Қола дәуірі Грек өркениетері

Кіріспе

Ежелгі грек қола дәуірі өркениеттері

Эгей өркениеті – Эгей теңізі маңындағы Грекияның қола дәуірі өркениеттері үшін қолданылатын жалпы термин. Бұл терминмен үш ерекше, бірақ байланысты және өзара әрекеттесетін географиялық аймақтар қамтылады: Крит, Киклад аралдары және Грекия материгі. Крит ерте қола дәуіріндегі Миной өркениетімен байланысты. Киклад өркениеті ерте гелладикалық ("Миньян") кезеңінде материкпен, ал орта минойлық кезеңде Критпен шоғырланды. Шамамен 1450 ж.б.д. (кейінгі гелладикалық, кейінгі минойлық) грек микендік өркениеті, мүмкін, әскери жаулап алу арқылы Критке таралады. Неолит дәуіріндегі Грекияның ерте Эгей аймағының тұрғындары 5000 ж.б.д. дейін егіншілікті Еуропаға батысқа қарай әкелді.

Эгей неолитідегі шаруалар

2019 жылғы ДНК зерттеуі Эгей тұрғындары, "Эгей неолиті фермерлері" деген атпен белгілі, ауыл шаруашылығын Батыс Еуропаға әкелгенін көрсетеді. Бұл неолиттік топтар шамамен б.з.д. 5000 жылы Солтүстік Франция мен Германияға келді. Шамамен 1000 жыл өткен соң, олар Ұлыбританияға жетті. Эгей теңізінен шыққанда, бұл халық екі топқа бөлінді, олардың мәдениеттері шамалы өзгеше болды. Олардың бірі Дунай бойымен солтүстікке қарай, ал екіншісі Жерорта теңізі арқылы оңтүстікке қарай Иберияға жетті. Соңғы топ кейін Ұлыбританияға келді. Бұрын бұл аймақтарда "батыс аңшы-жинаушылар" деп аталатын аңшы-жинаушы мәдениеттері тұрған, олар Шеддар адамы сияқты болды. Кейіннен Микена қалаларында, яғни Гла мен Мидеяда пайда болды. Жиһаз: (а) Үй жиһазы, әр түрлі және көптеген материалдардан жасалған ыдыстар, мысалы, үлкен сақтау құмыраларынан бастап кішкентай май құмыраларына дейін; ас үй және басқа да құралдар; тақтар, орындықтар, үстелдер және т.б., барлығы тас немесе гипстелген терракотадан жасалған. (b) Діни жиһаз, мысалы, ритуалдық заттардың үлгілері немесе нақты мысалдары; олардың көптеген бейнелері сақталған. (c) Жерлеу жиһаздары, мысалы, боялған терракотадан жасалған табыттар. Көркем өнімдер: мысалы, тас немесе пил сүйегінен ойылған, металдардан (алтын, күміс, мыс және қола) құйылған немесе соққыланған, немесе саз, фаянс, пастадан жасалған бұйымдар. Ірі, жеке тұрған мүсіндердің іздері аз, бірақ мүсіншілердің кішкентай жұмыстарының көптеген мысалдары бар. Мармурдан немесе басқа тастан ойылған, металдан құйылған немесе соғылған, немесе саздан жасалған, сан алуан түрлі вазалар, кейде бояулармен әшекейленген, кейде қалыпты безендірілген. Тасқа салынған суреттер, мөлдір емес және мөлдір бояулар. Сақина безельдері мен асыл тастар сияқты көптеген ою-өрнектер; және олардан алынған саз бедерлерінің көп саны. Қарулар, құралдар және жабдықтар: Тас, саз және қоладан жасалған, соңғы кезде темірден жасалған, кейде сәнді безендірілген немесе инкрустацияланған. Осыған ұқсас көптеген бейнелер де бар. Микендегі дөңгелек қабірлердегі алтын кеуде қалқандары немесе Дендрадан табылған толық дене бронясы сияқты, салтанатты және өлгендермен бірге жерленген бронядан басқа, нақты дене бронясы жоқ. Жеке пайдалануға арналған заттар: мысалы, брошкалар (фибулалар), жіптер, бритвалар, пинцеттер, көбінесе құдайға арналған арнау ретінде кездеседі, мысалы, Криттегі Диктаян үңгірінде. Саздан жасалған іздерден басқа, тоқыма мата сақталмаған. Жазба құжаттар: мысалы, саз тақташалар мен дискілер (қазірге дейін тек Критте ғана табылған), бірақ тері, папирус және т.б. сияқты бұдан да тез бұзылатын ешқандай материал жоқ; оюлы асыл тастар мен асыл тастардың бедерлері; қыш құмыраларға пигментпен жазылған жазулар (сирек); тасқа немесе қыш құмыраға ойылған белгілер. Бұл идеограммаларды немесе буын жазуларын қолданатын жазу жүйелерінің бірнеше түрлерін көрсетеді (Линейлік В қараңыз). Қазбадағы қабірлер: шұңқыр, камера немесе толос түрінде, оларға өлгендер, пайдалы және сәндік заттармен бірге, кремациясыз, табыттарда немесе локулилерде немесе қарапайым орамаларда қойылған. Қоғамдық құрылыстар: мысалы, тас төселген және сатылы жолдар, көпірлер, дренаж жүйелері және т.б.

A DNA study from 2019 indicates that agriculture was brought to Western Europe by the Aegean populations, known as "Aegean Neolithic farmers". These Neolithic groups arrived in northern France and Germany around 5000 BC. About 1000 years later, they arrived in Britain. When they left the Aegean, these peoples split into two groups with somewhat different cultures. One group went north along the Danube, while the other took a southerly route along the Mediterranean and reached Iberia. This latter group then arrived in Britain. Previously, these areas were populated by hunter gathererer cultures known as the 'western hunter gatherers', similar to the Cheddar Man. and later in the Mycenaean towns of Gla and Midea. Furniture: (a) Domestic furniture, such as vessels of all sorts and in many materials, from huge store jars down to tiny unguent pots; culinary and other implements; thrones, seats, tables, etc., these all in stone or plastered terracotta. (b) Sacred furniture, such as models or actual examples of ritual objects; of these we have also numerous pictorial representations. (c) Funerary furniture, for example, coffins in painted terracotta. Art products: for example, plastic objects, carved in stone, or ivory, cast or beaten in metals (gold, silver, copper and bronze), or modelled in clay, faience, paste, etc. Very little trace has yet been found of large free standing sculpture, but many examples exist of sculptors' smaller work. Vases of many kinds, carved in marble or other stones, cast or beaten in metals or fashioned in clay, the latter in enormous number and variety, richly ornamented with coloured schemes, and sometimes bearing moulded decoration. Examples of painting on stone, opaque and transparent. Engraved objects in great number for example, ring bezels and gems; and an immense quantity of clay impressions, taken from these. Weapons, tools and implements: In stone, clay, and bronze, and at the last iron, sometimes richly ornamented or inlaid. Numerous representations also of the same. No actual body armour, except such as was ceremonial and buried with the dead, like the gold breastplates in the circle graves at Mycenae or the full length body armour from Dendra. Articles of personal use: for example, brooches (fibulae), pins, razors, tweezers, often found as dedications to a deity, for example, in the Dictaean Cavern of Crete. No textiles have survived other than impressions in clay. Written documents: for example, clay tablets and discs (so far in Crete only), but nothing of more perishable nature, such as skin, papyrus, etc. ; engraved gems and gem impressions; legends written with pigment on pottery (rare); characters incised on stone or pottery. These show a number of systems of script employing either ideograms or syllabograms (see Linear B). Excavated tombs: Of either the pit, chamber or the tholos kind, in which the dead were laid, together with various objects of use and luxury, without cremation, and in either coffins or loculi or simple wrappings. Public works: Such as paved and stepped roadways, bridges, systems of drainage, etc.

Сыртқы дәлелдемелер

Басқа заманауи өркениеттердің ескерткіштері мен жазбалары: мысалы, египеттік фрескалардағы басқа халықтардың бейнелері; Эгей теңізіне жатпайтын жерлерде Эгей маталары мен стилінің ұқсатуы; египеттік, семиттік немесе вавилондық жазбалардағы Жерорта теңізі халықтарына сілтемелер. Кешірек өркениеттердің әдеби дәстүрлері: әсіресе гректердікі; мысалы, Гомер поэмаларындағы, Крит, Микен және басқалар туралы аңыздардағы сияқты. Құдайлардың, культтардың және т.б. тегі туралы мәлімдемелер, бізге грек антикварлары – Страбон, Паусаниас, Диодор Сицилий және т.б. арқылы жеткен. Әдет-ғұрыптардың, сенімдердің, рәсімдердің және т.б. іздері: Эгей аймағында кейінірек, олар қолданылған өркениетке қайшы келіп, бұрынғы жүйелердің қалдығын көрсетеді. Сондай-ақ, тілдік және тіпті физикалық қалдықтарды қарастыру қажет. Микен және Тиринт – ежелгі гректердің бұрынғы тарихқа дейінгі өркениеттің дәлелдерін алғашқы рет атаған екі маңызды орны.

Ашылу

Микен қамалының қабырғалары мен мұнаралары, жарлық арыстандары бейнеленген қақпасы және үлкен "Атрей қазынасы" Генрих Шлиман заманына дейін ғасырлар бойы үнсіз куәгер болды. Дегенмен, олар кейінгі грек мәдениетінің жай ғана алғы күрделі нұсқасы саналды. Микен мәдениетіне ғылыми назар тек Шлиманның қазбаларынан кейін ғана аударылды. Алайда, 1876 жылға дейін де көптеген деректер болған, олар жиналып, мұқият зерттелгенде, цитадель қабірлерінің ашылуынан туған сенсацияны жоққа шығарар еді. Мысалы, ғалымдар египеттік өнердегі салық төлеушілердің қазіргі гректерге ұқсас екенін байқаған, бірақ оларды нақты осылай тани алмады. 1870 жылдар шамасында Эгей мұражайларында жасырын жатқан Эгейлік заттар грек мифтерінің түп негізін анықтауға жеткілікті дәлел бола алмады. Эгейлік вазалар 1840 жылдан бері Севрде және Нойшательде көрсетілді, біреуі Мелос қаласындағы Филакопеден, екіншісі Кефалониядан алынған. Грек мемлекеті құрылған кезде Афинаның көнеліктерін сақтаушы болып тағайындалған неміс археологы Людвиг Росс 1835 жылдан бастап Грек аралдарындағы зерттеулерінде белгілі бір ертедегі интальиоларға назар аударды, олар кейіннен Инсельштейн деп аталды. Бірақ 1878 жылға дейін К.Т. Ньютон олардың финикиялық өнімдер емес екенін көрсетті. 1866 жылы Суэц каналы үшін вулкандық күлді өндірген каменоломщиктер Терезия аралында алғашқы құрылымдарды тапты. Бұл жаңалық 1870 жылы көрші Санториниде (Тера) Афинадағы француз мектебінің өкілдерімен жалғастырылып, классикалық кезеңге дейінгі Эгейлік керамиканың алдындағы көптеген қыш бұйымдары мен көптеген тас және металл заттар табылды. Геолог Фердинанд А. Фуке оларды шамамен б.з.д. 2000 жылға жатқызды, үстінен жатқан жанартаулық қабатты ескере отырып. Осы арада, 1868 жылы Родос аралындағы Иалис қабірлері Альфред Билиотиге кейінірек үшінші және төртінші "Микен" деп аталған стильдегі көптеген боялған вазаларды сыйлады. Бірақ Джон Раскин сатып алып, Британдық мұражайға тапсырған бұл вазалар, олардың лайықты бағасы болмады, себебі олардың белгісіз мерзімдегі жергілікті өнімдер екені болжанады. Сонымен қатар, олардың төрт жылдан кейін Аттикадағы Менидидегі қабірден және Аргив Гераеумының жанындағы "арық" қабірінен табылған заттармен байланысы бірден анықталмады. Троидағы Хиссарликте Шлиманның алғашқы қазбалары да таң қалдырмады. Алайда, 1873 жылы ашылған "Құйрылған қала" (қазіргі ІІ Трой) бекіністерімен және вазаларымен, сондай-ақ алтын, күміс және қола бұйымдарының қоры ғалымдар мен көпшіліктің қызығушылығын оятып, оларды ашты. Шлиманның Микендегі қазбаларынан кейін ежелгі Грекияға деген қызығушылық арта түсті. Микендік заттардың материалы мен әшекейлерінің сипаты бұрын белгілі стильге сәйкес келмейтіні анықталды. Инсельштейн мен Иалис вазаларының жаңа стильмен сәйкестендірілуі кең кеңістікте дәлелденді, ал бұрынғы Терей және Гиссарлик табыстарының салыстыруы кең уақыт аралығын көрсетті. Көптеген ғалымдар Гомер сипаттаған заттар мен микендік бұйымдар арасындағы ұқсастықтарға таң қалды. Шлиман 1878 жылы Хиссарликте қазба жұмыстарын қайта бастады және төменгі қабаттар туралы білімімізді арттырды, бірақ өзінің "Лидия" қаласындағы Эгейлік қалдықтарын танымады, ол қазір Тройдың соңғы қола дәуірі деп аталады. Бұл деректерді 1879 жылы Шлиманның көмекшісі болған доктор Вильгельм Дорпфельд 1892 жылы Шлиманның қайтысынан кейін Хиссарликте жұмысын қайта бастағанға дейін толық ашып айтпады. Бірақ 1884 жылы Тиринс жартасындағы қалдықтардың жоғарғы қабатын ашу арқылы Шлиман біздің тарихқа дейінгі тұрмыстық өмір туралы білімімізге үлес қосты, ол екі жылдан кейін Микендегі сарайды Христос Цунтас тауып, кеңейтті. Шлиманның Тиринстегі жұмысы 1905 жылға дейін жалғастырылмады, ол ұзақ уақыт бойы күдіктелгендей, ол ашқан сарайдың астында бұрынғы сарай бар екені дәлелденді. 1886 жылдан бастап Арголидтен тыс Микен қабірлерін табу, одан және Цунтастың Микендегі ғимараттар мен кішігірім қабірлерді зерттеуді жалғастырудан, Шлиманның князьдік сыйлығынан тәуелсіз үлкен қазына Афинадағы Ұлттық мұражайға жиналды. Сол жылы толостың қабірлері, олардың көпшілігі тоналған, бірақ кейбір жиһаздары сақталған, Аттикадағы Аркина мен Элеузиде, Фессалиядағы Волос маңындағы Диминиде, Тайгетус тауының батысындағы Кампоста және Кефалониядағы Маскаратада қазылған. Барлығының ең бай қабірі 1889 жылы Лакониядағы Вафиода барланды және көптеген асыл тастар мен түрлі алтын шеберлердің жұмысынан басқа, бұқа аулау көріністерімен әшекейленген екі алтын кәсе табылды. 1890 және 1893 жылдары Стаес Аттикадағы Торикустағы аз бай толостың қабірлерін тазартты; сондай-ақ Аттикадағы Спата мен Афиднада, Эгина мен Саламисте, Аргив Гераеумында және Науплияда, Теба мен Дельфи маңында, сондай-ақ Фессалиялық Ларисадан алыс емес жерде тасқа қашалған "арық" қабірлер немесе камералар табылды. Афинадағы Акрополь қазбалары 1888 жылы аяқталғанда, көптеген микендік стильдегі қыш сынықтары табылды; бірақ Олимпиадада мұндай заттар табылмады немесе танылмады, ал Дельфидегі храм орны Эгейлікке тән емес еді. Аргив Гераеумын американдық зерттеулері 1895 жылы аяқталды, сонымен қатар, Микенге жақын орналасқандықтан, тарихқа дейінгі кезеңде бұл орын маңызды болмады, бірақ Эгейлік кезеңдердің соңғы жылдарында қоныстану іздері болды. Тарихқа дейінгі зерттеулер енді Грек құрлығынан тысқары жерлерге тарала бастады. Орталық Эгейлік аралдардың бірнешесі, Антипарос, Иоc, Аморгос, Сирос және Сифнос, Орта Эгейлік кезеңнің дәлелдеріне қатысты ерекше бай болды. Сиралық жерлеу орындары, иілген денелерді қамтитын, Эгейдегі ең жақсы және ең өкілдік болып табылады. Мелос, ерте заттардың көзі ретінде ұзақ уақыттан бері белгілі болған, бірақ 1896 жылы Афинадағы Британ мектебі қолға алғанға дейін жүйелі түрде қазба жұмыстары жүргізілмеді, Филакопеде неолиттік емес барлық Эгейлік кезеңдердің қалдықтары табылды. Кипрдің соңғы қола дәуіріндегі картасы (мысалы, Дж.Л. Майрес және М.О. Рихтердің Кипр мұражайының каталогында келтірілгендей) Месореа ауданында 25-тен астам елді мекендерді көрсетеді, олардың бірі, Саламис орнына жақын Энкамиде, Микеннен тыс құнды металлдан жасалған Эгейлік қазынасы табылды. Э. Шантр 1894 жылы Хиссариктің сияқты жылтыр емес керамиканы орталық Фтигияда және Птерияда тапты, ал содан кейін Солтүстік-Батыс Анатолияға жіберілген ағылшын археологиялық экспедициялары Риндус, Сангариус және Халис өзендерінің аңғарларынан Эгейлік сипаттағы керамикалық үлгілерді әкеп алды. Египетте 1887 жылы Флиндерс Петри Фаюмдағы Кахунда кретталық стильдегі боялған сынықтарды тапты, ал Нилдің жоғары ағысында, Телль-эль-Амарнада 1889 жылы 800-ге жуық Эгейлік вазалардың бөліктерін тапты. Қазір Каир, Флоренция, Лондон, Париж және Болоньядағы жинақтарда Эгейлік стильдің египеттік имитациялары табылды, оларды Эгейлік мәдениетінің орталықтары Египеттен алған көптеген қарыздармен салыстыруға болады. 1885 жылы Сидоннан екі Эгейлік ваза табылды, сондай-ақ Палестина қорының қазбаларында жақында табылған Филистиядағы орындардан көптеген Эгейлік және әсіресе Кипрлік керамикалық сынықтар табылды. Сицилия, П. Орси Сикел зиратын қазғаннан бері...

The curtain wall and towers of the Mycenaean citadel, its gate with heraldic lions, and the great "Treasury of Atreus" had borne silent witness for ages before Heinrich Schliemann's time. However, they were regarded as a crude precursor of later Greek culture. It was not until Schliemann's excavations that Mycenaean culture attracted serious scholarly attention. There had been, however, a good deal of other evidence available before 1876, which, had it been collated and seriously studied, might have discounted the sensation that the discovery of the citadel graves eventually made. For instance, scholars had noted that tributaries appearing in Egyptian art resembled modern Greeks, but were unable to definitely recognize them as such. Nor did the Aegean objects which were lying obscurely in museums in 1870, or thereabouts, provide a sufficient test of the real basis underlying the Hellenic myths of the Argolid, the Troad and Crete, to cause these to be taken seriously. Aegean vases have been exhibited both at Sèvres and Neuchatel since about 1840, the provenance (i. e. source or origin) being in the one case Phylakope in Melos, in the other Cephalonia. Ludwig Ross, the German archaeologist appointed Curator of the Antiquities of Athens at the time of the establishment of the Kingdom of Greece, by his explorations in the Greek islands from 1835 onwards, called attention to certain early intaglios, since known as Inselsteine; but it was not until 1878 that C. T. Newton demonstrated these to be no strayed Phoenician products. In 1866 primitive structures were discovered on the island of Therasia by quarrymen extracting pozzolana, a siliceous volcanic ash, for the Suez Canal works. When this discovery was followed up in 1870, on the neighbouring Santorini (Thera), by representatives of the French School at Athens, much pottery of a class now known immediately to precede the typical late Aegean ware, and many stone and metal objects, were found. These were dated by the geologist Ferdinand A. Fouqué, somewhat arbitrarily, to 2000 BC, by consideration of the superincumbent eruptive stratum. Meanwhile, in 1868, tombs at Ialysus in Rhodes had yielded to Alfred Biliotti many painted vases of styles which were called later the third and fourth "Mycenaean"; but these, bought by John Ruskin, and presented to the British Museum, excited less attention than they deserved, being supposed to be of some local fabric of uncertain date. Nor was a connection immediately detected between them and the objects found four years later in a tomb at Menidi in Attica and a rock cut "bee hive" grave near the Argive Heraeum. Even Schliemann's initial excavations at Hissarlik in the Troad did not excite surprise. However, the "Burnt City" now known as Troy II, revealed in 1873, with its fortifications and vases, and a hoard of gold, silver, and bronze objects, which the discoverer connected with it, began to arouse curiosity both among scholars and the general public. With Schliemann's excavations at Mycenae, interest in prehistoric Greece exploded. It was recognized that the character of both the fabric and the decoration of the Mycenaean objects was not that of any previously known style. A wide range in space was proved by the identification of the Inselsteine and the Ialysus vases with the new style, and a wide range in time by collation of the earlier Theraean and Hissarlik discoveries. Many scholars were struck by potential resemblances between objects described by Homer and Mycenaean artifacts. Schliemann resumed excavations at Hissarlik in 1878, and greatly increased our knowledge of the lower strata, but did not recognize the Aegean remains in his "Lydian" city now known as Late Bronze Age Troy. These were not to be fully revealed until Dr. Wilhelm Dorpfeld, who had become Schliemann's assistant in 1879, resumed the work at Hissarlik in 1892 after Schliemann's death. But by laying bare in 1884 the upper stratum of remains on the rock of Tiryns, Schliemann made a contribution to our knowledge of prehistoric domestic life which was amplified two years later by Christos Tsountas's discovery of the palace at Mycenae. Schliemann's work at Tiryns was not resumed till 1905, when it was proved, as had long been suspected, that an earlier palace underlies the one he had exposed. From 1886 dates the finding of Mycenaean sepulchres outside the Argolid, from which, and from the continuation of Tsountas's exploration of the buildings and lesser graves at Mycenae, a large treasure, independent of Schliemann's princely gift, has been gathered into the National Museum at Athens. In that year tholos tombs, most already pillaged but retaining some of their furniture, were excavated at Arkina and Eleusis in Attica, at Dimini near Volos in Thessaly, at Kampos on the west of Mount Taygetus, and at Maskarata in Cephalonia. The richest grave of all was explored at Vaphio in Laconia in 1889, and yielded, besides many gems and miscellaneous goldsmiths' work, two golden goblets chased with scenes of bull hunting, and certain broken vases painted in a large bold style which remained an enigma until the excavation of Knossos. In 1890 and 1893, Staes cleared out certain less rich tholos tombs at Thoricus in Attica; and other graves, either rock cut "bee hives" or chambers, were found at Spata and Aphidna in Attica, in Aegina and Salamis, at the Argive Heraeum and Nauplia in the Argolid, near Thebes and Delphi, and not far from the Thessalian Larissa. During the Acropolis excavations in Athens, which terminated in 1888, many potsherds of the Mycenaean style were found; but Olympia had yielded either none, or such as had not been recognized before being thrown away, and the temple site at Delphi produced nothing distinctively Aegean (in dating). The American explorations of the Argive Heraeum, concluded in 1895, also failed to prove that site to have been important in the prehistoric time, though, as was to be expected from its neighbourhood to Mycenae itself, there were traces of occupation in the later Aegean periods. Prehistoric research had now begun to extend beyond the Greek mainland. Certain central Aegean islands, Antiparos, Ios, Amorgos, Syros and Siphnos, were all found to be singularly rich in evidence of the Middle Aegean period. The series of Syran built graves, containing crouching corpses, is the best and most representative that is known in the Aegean. Melos, long marked as a source of early objects but not systematically excavated until taken in hand by the British School at Athens in 1896, yielded at Phylakope remains of all the Aegean periods, except the Neolithic. A map of Cyprus in the later Bronze Age (such as is given by J. L. Myres and M. O. Richter in Catalogue of the Cyprus Museum) shows more than 25 settlements in and about the Mesaorea district alone, of which one, that at Enkomi, near the site of Salamis, has yielded the richest Aegean treasure in precious metal found outside Mycenae. E. Chantre in 1894 picked up lustreless ware, like that of Hissariik, in central Phtygia and at Pteria, and the English archaeological expeditions, sent subsequently into north western Anatolia, have never failed to bring back ceramic specimens of Aegean appearance from the valleys of the Rhyndncus, Sangarius and Halys. In Egypt in 1887, Flinders Petrie found painted sherds of Cretan style at Kahun in the Fayum, and farther up the Nile, at Tell el Amarna, chanced on bits of no fewer than 800 Aegean vases in 1889. There have now been recognized in the collections at Cairo, Florence, London, Paris and Bologna several Egyptian imitations of the Aegean style which can be set off against the many debts which the centres of Aegean culture owed to Egypt. Two Aegean vases were found at Sidon in 1885, and many fragments of Aegean and especially Cypriot pottery have been found during recent excavations of sites in Philistia by the Palestine Fund. Sicily, ever since P. Orsi excavated the Sicel cemetery near Lentini in 1877, has proved a mine of early remains, among which appear in regular succession Aegean fabrics and motives of decoration from the period of the second stratum at Hissarlik. Sardinia has Aegean sites, for example, at Abini near Teti; and Spain has yielded objects recognized as Aegean from tombs near Cádiz and from Saragossa. One land, however, has eclipsed all others in the Aegean by the wealth of its remains of all the prehistoric ages— Crete; and so much so that, for the present, we must regard it as the fountainhead of Aegean civilization, and probably for long its political and social centre. The island first attracted the notice of archaeologists by the remarkable archaic Greek bronzes found in a cave on Mount Ida in 1885, as well as by epigraphic monuments such as the famous law of Gortyna (also called Gortyn). But the first undoubted Aegean remains reported from it were a few objects extracted from Cnossus by Minos Kalokhairinos of Candia in 1878. These were followed by certain discoveries made in the S. plain Messara by F. Halbherr. Unsuccessful attempts at Cnossus were made by both W. J. Stillman and H. Schliemann, and A. J. Evans, coming on the scene in 1893, travelled in succeeding years about the island picking up trifles of unconsidered evidence, which gradually convinced him that greater things would eventually be found. He obtained enough to enable him to forecast the discovery of written characters, till then not suspected in Aegean civilization. The revolution of 1897–1898 opened the door to wider knowledge, and much exploration has ensued, for which see Crete. Thus the "Aegean Area" has now come to mean the Archipelago with Crete and Cyprus, the Hellenic peninsula with the Ionian islands, and Western Anatolia. Evidence is still wanting for the Macedonian and Thracian coasts. Offshoots are found in the western Mediterranean area, in Sicily, Italy, Sardinia and Spain, and in the eastern Mediterranean area in Syria and Egypt. Regarding the Cyrenaica, we are still insufficiently informed.

Аяқтау

Микен өркениетінің соңғы құлдырауы шамамен б.з.д. 1200 жылы болған сияқты. Темір қоланың орнын алды, өліктерді жерлеудің орнына өртеу қалыптасты, және жазу жоғалып кетті.