Том Клэнсидің «Түсініксіз қауіп» романы – CIA қызметкері Джек Райанның Колумбиялық картельге қарсы жасырын соғысты ашатын саяси триллері. Кітап, фильмге де түсірілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Том Клэнсидің "Ашық және қазіргі қауіп" романы – Том Клэнсидің 1989 жылғы 17 тамызда жарық көрген саяси триллер романы. "Кремль кардиналы" (1988) романының жалғасы болып табылатын бұл туындыда басты кейіпкер Джек Райан Орталық барлау агенттігінің барлау жөніндегі директорының міндетін уақытша атқарады және Колумбиядағы есірткі картеліне қарсы жасырын соғыс жүргізіп жатқан әріптестерінің өзінен ақпаратты жасырып отырғанын біледі. Роман "Нью-Йорк Таймс" газетінің бестселлерлер тізімінде бірден көшбасшы болды. 1994 жылғы 3 тамызда Гаррисон Фордтың Джек Райан рөлін сомдаған фильм нұсқасы жарық көрді.
Novel by Tom Clancy
Clear and Present Danger is a political thriller novel, written by Tom Clancy and published on August 17, 1989. A sequel to The Cardinal of the Kremlin (1988), main character Jack Ryan becomes acting Deputy Director of Intelligence in the Central Intelligence Agency, and discovers that he is being kept in the dark by his colleagues who are conducting a covert war against a drug cartel based in Colombia. It debuted at number one on The New York Times bestseller list. A film adaptation, featuring Harrison Ford reprising his role as Ryan, was released on August 3, 1994.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
АҚШ президенті қайта сайлануға түсуде. Оның Огайодағы қаһарлы қарсыласы, губернатор Дж. Роберт Фаулер, американдық жұртшылықты қазіргі әкімшіліктің есірткіге қарсы күрестегі сәтсіздіктеріне қарсы қоса бастады. Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джеймс Каттер президентке Колумбиядағы есірткі саудасын бұзу мақсатында құпия операцияларды бастауға көмектесу мүмкіндігін пайдаланады. ЦРУ операциялар жөніндегі директорының орынбасары Роберт Риттер және ЦРУ директоры Артур Мурдың көмегімен жоспарға испан тегіндес жеңіл жаяу әскерін (кодтық аттары BANNER, KNIFE, OMEN және FEATURE) картельдің әуежайларын (SHOWBOAT) бақылау үшін елге енгізу көзделген, бұл F-15 Eagles-ке есірткі рейстерін (EAGLE EYE) ұстауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, картель басшылығы арасындағы ұялы телефон байланыстары CAPER арқылы тыңдалады, ол SHOWBOAT-тың байланыс бөлімі болып табылады. Осы уақытта, АҚШ жағалау күзетінің Cutter-і Кариб теңізінде бір яхтаны тоқтатады; екі испандық адам иесі мен оның отбасын өлтіргеннен кейін кемені тазалап жатқан кезде табылған. Аға экипаж мүшесі кісі өлтірушілердің қылмысты орындығынан қашып құтылуы мүмкін екенін айтса, жағалау күзетінің капитаны масқара сот отырысын және жазасын тағайындайды, ал кісі өлтірушілер өз қылмыстарын мойындауға мәжбүр болады; кейіннен өлтірілген иесі Колумбиялық есірткі картелі үшін ақшаны жылыстату схемасына қатысқан бизнесмен болғаны белгілі болады. АҚШ Федералдық тергеу бюросы (ФБР) АҚШ және Еуропаның бірнеше банктерінен 650 миллион доллардан астам ақшаны және басқа да активтерді тәркілейді. Картельдің ақшасын ФБР-дің тәркілеуі есірткі картелінің басшысы Эрнесто Эскобедоны ашуландырады, ол американдық бизнесменді өлтіруге бұйрық береді. Осы арада, оның барлау офицері Феликс Кортес ФБР директоры Эмиль Джейкобстың хатшысымен танысып, Джейкобстың Колумбияның Бас прокурорына ресми сапары туралы біледі. Эскобедо Кортезге ескертпестен Джейкобсты өлтіруге бұйрық береді. Богота қаласына келгеннен кейін, ФБР директорының кортежіне шабуыл жасалып, ол, сондай-ақ Есірткіге қарсы күрес басқармасының басшысы және Колумбиядағы АҚШ елшісі қаза табады. Ашуланған президент "Қарсылық" операциясын бекітеді, Каттердің операцияларын күшейтеді және Эскобедоның есірткі ұйымына соғыс жариялайды. Кейіннен, бірнеше картель мүшелерінің кездесуі кезінде есірткі патшасының сарайына жасалған хирургиялық әуе шабуылынан ішіндегілердің бәрі қаза табады. Эскобедо кездесуге қатыспады және оны өкілдік ету үшін Кортезді жіберді; Кортез кешіктірілді және нәтижесінде жарылысқа куә болды. Кортез кейіннен американдықтардың Колумбиялық есірткі картеліне қарсы операция жүргізгенін түсінеді, бірақ олармен бірге ойнайды, билікті басып алуға мүмкіндік беретін картельдің ішіндегі соғысты жоспарлайды. Ол американдық әскерлерді іздеу үшін картель адамдарын жібереді, кейіннен құпия кездесуде Каттерге АҚШ-қа есірткі экспортын азайту үшін картельге қарсы барлық құпия операцияларды тоқтатуға шантаж жасайды. BANNER командасының басты адамы, тамақ улануынан назарсыз болғандықтан, команданы картель адамдарының лагеріне қателесіп жібереді, нәтижесінде атыс болып, олардың жартысы қаза табады, ал аман қалғандары кейіннен KNIFE командасымен кездеседі. Осы уақытта, бұрынғы теңізші, ЦРУ-ның бас директорының орынбасары (барлау қызметі) Джек Райан, оның бастығы адмирал Джеймс Грирдің безгек рагынан ауруханаға жатқызылғаннан кейін, Агенттіктің Колумбиядағы жағдайға араласқанына күдіктенеді. Оның лауазымы оған көптеген операцияларды білуге мүмкіндік береді, бірақ ол Оңтүстік Америкада болып жатқан оқиғалар туралы хабардар емес екенін түсінеді. Досы, ұшқыш Робби Джексон аймақтағы әрекеттерді тексергеннен кейін, Райан не болып жатқанын анықтауға бел буады. Ол Риттердің файлдарын бұзып, құпия операция туралы біледі. Ашуланған ол ФБР-ден көмек сұрайды және кейіннен ЦРУ-ның жедел офицері және CAPER-ді үйлестіретін бұрынғы Navy SEAL Джон Кларкты кездестіреді. Картель адамдары KNIFE командасын және BANNER аман қалғандарын қоршап, шабуыл жасайды, олардың көпшілігін өлтіреді, тек штаб-сержант Доминго "Динг" Чавес және басқа бірнеше құтқарылғандар қалады, ал өздері де ауыр шығынға ұшырайды. Президент картельге қарсы барлық құпия операцияларды тоқтатуды бұйырғаннан кейін, Каттер Кортезбен құпия кездесуден кейін саяси салдарларды болдырмау үшін осылай істейді. Ол Кортезге Колумбиядағы американдық әскерлердің координаттарын жасырын береді, оларды іздеу үшін. Кездесу ФБР-мен бақыланғаннан кейін, Райан мен Кларк ашуға толы. Олар Колумбияда қалған американдық әскерлерді құтқару үшін U.S. Air Force арнайы операциялық тікұшағын пайдаланып бірігеді. Бұл олардың Грирдің жерлеу рәсіміне қатыспауына себеп болады, бұл Мур мен Риттердің күдігін тудырады. Құтқару тобы Колумбияда американдық әскерлерді іздеп жүрген картель адамдарынан шығынға ұшырағанына қарамастан, олар Чавес сияқты аман қалғандарды сәтті эвакуациялайды. Кейіннен, команда картельдің бас штабына жасалған шабуылда Кортезді және Эскобедоны ұстайды. Содан кейін олар теңізге ұшып, Panache кемесіне қауіпсіз қонады. Кларкпен қарсылық көрсеткені үшін, Каттер автобустың алдына секіріп өліп қалады. Райан Колумбиядағы құпия операциялар туралы ескертпегені үшін және соғысқа жақын болғаны үшін президентке қарсы тұрады. Ол Арнайы барлау комитетінің басшыларына бұл туралы хабарлағаннан кейін, президент сайлауды Фаулерге қасақана жеңіліске ұшыратады, операцияларды жасыру және қатысқандардың ар-намысын қорғау үшін. Эскобедо өз әріптес картель басшыларына тапсырылады, олар оны сөзсіз жазалайды. Кортез кейін Кубаға қайтарылады, онда бұрынғы ДГИ әріптестері оны сатқын деп таниды. Осы арада, Кларк Чавесті қанатына алып, оны ЦРУ-ға қабылдайды.
The President of the United States is running for reelection. His fierce opponent in Ohio, Governor J. Robert Fowler, has rallied the American public behind the current administration's failures in the War on Drugs. National Security Advisor James Cutter seizes an opportunity to help the president initiate covert operations within Colombia with the intent to disrupt the illegal drug trade there. Aided by CIA Deputy Director (Operations) Robert Ritter and CIA director Arthur Moore, the plan involves inserting light infantry troops of Hispanic descent (divided into four 11 man teams, codenamed BANNER, KNIFE, OMEN and FEATURE) into the country to stake out airstrips used by the cartel (SHOWBOAT), which then allows F 15 Eagles to intercept drug flights (EAGLE EYE). In addition, mobile phone communications between cartel management are intercepted through CAPER, which is also the communications arm for SHOWBOAT. Meanwhile, a United States Coast Guard Cutter intercepts a yacht in the Caribbean Sea; two Hispanic men are found cleaning the vessel after murdering its owner and his family. When a senior crewman says the murderers could escape justice by claiming they found the ship after the murders took place, the Coast Guard captain orders a mock trial and execution, and the killers are forced to confess their crimes; it is later learned that the murdered owner was a businessman involved in a money laundering scheme for a Colombian drug cartel. The Federal Bureau of Investigation (FBI) seizes laundered money and other assets from several U. S. and European banks totaling over $650 million. The seizure of the cartel money by the FBI infuriates drug cartel leader Ernesto Escobedo, who ordered the hit on the American businessman. Meanwhile, his intelligence officer, Felix Cortez, starts dating the secretary of FBI director Emil Jacobs and finds out about Jacobs's official visit to the Attorney General of Colombia. Escobedo orders the assassination of Jacobs without informing Cortez. Upon arriving in the city of Bogotá, the FBI director's motorcade is ambushed, killing him as well as the head of the Drug Enforcement Administration and the U. S. ambassador to Colombia. Enraged, the President authorizes Operation RECIPROCITY, stepping up Cutter's operations and declaring war on Escobedo's drug organization. Later, a surgical airstrike on a drug kingpin's mansion during a meeting of several cartel members kills everyone inside. Escobedo did not attend the meeting and sent Cortez to represent him; Cortez was delayed and witnessed the explosion as a result. Cortez later deduces that the Americans have been conducting operations against the Colombian drug cartel, but plays along, planning to engineer a war within the cartel that will leave him in a position to seize power. He dispatches cartel men to hunt down the American troops, and later blackmails Cutter in a secret meeting into shutting down all covert operations against the cartel in exchange for reducing drug exports to the United States. The point man for team BANNER, not paying attention due to suffering from food poisoning, accidentally blunders the team into an encampment of cartel men, which results in a firefight that kills half of them, with the survivors later meeting up with team KNIFE. Meanwhile, Jack Ryan, former Marine and acting CIA Deputy Director (Intelligence) after his boss, Admiral James Greer, was hospitalized for pancreatic cancer, suspects the Agency's involvement in the situation in Colombia. His position enables him to be aware of most operations, but he realizes he is being kept out of the loop on what is happening in South America. After his friend, fighter pilot Robby Jackson, makes an inquiry into activity in the region, Ryan becomes determined to find out what is going on. He learns about the covert operations by breaking into Ritter's files. Outraged, he seeks help from the FBI and later meets John Clark, a CIA field operative and former Navy SEAL coordinating CAPER. The cartel men surround and attack team KNIFE and the survivors of BANNER, killing most of them, leaving just Staff Sergeant Domingo "Ding" Chavez and a few other escaping survivors, while suffering heavy casualties of their own. Having been previously ordered by the President to shut down all covert operations against the cartel to avoid the political fallout, Cutter does so after his secret meeting with Cortez. He secretly provides Cortez with the coordinates of the American troops in Colombia for him to hunt down. Their meeting having been shadowed by the FBI, Ryan and Clark are outraged. They team up to rescue American troops left behind in Colombia, using a U. S. Air Force special operations helicopter. This results in their missing Greer's funeral, which raises the suspicions of Moore and Ritter. Although the rescue team suffers casualties from the cartel men hunting the American soldiers in Colombia, they successfully extract the survivors, including Chavez. Later, the team captures Cortez and Escobedo in a raid on the cartel's command post. They then fly out to sea, where they safely land on the cutter Panache. After being confronted by Clark with evidence of his treason, Cutter commits suicide by jumping in front of a bus. Ryan confronts a defiant President for not informing him about the covert operations in Colombia and nearly starting a war. After he briefs the heads of the Special Intelligence Committee, the President deliberately throws the election to Fowler in order to hide the operations and protect the honor of those involved. Escobedo is turned over to his fellow cartel chieftains, who will surely execute him. Cortez is later returned to Cuba, where he has been branded as a traitor by his former DGI colleagues. Meanwhile, Clark takes Chavez under his wing and recruits him into the CIA.
Тақырыптар
Clear and Present Danger антиутопиялық көркем шығарма саналады. Ол саяси және әскери биліктің теріс пайдаланылуы туралы, сондай-ақ демократиялық қоғамда заңсыз деп есептелетін іс-әрекеттер үшін ешкімнің жауапкершілікке тартылмауы мүмкін мемлекеттік бюрократияның қауіптері туралы айтады. Кітап Иран-Контра ісі кезінде жарық көрді, бұл оқиға романмен көптеген ортақ белгілерге ие. Бұған қоса, кітап есірткіге қарсы күрес, сол кездегі маңызды мәселе, құқық қорғау органдарын жемқорлыққа ұшыратып, осы күресте қалыпты жағдайды сақтап тұрады деген ойды күшейтеді.
Clear and Present Danger is considered to be a work of dystopian fiction. It talks about the abuse of political and military power, and addresses the dangers of a government bureaucracy where no one can be held accountable for actions implied to be illegal by a democratic society. The book was released around the time of the Iran Contra affair, which strikingly bears many parallels with the novel. Additionally, it pushes the narrative that the War on Drugs, which was also a major issue during the time of the book's publication, is corrupting law enforcement, and that the status quo is enforced in this struggle.
Коммерциялық
Кітап Нью-Йорк Таймс бестселлерлер тізімінде бірінші орынмен дебют жасады және бірнеше жыл бойы тізімде, сондай-ақ оның жұмсақ мұқабалы басылымы да болды. Ол 1980-ші жылдардағы ең көп сатылған роман атанды, 1 625 544 дана қатты мұқабалы нұсқасы сатылды.
The book debuted at number one on the New York Times bestseller list, and stayed on the chart for several years as well as its paperback edition. It became the best selling novel of the 1980s, selling 1,625,544 hardcover copies.
Сыни
Кітап сыншылардың кеңінен жоғары бағасын алды. "Вашингтон пост" газеті оны "көтеріңкі оқиға" және "қызықты повесть" деп мақтады. "Нью-Йорк таймс" газеті шолуында: "Қозғалған мәселелер шын мәнінде маңызды және қазіргі оқиғалардан озады" деді. Publishers Weekly оны Клэнсидің "Қызыл қазанға аңшылықтан" кейінгі ең жақсы туындысы деп атады.
The book received wide critical acclaim. The Washington Post praised it as a “rousing adventure” and “a crackling good yarn”. The New York Times remarked in its review: “The issues raised are real ones, and a jump ahead of the headlines.” Publishers Weekly hailed it as Clancy's best work since The Hunt for Red October.
Фильмге бейімделу
Кітап 1994 жылғы 3 тамызда шыққан көркем фильмге бейімделді. Харрисон Форд «Патриоттық ойындар» (1992) фильміндегі Райан рөлін қайта ойнады, ал Уиллем Дафо Кларк рөлін сомдады. Фильм оң пікірлер алды, Rotten Tomatoes 40 рецензияға негізделген 80% рейтинг берді. Бұл фильм кассада 200 миллион доллардан астам табыс әкеліп, үлкен қаржылық сәттілікке жетті. Алдыңғы «Патриоттық ойындар» фильміндегідей, Клэнси сценарийдегі өзгерістерге риза болған жоқ. Ол «Патриоттық ойындар» түсірілімі басталар алдында жазылған және кітапқа жақын болған Джон Милиустың бастапқы сценарийін жоғары бағалады. Алайда, Paramount Pictures Дональд Стюартты сценарийді қайта жазуға шақырғанда, Райан басты кейіпкер болмағандықтан, Клэнси жаңа сценарийді «шын мәнінде қорқынышты» деп сипаттап, техникалық қателіктеріне сын айтты. «Біріншіден», - деді Клэнси, - «Ашық және қазіргі қауіп» 1980-ші жылдардың ең көп сатылған романы болды. Романның негізгі сюжетінің сапалы екенін болжауға болады. Онда кітаптың барлық аспектілері неге тасталып кетті?» Президентпен жеке кездесудің орнына Райанның Конгресс алдында жасырын операциялар туралы куәлік берген басқаша аяқталуына қатысты Форд былай деді: «Біз [Клэнсидің] бұл тақырыпқа әкелген саяси көзқарасын жұмсарттық, себебі біз либералдыққа ұмтылғандықтан емес, оның кейбір артық жүктемесінен құтылып, өз күшімен жүруіне мүмкіндік бергіміз келді».
The book was adapted as a feature film, which was released on August 3, 1994. Harrison Ford reprised his role from the previous movie Patriot Games (1992) as Ryan, while Willem Dafoe played Clark. The film received positive reviews, with Rotten Tomatoes giving it a rating of 80% based on 40 reviews. It was a major financial success, earning over $200 million at the box office. As in the previous film Patriot Games, Clancy was less than pleased with the movie due to script changes. He favored John Milius’s initial script, which was written before Patriot Games started production and closer to the book. However, when Donald Stewart was hired by Paramount Pictures to rewrite the script due to Ryan not being the central character, Clancy lambasted the new screenplay as “really awful” and criticized its technical inaccuracies. “First things first,” Clancy continued, “Clear and Present Danger was the No. 1 best selling novel of the 1980s. One might conclude that the novel’s basic story line had some quality to it. Why, then, has nearly every aspect of the book been tossed away?” Regarding the different ending, in which Ryan testified before Congress about the covert operations instead of privately confronting the President, Ford said: ”We have softened somewhat the political bias [Clancy] brings to the subject, not because we’re bleeding heart liberals, but because we wanted to divest it of some of its baggage and let it walk on its own two legs.”
2018 жылы Entertainment Weekly журналына берген сұхбатында Том Клэнсидің «Джек Райан» сериалын жасаған Карлтон Кьюс және Грэм Роланд бастапқыда «Ашық және қазіргі қауіпті» телевизияға бейімдеуді жоспарлағанын айтты. Роланд түсіндірді: «Бір айдай жұмыс істеген соң, Клэнси кітаптарының жазылған уақыттағы өзектілігіне байланысты жақсы жұмыс істегенін түсіндік. Сондықтан біз оның жасаған ісінің рухын алып, өз түпкілікті тарихымызды құруға кірістік».
In a 2018 interview with Entertainment Weekly, Tom Clancy’s Jack Ryan creators Carlton Cuse and Graham Roland revealed that they originally opted to adapt Clear and Present Danger for television. Roland then explained: “About a month into it, we realized the reason the Clancy books worked so well was because they were relevant for the time that they were written. So we had to take the spirit of what he did and create our own original story.”