агентынің көмегімен Шакалды табады, ал Шакал КГБ кешенін бұзуға кіріседі. Соңғы қақтығыста Шакал бөгеттің шлюзіне түсіп, суға батып кетеді, ал Вебб отбасына қайта оралады.

Борн мұрасы (2004)

"Борн ультиматумы" фильмінің шешімді оқиғаларынан кейін Джейсон Борн тағы да Дэвид Уэбб болып, қазір Джорджтаун университетіндегі тіл білімі профессоры ретінде өмір сүре алады. Бірақ бұл тыныштық ұзаққа созылмайды. Уэббтің басына жақын жерде дыбыссыз оқ атылғанда, Борнның жасырын жағы қайта оянады. Оның алғашқы мақсаты Конклинге жету. Бірақ Борн білмейтіні, Степан Спалько деген венгр оны оңай құтыла алмайтын тұзаққа түсірген – оның мансаптық бейнесі де оны сақтап қала алмайды. Ал Джорджтаунда оны өлтіруге тырысқан адам, қатігез және жеке кек қайтару жолынан айнымайды.

Борнның сатқындығы (2007)

Джейсон Борн ЦРУ-дағы жалғыз досы Мартин Линдросты құтқару миссиясын қабылдайды. Линдрос Африкада уран жөніндегі жүктерді қадағалап жүрген кезде жоғалып кеткен. Америкаға қауіпсіз оралғаннан кейін Линдрос Борнға Одессада ядролық материал сатып алып жатқан террористердің ақша ағынын анықтауға көмектесуге көндіреді. Бірақ ол жерге келген соң Борнға бейтаныс орындар мен оқиғалар туралы шатастыратын естеліктер кедергі келтіреді, және ол біреу оны адастыру үшін миын жуып жатыр ма, немесе одан да жаманы, Африкада құтқарып қалған адам шынымен Мартин Линдрос па деп күмәнданады. Енді Борн террористердің жолына тосқандарды жібермейтін ақылды қарсыластарынан бір қадам алда болуға тырысып, дәлелдер жинауы керек.

Борн санкциясы (2008)

Джейсон Борн Джорджтаун университетіне және оның екінші жағы Дэвид Уэббтің тыныш өміріне қайта оралады, қалыпты жағдайға үміттенеді. Бірақ, өмірін қауіпке тігуге толы, адреналинмен құйылып өткен жылдардан кейін Борн тіл білімі профессорының аяулы өміріне бейімделе алмай, жалықсады. Оның мазасыздығын сезген профессор Спектер бұрынғы студентінің өлтірілуін тергеуге көмек сұрайды. Жас жігіт өлген кезде бір топтың террористік қызметтері, соның ішінде АҚШ-қа шабуыл жасау жоспары туралы ақпаратты алып жүрген. Ұйым, Қара Легион, және оның жоспары Орталық барлау агенттігінің назарына да ілікті, оның жаңа директоры Вероника Харт өкіметін орнатуға күш салып бақты. Харттың әлсіздігін көрсетіп, ЦРУ-ны бақылауға алуға мүмкіндік тапқан Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің қызметкерлері ЦРУ-дың ешқашан орындай алмаған нәрсені істеуге тырысады: Джейсон Борнды іздеп тауып, өлтіру. Еуропада Борнның Қара Легионға қатысты тергеуі оның қос өміріндегі ең қауіпті және күрделі операциялардың біріне айналады, ал қаскөй минутына сай жақындап келеді.

Борнның алдауы (2009)

Борнның қас жауы Аркадин оның ізін әлі де қуалайды, екеуі аулаушы мен аңшы рөлін ауыстырып, күресін жалғастырады. Борн шабуылға ұшырап, ауыр жарақат алғаннан кейін өлімін сахналап, жасырынады. Қауіпсіздікте ол жаңа жеке бастылық алады және оны өлтіруге тырысқан адамды табу миссиясын бастайды. Джейсон өзінің кім екеніне, Борн жеке басымен қанша байланысы бар екеніне және егер ол бірден алынса, кімге айналатынына күмәндана бастайды. Осы уақытта, Мысыр үстінде ирандық зымыран деп саналатын нәрсемен американдық жолаушылар ұшағы атылып түсіріледі. Жағдай халықаралық жанжалға ұласпас үшін шындықты анықтауға үлкен халықаралық тергеу тобы жиналады. Борнның өзін атқан адамды іздеуі, ұшақты құлатқандарды іздеумен тоғысады, бұл Борнды өміріндегі ең қауіпті және қиын жағдайлардың біріне жетелейді. Жаңа әлемдік соғыс қаупі туғанда, Борн шындықты ашу және оған шабуыл жасаған адамды табу үшін уақытқа қарсы күреседі, сонымен бірге оның белгісіз жауы оны қуалай береді.

Борнның мақсаты (2010)

"Борн" мақсаты – "Борн" сериясының сегізінші романы және Эрик Ван Ластбадер жазған бесінші кітабы. Кітап 2010 жылы жарық көрді, "Борн алдауы" романының жалғасы ретінде жазылған. Көркемсурет сатушының өлтірілуі Джейсон Борнның бұзылған жадысынан шашаулы естеліктерді шығарып әкеледі, әсіресе оған ерекше өрнектелген жүзік тапсырған жас әйелдің өлімі туралы. Енді ол оның иесін және жүзіктің мақсатын анықтауға бекінді. Бірақ Борн өзінің өткеніне үңілгенде, қандай қорқынышты істер жасағанын білмейді. Із оны қатыгез ресейлік жалдамалы сарбаз Леонид Аркадинге жеткізеді, ол да Орталық барлау қызметінің "Тредстоун" оқу бағдарламасын бітірген. Конгресс жемқорлық фактілеріне байланысты құпия бағдарламаны жапты, бірақ Борн мен Аркадинді даярлай алды, оларға тең дағды, тең күш және тең айлакерлік сыйлады. Борнның тағдыры Аркадиннің тағдырына жақындағанда, оларды басқа біреу бақылап, манипуляциялап отырғаны анық болады.

Борн доминионы (2011)

Джейсон Борн Американың ең стратегиялық табиғи ресурстарын жоюды жоспарлап отырған көзге көрінбейтін террористер тобын іздеуде, және оған көп жылдан бері досы генерал Борис Карповтың көмегі керек. Карпов, Ресейдің ең қауіпті тыңшылық агенттігі ФСБ-2-нің жаңадан тағайындалған басшысы, Борн танитын ең әзірқұмар, адал және әділдікке шұғыл адам. Бірақ Карпов әйдізбен келісім жасаған. ФСБ-2 басшысы қалған үшін ол Борнды іздеп тауып, өлтіруі керек. Енді осы екі сенімді дос өлімге қауіпті соқтығысу жолына түсті. Колумбияның жоталарынан Мюнхенге, Кадиске және Дамаскқа дейін, сағат Американың экономикалық және әскери болашағын қирататын апатқа дейін кері санап тұр. Тек Борн мен Карпов ғана осы апатты болдырмау мүмкіндігіне ие, бірақ егер олар бірін-бірін бұрын жойса, бұл мүмкіндік мәңгілікке кетіп қалады.

Борн императиві (2012)

Серияның оныншы кітабы 2012 жылдың 5 маусымында жарық көрді. Джейсон Борн мұздай судан құтқарған адам өлімге жақындап, жартылай суға батып, оқтан қан кешіп жатыр. Ол кім екенін немесе не үшін атылғанын есіне алмай оянады, және Борн өзінің амнезиясын еске түсіреді. Содан кейін Борн Ребека есімді Моссад агентінің осы жаралы адамды табуға соншалықты бейілді болғанын біледі, ол байланысты үзіп, агенттігінен қол үзген, енді Моссадтың ең қауіпті кісі өлтірушісінің қудалауында. Осы құпиялардың жауабы Ливанның оңтүстік-шығысында, Борн мен Ребека апталар бұрын болған атыс кезінен кейін қашқан құпия лагерде болуы мүмкін. Бұл күрделі із, Treadstone директорлары Питер Маркс пен Сорая Мурға берілген тапсырмаға байланысты: жартылай аңызға айналған террорист-кісі өлтіруші, Никодемоны табу. Борн бүкіл әлемнің болашағын өзгертетін құпияны іздеудегі қауіпті және өлімге толы сапарында жеңіске де, жеңіліске де ұшырайды, ал оның өмірі ешқашан бұрынғысы болмайды. Енді бәрі осы есінен айырылған адамға байланысты. Борн өзінің және Ребеканың өлтірілуінен бұрын кім екенін және мақсатын білуі керек. Стокгольмнен Вашингтонға, Мексика қаласынан Пекинге дейін, жалғандық пен сатқындықтардың желісі әлемдік масштабтағы құлпыратын қастандыққа айналады.

Борнның жазасы (2013)

Серияның он бірінші кітабы 2013 жылдың 3 желтоқсанында жарық көрді. Борнның досы, Моссад басшысы Илай Ядин, Қытайдың Политбюросының жоғары лауазымды мүшесі Уянг Жидан мен Мексиканың ірі есірткі бароны есірткіден басқа да нәрселермен айналысқанын біледі. Ядин Борннан тергеу жүргізуді сұрайды. Борн келіседі, бірақ себебі жеке кек алу: Уянг Жидан – Борнның шынайы қамқорлық көрсеткен санаулы адамдардың бірі, Ребекканы өлтіруге бұйырған адам. Борн оның өлімінен кек алуға ант етеді, бірақ осы процесте ол қытайлықтар, мексикалықтар және ресейліктердің қатысуымен құрылған әлемдік ауқымдағы қатыгез схемаға тартылады. Оянгты іздеу Борнды Тель-Авивтен Шанхайға, Мексика қаласына, содан Қытайдың жағалауындағы ауылға жеткізеді, онда оған қастандық жасау үшін тұзақ қойылған. Борн өзін барлық жағынан қудаланған күйде сезінеді және кімге сенуге болатынын білмейді.

Борн билігі (2014)

Борн сериясының он екінші кітабы 2014 жылдың 10 маусымында жарық көрді. Борн Катардағы саяси саммитте жоғары деңгейдегі үкімет министрінің рөлін ойнауға жалданып, оны кез келген қастандықтан қорғайды. Кенеттен қарулы шабуылдаушылар бөлмеге кіріп, Борннан басқа барлығын өлтіреді. Бірақ олардың мақсаты Борн емес, ол министрдің емес, Борнның өзі. Құсып әкетіліп, жер асты бункеріне жеткізілген Борн "Эль-Гадан" ("Ертең") деген танымал террористпен бетпе-бет келеді. Эль-Гадан "Тредстоун" ұйымының бұрынғы бас директоры және Борнның жақын досы Сорая Мурді, оның екі жасар қызымен бірге тұтқын ретінде ұстап отыр. Осы арада АҚШ Президенті Израиль мен Палестина арасындағы тарихи бейбіт келісімге қол жеткізуге тырысып жатыр – Эль-Гаданның кез келген бағамен бұрмалауға тырысатын оқиға. Ол Борннан ерекше тапсырманы орындауды талап етеді: Президентті өлтіру. Борн бас тартса, Сорая мен оның қызы қаза табады. Борн өте қиын таңдау жасауы керек: Сорая мен оның қызын құтқару, әлде Президентті құтқару.

Борнның жұмбағы (2016)

Борнның жұмбағы – Борн сериясының он үшінші романы, ол 2016 жылғы 21 маусымда жарық көрді. Ресейлік генерал Борис Карповтың үйлену тойы алдында Джейсон Борн ескі досынан және әріптес тыңшыдан түсініксіз хабар алады. Мәскеуде қуанышты оқиға қанды және қауіпті оқиғаға айналады. Енді Борн Карповтың шифрын ашып бере алатын жалғыз адам. Ол Карповтың Борнды әлемді қамтитын ауыр апаттан ескерту үшін өзінің мемлекетіне қастық жасағанын біледі. Борн апаттың мәнін анықтап, оны тоқтату үшін бар болғаны төрт күні бар. Карповтың іздері Борнды Каирге, содан кейін Иван Борздың алдына жеткізеді – ол өзін жалған жеке бастардың соңы жоқ тізбегі арқылы жасыратын, халықаралық қару сатушы, және Борн оны бұрынғы Treadstone директоры Сорая Мурді және оның екі жасар қызын ұрлап, Сораяның күйеуін қатыгездікпен өлтіргеннен бері қуалап келеді. Борн соғыс азабын тартып жатқан Сирияға, содан кейін Кипрге сапар шегіп, таңғажайып шындықты табуға тиіс. Уақыт өтіп барады, Борн Карповтың жұмбағын шешіп, Борзды ұстауға төрт күннен аз уақыт қалды, егер ол әлемдік соғыстың қасіретін болдырмақ болса.

Борн бастамасы (2017)

"Борн" сериясының он төртінші романы, ол 2017 жылдың маусым айында жарық көрді. Ресейдің қауіпті ФСБ-ның басшысы генерал Борис Карпов қайтыс болды. Бірақ Карпов өліміне бірнеше ай бұрын ойлап тапқан, тоқтатылмас кибер-операция арқылы АҚШ-тың ортасына шабуыл жасап, президенттің ядролық қару қолдану кодтарын ұрлауға тырысады. Операцияны кім қабылдады? Карпов тек бір адамға сенді: Джейсон Борнға. Бірақ Борн өз еліне қарсы жұмыс істеуі мүмкін бе? ҰҚК-ның "Дредноут" бөлімінің басшысы генерал Артур МакКверри және құпия "Мем" ЖШҚ-ның директоры Моргана Бруссард Борнның опасыздық жасағанына көз жеткізіп, оны өлтіру үшін бар күштерін салатынын айтады. Жасырыннан шығарылып, ең шебер қаскөйлердің қуғынына түсіп, жараланып, тірі қалған Борнның жалғыз үміті – бұрынғы өміріндегі ең қатал қарсыласы, Сомали маги, Кеирмен одақтасу. Кеир енді бұрынғыдан да күшті, халықаралық желісі кеңейіп келеді. Ол Борнға көмектесе алады, бірақ мақсаты не? Кеирдің азаптарынан құтқарылған, енді өзін "Періште жасаушы" деп атайтын жас әйел күтіп отыр. Ұсыныс та, қауіп те бар, Періште жасаушы Борнды жақсы көреді, оны қорғайды, бірақ кімнің бұйрығымен әрекет етеді? Ол одақтас па, әлде қарсылас па? Борн Борис Карповтың соңғы мұрасының сырын ашу үшін осы сұрақтарға жауап беруі керек – қаруланған код, ол Американың күшпен аяқталуына әкелуі мүмкін.

Борнның қас жауы (2019)

"Борн Немезис" - "Борн" сериясының он бесінші романы. 2019 жылы жарық көруге жоспарланған болатын, бірақ басылым мерзімі өткізіліп, жаңа мерзім белгіленбеді. Джейсон Борн қайта оралды. Ол ҰҚҚ-мен күресті, құпия кибер операцияларға қатысты, сомалилік террористік ұйымға қарсы тұрды және АҚШ-қа қарсы жасамыс жасады деп айыпталды. Енді орыстар Борнның құпияларын ашу және АҚШ-қа қарсы киберсоғыс бастау үшін тыңшы жіберді. Ал Борнның бұрынғы әріптесі Соройя Мур оның көмегіне зәру. Алты өте тәжірибелі жедел агент жоғалып кетті, олардың үш еуінің дене мүшелері Грузияның ұлттық паркінен табылды. Өлім мен құрып жоюдың қаупі төніп тұрғанда, өркениеттің көлеңкесінде Борн өміріндегі ең қауіпті қарсыласымен күреседі.

Борн эволюциясы (2020)

Джейсон Борн "Тредстоунды" тастап, "Медуза" деп аталатын экстремистік ұйымға еніп, оны әшкерелеу үшін жаңа миссияға шықты. Ол тергеу жүргізе бастағанда, оны қуалайтын жаулар көбейе бастайды. Оны кімнің осы тұзаққа түсіргенін және олардың келесі қадамы не болатынын анықтау үшін уақытпен күресу қажет.

Теледидар

1988 жылы ABC телеарнасында "Борнның жеке басы" атты екі бөлімді телефильм көрсетілді. Онда Ричард Чемберлен Джейсон Борн, ал Жаклин Смит Мари Сент-Жак рөлінде ойнады. Телефильм Роберт Лудлумның романына сюжеті және Джейсон Борн кейіпкерінің бейнесі тұрғысынан көп жақтан адал болды. 2019 жылдың қазан айында USA Network телеарнасында Universal компаниясының фильмдерінен жасалған "Тредстоун" спин-оффы көрсетіле бастады. Ол "Тредстоун" бағдарламасының бастауын және Борннан басқа оперативтік қызметкерлерді зерттейді. Жақындағы екі "Борн" фильмінде жұмыс істеген продюсер Бен Смит, сериал франшизаның келесі фильмімен байланысты болатынын мәлімдеді.

Фильм

Джейсон Борн романдары фильмдер сериясына бейімделді: «Борнның кім екені» (2002), «Борнның басымдығы» (2004), «Борнның соңғы сөзі» (2007), «Борн мұрасы» (2012) және «Джейсон Борн» (2016). Фильмдер атауларын және кейбір негізгі элементтерін сақтайды, бірақ романдардан тәуелсіз, өзгеше сюжеттерге ие. Бұл фильмдерде Борнның рөлін Мэтт Дэймон сомдайды. Борн «Борн мұрасы» фильмінде пайда болмайды, тек оның суреті көрсетіліп, ол жұмыс істеген ұйымға тудырған қиындықтар туралы қысқаша әңгімелер айтылады. Осының салдарынан, фильмде Борнның «Соңғы сөз» фильміндегі әрекеттері барлау қауымдастығына тигізген әсері көрсетіледі. «Мұра» фильмінде Джереми Реннер Аарон Крос рөлінде, ол Treadstone бағдарламасынан туындаған тағы бір құпия бағдарламаның жедел қызметкері. 2019 жылы Дэймон «Догма» (1999) фильмінен құлаған періште Локи рөлін «Джей мен үнсіз Боб қайта оянуында» эпизодтық түрінде қайта сомдады; фильмде Локи өзінің Джейсон Борн екенін, фильмдердің қияли әлемінде Борнның және Дэймонның өмірін өмір сүргенін айтады.

Бейне ойындар

2008 жылы Xbox 360 және PlayStation 3 платформалары үшін Роберт Лудлумның «Борн қастандығы» атты бейне ойыны жарық көрді. Роберт Лудлумның мұрагерлері бейне ойын франшизасының құқықтарын алып, 2009 жылы оны Electronic Arts компаниясына сатты. EA бірнеше «Борн» ойынын жасауды жоспарлаған. Олардың алғашқы ойынын Starbreeze Studios жасауға тиіс болған, бірақ жоба кейіннен тоқтатылды. Radical Entertainment компаниясы «Treadstone» атты «Борн» ойынын жасап жатқандығы хабарланды, бұл туралы бұрынғы аниматор, қазір құлап қалған студиядан шыққан, сынақ видеосын жариялағаннан кейін белгілі болды, бірақ ол да кейіннен жобадан бас тартылды.