Кіріспе

Кирень округінің қаласы, Кипр

Лапитос немесе Лапетос (Λάπηθος; Лапта) – Кипрдегі қала. Факты бойынша, ол Солтүстік Кипрдің бақылауында. Археологтар Лапитосты ахеялық ағайындары Праксандр мен Сефеус құрған деп есептейді. Страбонның мәліметінше, жақын жердегі Лапатус ежелгі елді мекенін спартандықтар негіздеген. Ассирия жазбаларында Лапитос Кипрдің он бір патшалығының бірі ретінде көрсетілген. Персия билігі тұсында Лапитосқа біраз уақыт финикиялықтар қоныстанған. Соңғы тәуелсіз патша Праксипп б.з.д. 312 жылы Птолемей I-ге бағынды. Ламбуза – қазіргі Лапитостың солтүстігіндегі жағалауда орналасқан ежелгі грек қаласының аты.

Римге дейінгі кезең

Страбон Лапетостың "лакондықтар мен Праксандрдың салған қаласы" деп жазды. Ефестік философ Александр оны "Имероэсса" деп атады, яғни "тартымды" және "күшті сезімдер оятады" деген мағынаны білдіреді.

Археологиялық қазбалар

Лапитосқа жақын орналасқан қола дәуірінен (шамамен б.з.б. 2000–1800 жылдары) жүздеген қабір бар үлкен зират табылды. Джон Майрс 1913 жылы, ал Менелаос Маркидс 1917 жылы осы жерде қазба жұмыстарын жүргізген. Бұған қоса, қабір қазушылар бұл жерді бірнеше рет тонап кеткен.

Кипрдегі швед экспедициясы

Швед Кипр экспедициясы 1927–1931 жылдар аралығында төрт жыл бойы Кипрде шамамен 25 орнында қазба жұмыстарын жүргізді. Осы орндардың кейбіреуі Лапитоста орналасқан, және мұндағы қазбалар мыс пен қоладан жасалған көптеген керамикалық бұйымдар мен қару-жарақтарды тапты. Сонымен қатар, олар Анатолиядағы замандас керамикасына ұқсас, ұзын мойынды (мұрын тәрізді тоқымдалған) және жылтыр қызыл бояумен жабылған нәзік құмыраларды да тапты. Неолит немесе халколит дәуіріне жататын ең көне қоныс Лапитос ауылының батысында орналасқан және Алония тон Плакон деп аталады. Бұл орын тарих барысында адамдар мен табиғи факторлардың салдарынан зақымдалған, сондықтан қоныстың аумағын анықтау қиын.

Экономика

Мемлекеттік қызметкерлер мен жұмысшылар еңбекке қабілетті халықтың көп бөлігін құрайды. Туризм, ауыл шаруашылығы, шағын кәсіпорын және балық аулау қалған халықтың табыс көзі болып табылады.

Түрік кипрлік муниципалитет

Лапитос муниципалитеті (Лапта), қаланы де-факто басқарады және 1974 жылдың 19 қарашасында Кипрдің автономиялық түрік әкімшілігі кабинетімен құрылды. Қазіргі әкімі – Ұлттық Бірлік партиясынан Фуат Намсой. Ол 1994 жылдан бері осы лауазымда қызмет етеді. 1974 жылға дейін ауыл әкімшілік тұрғысынан алты приходқа бөлінген, әрқайсысының өз азаматтық және діни басқаруы, қауымдық кеңесі, грек православие дінінің священнигі бар шіркеу билігі және зираты болған. Приходтар келесідей болды:

Ғибадатханалар мен мешіттер

Лапитоста 14 шіркеу, екі мешіт және екі монастырь бар. Олардың ішінде:
Қасиетті Теодор шіркеуі: Шіркеу 1834 жылы салынған. Оның ауласында византиялық кресттері бар екі ақ бағанасы, 17 ғасырға дейін сақталған галерея бөлімі және әдемі боялған есіктері бар. Қасиетті Минас шіркеуі: Шығыс жағында орналасқан бұл шіркеу 1843 жылы салынған. Шіркеуде атқа отырған Қасиетті Минас иконасы бар, сондай-ақ 18 ғасырдың басында салынған үлкен Қасиетті Минас иконасы болған. Есейид Елхас Мехмет Аға мешіті, сонымен қатар Жоғарғы Лапта мешіті деп те аталады: Ол кесілген тастан салынған және тікбұрышты құрылысқа ие. Бұл мешітті алғаш рет салық жинаушы Есейид Елхас Мехмет Аға 1828 жылы салған, бірақ ол кезде мешіттің шатыры топырақтан жасалған және минареті болмаған. 1887 және 1889 жылдар аралығында Хаджи Вели Эффенди басқарған Саид Мехмет Аға қоры аула, черепицамен жабылған шатыр және 25 фут биіктіктегі минарет салған. 1899 жылы осы қорға қарасты мектеп ашылған. Мешіттің шығыс жағындағы кесілген тастан салынған минарет 1974 жылы бұзылып, 1976 жылы орнына қазіргі бетон минарет салынған.