Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крит аралындағы қола дәуірі археологиялық орны
Кноссостың қазіргі тарихы
Bronze Age archaeological site on the island of Crete
the modern history of Knossos
Кноссос (айтылуы: /ˈkɒnósos/, /ˈkɒnós/, /ˈoʊs/; грекше: Κνωσσός, /ˈkɒnós/; Linear B: 𐀒𐀜𐀰 Ko no so) – Криттегі қола дәуірі археологиялық орны. Бұл орын Миной өркениетінің маңызды орталығы болған және грек мифологиясындағы Тесей мен минотавр туралы аңызбен байланысты. Ол Ираклион қаласының шетінде орналасқан және бүгінгі таңға дейін танымал туристік орын болып табылады. Кноссостың ең ірі құрылысы – Минос сарайы. Басқа Миной сарайлары сияқты, бұл ғимарат патшалық резиденция емес, діни және әкімшілік орталық ретінде пайдаланылған. Сарайдың ең көне бөліктері б.з.д. 1900 жылы, неолит дәуірінде қасиетті ритуалдар өткізілген аумақта салынған. Сарай келесі бес ғасыр бойы жаңартылып, кеңейтіліп, шамамен б.з.д. 1350 жылы қиратылған. Бұл орынды алғаш рет 1877 жылы Минос Калокайринос қазба жұмыстары арқылы зерттеген. 1900 жылы Артур Эванс одан да кең ауқымды қазба жүргізіп, сарайдың көп бөлігін, сондай-ақ бұқа секірісінің фрескасы, жылан құдайының мүсіндері және көптеген сызықтық B жазбалары сияқты көптеген танымал артефакттарды тапқан. Эванс Миной өркениетін ашқандыққа лайық деп есептелсе де, оның жұмысы, әсіресе осы орындағы архитектуралық қалдықтарды дұрыс емес және өзгертуге келмейтін жағдайда қайта құруына байланысты даулы.
Knossos (pronounced /(//k//ə//)/'/n//ɒ//s//oʊ//s//, // //s//ə//s/; Κνωσσός, ; Linear B: 𐀒𐀜𐀰 Ko no so) is a Bronze Age archaeological site in Crete. The site was a major center of the Minoan civilization and is known for its association with the Greek myth of Theseus and the minotaur. It is located on the outskirts of Heraklion, and remains a popular tourist destination. Knossos is dominated by the monumental Palace of Minos. Like other Minoan palaces, this building served as a combination religious and administrative center rather than a royal residence. The earliest parts of the palace were built around 1900 BC in an area that had been used for ritual feasting since the Neolithic. The palace was continually renovated and expanded over the next five centuries until its final destruction around 1350 BC. The site was first excavated by Minos Kalokairinos in 1877. In 1900, Arthur Evans undertook more extensive excavations which unearthed most of the palace as well as many now famous artifacts including the Bull Leaping Fresco, the snake goddess figurines, and numerous Linear B tablets. While Evans is often credited for discovering the Minoan Civilization, his work is controversial in particular for his inaccurate and irreversible reconstructions of architectural remains at the site.
Неолит дәуірі
Кнос шамамен 7000 жыл бұрын неолиттік керамикаға дейінгі кезеңде қоныстанды, бұл оны Криттегі ең ежелгі қонысқа айналдырды. Алғашқы қоныс 25–50 адамнан тұратын шағын ауыл болды, олар сарайларда және үйлерде тұрып, мал өсірді, егін өсірді, ал қайғылы жағдайларда балаларын еден астына жерледі. Осы кезеңге қатысты қалдықтар кейін сарайдың орталық алаңына айналатын аумақта шоғырланған, бұл ритуалдық әрекеттердің үзіліссіздігін көрсетеді. Ерте неолитте (б.з.д. 6000–5000) 200–600 адамға дейін тұратын ауыл кейінгі сарайдың көп бөлігін және солтүстік және батысқа қарай беткейлерді алып жатты. Тұрғындар бір немесе екі бөлмелі шаршы үйлерде тұрды, олардың қабырғалары саз кірпіштен жасалған, ал негізі дала тастарынан немесе қайта өңделген тас артефакттардан тұрды. Ішкі қабырғалар саз жабынмен қапталған. Шатырлар жалпақ, бұтақтардың үстіне саз жағылған. Тұрғындар бас бөлменің ортасында әртүрлі жерлерде ошақтар жасады. Бұл ауылдың ерекшелігі болды: Батыс алаңының астындағы бір үйде сегіз бөлме болды, қабырғалары тік бұрыштармен орналасқан. Есік орталықта орналасқан. Үлкен тастар үлкен күш түсетін жерлерде қолдау үшін пайдаланылды. Жеке ұйықтау орындарының болмауы, сақтауға арналған жайлар болғанын көрсетеді. Орта неолиттік кезеңдегі (б.з.д. 5000–4000) қоныс 500–1000 адамды көбірек және, болжам бойынша, жеке отбасылық үйлерде орналастырды. Құрылыс сол сияқты болды, бірақ терезелер мен есіктер ағаштан жасалған, негізгі бөлменің ортасында бекітілген, көтерілген ошақ орналасқан, ал периметрде піластрлар және басқа да көтерілген элементтер (жанамалар, төсектер) орналасқан. Сарайдың астында Ұлы үй орналасқан, ол қабырғаларының қалыңдығы бір метрге жететін бес бөлмеге бөлінген тас үй. Бұл үй жеке тұрғын үй болмауы мүмкін, оның болуы қоғамдық немесе мемлекеттік мақсатта қолданылғанын көрсетеді; яғни, ол сарайдың алғашқы нұсқасы болуы мүмкін. Кейінгі немесе соңғы неолиттік кезеңде (екі түрлі, бірақ бірін-бірі толықтыратын жіктеу жүйесі, шамамен б.з.д. 4000–3000) халық саны күрт өсті.
Knossos was settled around 7000 BC during the Pre Pottery Neolithic, making it the oldest known settlement in Crete. The initial settlement was a hamlet of 25–50 people who lived in wattle and daub huts, kept animals, grew crops, and, in the event of tragedy, buried their children under the floor. Remains from this period are concentrated in the area which would later become the central court of the palace, suggesting continuity in ritual activity. In the Early Neolithic (6000–5000 BC), a village of 200–600 persons occupied most of the area of the later palace and the slopes to the north and west. Residents lived in one or two room square houses of mud brick walls set on socles of stone, either field stone or recycled stone artifacts. The inner walls were lined with mud plaster. The roofs were flat, composed of mud over branches. The residents dug hearths at various locations in the center of the main room. This village had an unusual feature: one house under the West Court contained eight rooms and covered The walls were at right angles. The door was centered. Large stones were used for support under points of greater stress. The fact that distinct sleeping cubicles for individuals was not the custom suggests storage units of some sort. The settlement of the Middle Neolithic (5000–4000 BC), housed 500–1000 people in more substantial and presumably more family private homes. Construction was the same, except the windows and doors were timbered, a fixed, raised hearth occupied the center of the main room, and pilasters and other raised features (cabinets, beds) occupied the perimeter. Under the palace was the Great House, a area stone house divided into five rooms with meter thick walls suggesting a second story was present. The presence of the house, which is unlikely to have been a private residence like the others, suggests a communal or public use; i. e., it may have been the predecessor of a palace. In the Late or Final Neolithic (two different but overlapping classification systems, around 4000–3000 BC), the population increased dramatically.
Қола дәуірі
Алғашқы криттік сарайлар шамамен б.з.д. 2000 жылдан кейін, Орта минойлық кезеңнің басында, Кносста және Малия, Фест және Закрос сияқты басқа да жерлерде салынған деп саналады. Бұл сарайлар, Криті мен Грекиядағы ұйымдастыру үлгісін қалыптастырған, осы уақытқа дейін басым болған неолиттік ауылдық жүйеден күрт өзгеше болды. Сарайлар салу үлкен байлықты және саяси, діни биліктің шоғырлануын көрсетеді. Олардың Сирия жағалауындағы Угарит және Евфрат өзенінің жоғарғы ағысындағы Мари сияқты шығыс үлгілеріне еліктегені айтылады. Алғашқы сарайлар Орта минойлық II кезеңінде, шамамен б.з.д. 1700 жылға дейін, Критке тән жер сілкіністерінен қираған. Б.з.д. 1650 жылға қарай, олар кең ауқымда қайта салынды және екінші сарайлар кезеңі (шамамен б.з.д. 1650 – 1450) Миной мәдениетінің гүлдену шегін білдіреді. Барлық сарайларда үлкен орталық алаңдар болған, олар қоғамдық рәсімдер мен көрермендерге арналған болуы мүмкін. Тұрғын үйлер, қоймалар және әкімшілік орталықтар алаң төңірегінде орналасқан, сондай-ақ шеберлердің жұмыс орындары да болған. Кносстағы құрылыс техникасы ерекше болды. Негізі мен төменгі қатары тастан қаланған, ал тұтастай ағаштан жасалған бағаналар мен арқалықтармен тұрғызылған. Басты құрылыс үлкен, күймеген кірпіштерден салынған. Шатыры қалың балшық пен бұталармен жабылған. Ішкі бөлмелер жарық шұңқырларымен жарықтандырылған, ал ағаш бағаналар, көбінесе жолақты, қолдау және сән беру үшін қолданылған. Бөлмелер мен дәліздер күнделікті өмір мен шерулерді бейнелейтін фрескалармен әсемделген. Соғысқа қатысты бейнелер жоқ. Сол кездегі сән әртүрлі поздағы әйелдердің бейнелерінен көрінеді. Олар шаштарын күрделі етіп өріп, ұзын көйлектер киген, олардың юбкалары бүршіктелген, ал жеңдері кең болған. Олардың корсеттері белдеріне тығыз тартылған, ал кеуделері ашық болған. Б.з.д. 1450 жылы Малия, Фест және Закрос сарайлары қирады, Кнос Критідегі жалғыз сақталған сарай болып қалды. Осы соңғы кезеңде Кносқа материктен келген адамдардың ықпалы болған немесе олар басқарған болуы мүмкін. Грек тілі әкімшілік тілге айналды және материалдық мәдениет микендік стильдермен салыстырылады, мысалы, қабірлердің сәулетінде және керамика стильдерінде. Б.з.д. 1350 жылы сарай қирады және қайтадан салынбады. Ғимаратты өрт шарпып, жоғарғы қабаттар құлап түсті. Бұл соңғы қираудың қасақана жасалған ба, әлде жер сілкінісі сияқты табиғи апаттың салдары ма, белгісіз. Сарайдың кейбір бөліктері кейінгі рәсімдер үшін пайдаланылған болуы мүмкін, ал Кнос қаласы б.з.д. 1200 жылы қайта жанданған, бірақ ғимарат пен оған байланысты институттар ешқашан толыққанды қалпына келтірілмеген.
It is believed that the first Cretan palaces were built soon after c. 2000 BC, in the early part of the Middle Minoan period, at Knossos and other sites including Mallia, Phaestos and Zakro. These palaces, which were to set the pattern of organisation in Crete and Greece through the second millennium, were a sharp break from the Neolithic village system that had prevailed thus far. The building of the palaces implies greater wealth and a concentration of authority, both political and religious. It is suggested that they followed eastern models such as those at Ugarit on the Syrian coast and Mari on the upper Euphrates. The early palaces were destroyed during Middle Minoan II, sometime before c. 1700, almost certainly by earthquakes to which Crete is prone. By c. 1650, they had been rebuilt on a grander scale and the period of the second palaces (c. 1650 – c. 1450) marks the height of Minoan prosperity. All the palaces had large central courtyards which may have been used for public ceremonies and spectacles. Living quarters, storage rooms and administrative centres were positioned around the court and there were also working quarters for skilled craftsmen. Building techniques at Knossos were typical. The foundations and lower course were stonework with the whole built on a timber framework of beams and pillars. The main structure was built of large, unbaked bricks. The roof was flat with a thick layer of clay over brushwood. Internal rooms were brightened by light wells and columns of wood, many fluted, were used to lend both support and dignity. The chambers and corridors were decorated with frescoes showing scenes from everyday life and scenes of processions. Warfare is conspicuously absent. The fashions of the time may be seen in depictions of women in various poses. They had elaborately dressed hair and wore long dresses with flounced skirts and puffed sleeves. Their bodices were tightly drawn in round their waists and their breasts were exposed. Around 1450 BC, the palaces at Malia, Phaestos, and Zakros were destroyed, leaving Knossos as the sole surviving palace on Crete. In this final period, Knossos seems to have been influenced or perhaps ruled by people from the mainland. Greek became the administrative language and the material culture shows parallels with Mycenaean styles, for instance in the architecture of tombs and styles of pottery. Around 1350 BC, the palace was destroyed and not rebuilt. The building was ravaged by a fire which triggered the collapse of the upper stories. It is not known whether this final destruction was intentional or the result of a natural disaster such as an earthquake. While parts of the palace may have been used for later ceremonies and the town of Knossos saw a resurgence around 1200 BC, the building and its associated institutions were never restored.
Классикалық және римдік кезең
Қола дәуірінен кейін Кносс қаласы әлі де мекенделген. 1000 жылға қарай, ол Криттің ең маңызды орталықтарының бірі ретінде қайта жанданды. Қаланың екі порты болды: біреуі Амнисос, екіншісі Ираклион. Ежелгі географ Страбонның сөзіне сәйкес, кноссиандар Италиядағы Брундизий қаласын отарлаған. 343 жылға қарай Кносс Македонияның Филипп II-сімен одақтасты. Қала Лит қаласына қарсы Фалаик есімді фокийлік жалдамалы әскерді пайдаланды. Литтіктер спартандықтарға шағымданды, олар өздерінің патшасы Архидамус III-ті кноссиандарға қарсы жіберді. Эллинистік дәуірде Кносс Египеттің ықпалына түсті, бірақ Хремонид соғысы (б.з.д. 267–261) кезінде атқарған едәуір әскери күш-жігеріне қарамастан, Птолемейлер соғысып жатқан қала-мемлекеттерді біріктіре алмады. Б.з.д. III ғасырда Кносс билігін кеңейтіп, жартылай аралдың көп бөлігін бағындырды, бірақ 220 жылғы Лит соғысы кезінде Полиррхендер мен Македония патшасы Филипп V басқарған коалиция оны тоқтатты.
After the Bronze Age, the town of Knossos continued to be occupied. By 1000 BC, it had reemerged as one of the most important centers of Crete. The city had two ports, one at Amnisos and another at Heraklion. According to the ancient geographer Strabo the Knossians colonized the city of Brundisium in Italy. In 343 BC, Knossos was allied with Philip II of Macedon. The city employed a Phocian mercenary named Phalaikos against their enemy, the city of Lyttus. The Lyttians appealed to the Spartans who sent their king Archidamus III against the Knossians. In Hellenistic times Knossos came under Egyptian influence, but despite considerable military efforts during the Chremonidean War (267–261 BC), the Ptolemies were not able to unify the warring city states. In the third century BC Knossos expanded its power to dominate almost the entire island, but during the Lyttian War in 220 BC it was checked by a coalition led by the Polyrrhenians and the Macedonian king Philip V.
Жиырма жыл өткен соң, Крит соғысы (б.з.д. 205–200) кезінде кноссиандар тағы да Филипптің қарсыластарының қатарында болды және римдік және родостық көмек арқасында бұл жолы олар Критті македондық ықпалынан босатуға қол жеткізді. Римдіктердің көмегімен Кносс қайтадан Криттің бірінші қаласы болды, бірақ б.з.д. 36 жылы Рим Сенаты жаңа құрылған провинция Creta et Cyrene-нің астанасы ретінде Гортис қаласын таңдады. 36 жылға қарай Кносс Colonia Iulia Nobilis деп аталған Рим колониясына айналды. Римдік стильдегі сәулеттің элементтерін пайдаланып салынған колония. Монеталар Кефаланың солтүстігінде орналасқан және саяси тұрғыдан Кефаланы қамтитын Рим колониясы Colonia Julia Nobilis Cnossus-тың римдік қонысынан шыққан. Римдіктер Кносты алғаш отарлағандар екенін сендірді.
Twenty years later, during the Cretan War (205–200 BC), the Knossians were once more among Philip's opponents and, through Roman and Rhodian aid, this time they managed to liberate Crete from the Macedonian influence. With Roman aid, Knossos became once more the first city of Crete, but, in 67 BC, the Roman Senate chose Gortys as the capital of the newly created province Creta et Cyrene. In 36 BC, Knossos became a Roman colony named Colonia Iulia Nobilis. The colony, which was built using Roman style architecture, The coins came from the Roman settlement of Colonia Julia Nobilis Cnossus, a Roman colony placed just to the north of, and politically including, Kephala. The Romans believed they were the first to colonize Knossos.
Римнен кейінгі тарих
325 жылы Кносс епархияға айналды, Гортина митрополиясының қарасты епархиясы болды. Османдық Критінде Кносс епархиясы Агиос-Мирон жерінде, оңтүстік-батысқа қарай 14 шақырым қашықтықта орналасқан. Епархия 1831 жылы таратылды. "Кносс" атауын кейіннен Артур Эванс қабылдады. Қазіргі уақытта белгілі болғандай, Калокайринос жасаған жаңалықтарды жариялаған американдық консул Уильям Стиллман, Калокайринос жартылай қазып шығарған алып қабырғалардағы қос балта белгісін көріп, алғаш рет бұл кешенді аңызға толы лабиринтпен байланыстырды, қираған орынды "лабиринттік" деп атады. Эванс Стиллманмен келісті. Минотавр туралы мифте айтылғандай, Афинадан келген ханзада Тесей, оның әкесі ежелгі грек патшасы Эгей, грек теңізінің (Эгей теңізі) атына негіз салды, Критке келіп, Минотавр деп аталатын қорқынышты жаратылыспен күресуге мәжбүр болды. Минотавр – жартылай адам, жартылай бұқа, және оны Крит патшасы Минос лабиринтте, лабиринт сияқты құрылыста сақтап тұрған. Патшаның қызы Ариадна Тесейге ғашық болды. Ол Минотаврмен күресу үшін лабиринтке кірмес бұрын, Ариадна оған жіп домын берді, ол лабиринтке кіргенде жіпті кері иіп, оның арқасымен қайта оралу жолын таба алатын болды. Тесей Минотаврды өлтіріп, Ариаднамен бірге Криттен қашып кетті, оның ашулы әкесінен құтылды. Көрінетіндей, лабиринт сөзінің этимологиясы қандай болса да, ол ежелгі Критпен байланысты болуы мүмкін. Қос балта белгісі Микен әлемінің барлық жерінде қорғаушы белгі ретінде қолданылды: ол затқа қолданылса, оны "жоюдан" сақтайды. Сарайдың көптеген тастарына балталар ойылып салынған. Ол керамикалық өрнектемелерде кездеседі және сарайдағы Қос балтаның қасиетті орнының, сондай-ақ Крит және Эгей теңізіндегі көптеген қасиетті орындардың мотиві болып табылады. Соңында, Кносс тақташасы Gg702 сызықтық жазуында da pu2 ri to jo po ti ni ja деп жазылған, бұл, мүмкін, Микен грегінің Daburinthoio potniai, "Лабиринттің иесіне", бір құмыра балдың таратылуын тіркеген жазбасы болар. Барлық дәлелдерді біріктіретін сенімді теория әлі әзірленбеген. Кносс басқа да кейінгі мифтер мен әдебиеттерде де кездеседі. Геродот Кностың аңызға толы патшасы Минос теңіз империясын (талассократия) құрғанын жазды. Фукидид бұл дәстүрді қабылдап, Минос теңізді қарақшылардан тазартып, сауда ағынын арттырып, көптеген Эгей аралдарын жайлап алғанын қосты. Басқа әдебиеттерде Радамант Криттің мифтік заң шығарушысы ретінде сипатталған. Клеиний Криттік Платонның Заңдарының бірінші кітабында оған Крит гимназиясы және ортақ тамақ дәстүрін жатқызады, сондай-ақ бұл әдет-ғұрыптың тұрақты соғысқа дайындыққа мүмкіндік беретін логикасын сипаттайды.
In 325, Knossos became a diocese, suffragan of the metropolitan see of Gortyna. In Ottoman Crete, the see of Knossos was in Agios Myron, 14 km to the southwest. The diocese was abolished in 1831. The name "Knossos" was subsequently adopted by Arthur Evans. As far as is currently known, it was William Stillman, the American consul who published Kalokairinos' discoveries, who, seeing the sign of the double axe (labrys) on the massive walls partly uncovered by Kalokairinos, first associated the complex with the labyrinth of legend, calling the ruins "labyrinthine." Evans agreed with Stillman. The myth of the Minotaur tells that Theseus, a prince from Athens, whose father was an ancient Greek king named Aegeus, the basis for the name of the Greek sea (the Aegean Sea), sailed to Crete, where he was forced to fight a terrible creature called the Minotaur. The Minotaur was a half man, half bull, and was kept in the Labyrinth – a building like a maze – by King Minos, the ruler of Crete. The king's daughter, Ariadne, fell in love with Theseus. Before he entered the Labyrinth to fight the Minotaur, Ariadne gave him a ball of thread which he unwound as he went into the Labyrinth so that he could find his way back by following it. Theseus killed the Minotaur, and then he and Ariadne fled from Crete, escaping her angry father. As it turns out, there probably was an association of the word labyrinth, whatever its etymology, with ancient Crete. The sign of the double axe was used throughout the Mycenaean world as an apotropaic mark: its presence on an object would prevent it from being "killed". Axes were scratched on many of the stones of the palace. It appears in pottery decoration and is a motif of the Shrine of the Double Axes at the palace, as well as of many shrines throughout Crete and the Aegean. And finally, it appears in Linear B on Knossos Tablet Gg702 as da pu2 ri to jo po ti ni ja, which probably represents the Mycenaean Greek, Daburinthoio potniai, "to the mistress of the Labyrinth," recording the distribution of one jar of honey. A credible theory uniting all the evidence has yet to be formulated. Knossos appears in other later legends and literature. Herodotus wrote that Minos, the legendary king of Knossos, established a thalassocracy (sea empire). Thucydides accepted the tradition and added that Minos cleared the sea of pirates, increased the flow of trade and colonised many Aegean islands. Other literature describes Rhadamanthus as the mythological lawgiver of Crete. Cleinias of Crete attributes to him the tradition of Cretan gymnasia and common meals in Book I of Plato's Laws, and describes the logic of the custom as enabling a constant state of war readiness.
Қазба тарихы
Кноссостың орнын 1878-1879 жылдар қысында Батыс қанатының бір бөлігін қазып шығарған Минос Калокайринос анықтады. Британдық археолог сэр Артур Эванс (1851-1941) және оның командасы 1900 жылдан 1913 жылға дейін, содан кейін 1922 жылдан 1930 жылға дейін ұзақ мерзімді қазба жұмыстарын жүргізді. Оның мөлшері оның алғашқы күткенінен әлдеқайда асып кетті, сондай-ақ екі ежелгі жазудың табылуы да болды, ол оларды Linear A және Linear B деп атады, осы жазуларды сол кездегі пиктограммалардан ажырату үшін. Сарайдың қабаттарын зерттеу арқылы Эванс оны пайдаланған өркениеттің археологиялық тұжырымдамасын жасады және оны минойлық деп атады, бұл орыннан табылған барлық заттарды минойлық деп атаудың бұрыннан келе жатқан дәстүріне сүйенді. Осы қиратылыстар табылғаннан бері, олар қазба жұмыстарының, туризмнің және екі дүниежүзілік соғыста Жерорта теңізінің шығыс бөлігін бақылау үшін күрескен үкіметтердің штаб-пәтері ретінде пайдалану орталығы болып табылады. Джон Дэвис Эванс (Артур Эванспен туыс емес) сарайдың үстіндегі шұңқырлар мен траншеяларда неолит кезеңіне баса назар аудара отырып, қосымша қазба жұмыстарын жүргізді.
The site of Knossos was identified by Minos Kalokairinos, who excavated parts of the West Wing in the winter of 1878 1879. The British archaeologist Sir Arthur Evans (1851–1941) and his team began long term evacuations from 1900 to 1913, and from 1922 to 1930. Its size far exceeded his original expectations, as did the discovery of two ancient scripts, which he termed Linear A and Linear B, to distinguish their writing from the pictographs also present. From the layering of the palace, Evans developed an archaeological concept of the civilization that used it, which he called Minoan, following the pre existing custom of labelling all objects from the location Minoan. Since their discovery, the ruins have been the centre of excavation, tourism, and occupation as a headquarters by governments warring over the control of the eastern Mediterranean in two world wars. John Davies Evans (no relation to Arthur Evans) undertook further excavations in pits and trenches over the palace, focusing on the Neolithic.
Сарай кешені
Кносстың сарайы өмір сүргеннің бар сағатында үздіксіз жаңартылып, өзгертіліп келді. Қазір көрініп тұрған сарай – әртүрлі дәуірлердің белгілерінің жиынтығы, сондай-ақ көбінесе дәл келмейтін заманауи қайта құрулардың нәтижесі. Осылайша, сарай ешқашан бүгінгідей болған емес.
The palace at Knossos was continuously renovated and modified throughout its existence. The currently visible palace is an accumulation of features from various periods, alongside modern reconstructions which are often inaccurate. Thus, the palace was never exactly as it appears today.
Орналасу
Минойлық басқа сарайлар сияқты, Кносс та тіктөртбұрышты орталық ауланың төңірегінде салынған. Бұл аула солтүстік-оңтүстікке қарай шығыс-батысқа қарағанда екі есе ұзын болған, бұл бағыт күн сәулесін барынша пайдалануға және маңызды бөлмелерді күн шығысына қарай орналастыруға мүмкіндік берген. Орталық ауланың діни рәсімдер мен мерекелерге арналғанына сенімді. Осы мерекелердің бірі «Грандистағы» фрескасында бейнеленген деп саналады. Кейбір ғалымдар бұқа шабылысы осы аулаларда өткен болуы мүмкін деп болжайды, бірақ басқалары төсеудің жануарлар мен адамдар үшін қолайлы болмайтынын, ал кіру жолдарының шектеулі болуы көрермендерге тамашаны жақыннан көруге мүмкіндік бермегенін айтады. «Патшалық жол» – порты сарай кешенімен байланыстырған Миной дәуірінің жолының соңғы қалдығы. Бүгінде бұл қызметті атқару үшін ежелгі жолдың үстінен немесе орнына салынған «Леофорос Кносу» атты қазіргі заманғы жол оңтүстікке қарай жалғасуда.
Like other Minoan palaces, Knossos was arranged around a rectangular central court. This court was twice as long north south as it was east west, an orientation that would have maximized sunlight, and positioned important rooms towards the rising sun. The central court is believed to have been used for rituals and festivals. One of these festivals is believed to be depicted in the Grandstand Fresco. Some scholars have suggested that bull leaping would have taken place in the courts, though others have argued that the paving would not have been optimal for the animals or the people, and that the restricted access points would have kept the spectacle too far out of public view. The Royal Road is the last vestige of a Minoan road that connected the port to the palace complex. Today a modern road, Leoforos Knosou, built over or replacing the ancient roadway, serves that function and continues south.
Сақтау
Сарайда ауыл шаруашылығы өнімдерімен қатар асхана жиынтықтарын сақтауға арналған үлкен қоймалар болды. Көлемді, жоғары сапалы асханалық ыдыстар жиынтықтары сарайларда сақталды, олар көбінесе Криттің басқа жерлерінде жасалған. Кносстағы керамика өте көп, әр кезеңде ерекше безендірілген және бірегей стильде жасалған. Миной хронологиясында стандартты салыстырмалы мерзімдеме негізінен керамика стиліне сүйенеді, осылайша сарай қабаттарына мерзімдерді анықтау үшін қолданылады.
The palace had extensive storage magazines which were used for agricultural commodities as well as tableware. Enormous sets of high quality tableware were stored in the palaces, often produced elsewhere in Crete. Pottery at Knossos is prolific, heavily decorated and uniquely styled by period. In Minoan chronology, the standard relative chronology is largely based on pottery styles and is thus used to assign dates to layers of the palace.
Суды басқару
Сарайда кем дегенде үш жеке сумен қамтамасыз ету жүйесі болған: бірі – су беруге, бірі – беттік суды ағызуға, ал үшіншісі – сарқынды суды ағызуға арналған. Су құбырлары 10 шақырымдай қашықтықтағы Арханес бұлақтарынан Кефала төбесіне таза су жеткізген. Сол бұлақтар Кефала орналасқан аңғардағы Кайратос өзенінің бастауы болып табылады. Су құбыры сарайға және қалаға тармақталған. Сарайда су, гравитация күші арқылы терракота құбырларымен фонтандар мен шүңғымаларға таратылған. Құбырлардың бір жағы конус тәрізді етіп жасалған, қысыммен бекітілуі үшін, ал тығыздау үшін арқан қолданылған. Микен сияқты, жасырын бұлақтар табылған жоқ. Санитарлық-гигиеналық ағынды сулар төбеден бөлек, канализацияға жететін жабық жүйе арқылы ағызылған. Королеваның мегаронында ванна бөлмесімен жалғасқан, алғашқы сумен шаю жүйесі бар латринаның мысалы сақталған. Бұл дәретхана ағын үстіндегі орындықтан тұрған, оған ыдыстан су құйып шаюға болатын. Ілесіп жатқан ваннаны да біреу жылытып, тасып, су құйып толтыру керек болған, ал суын төгіп шығару үшін ваннаны аударып немесе су шығаруға арналған шүңғыманы пайдалану қажет болған. Бұл дәретхана мен ванна 1300 бөлмелі кешендегі ерекше құрылымдар еді. Төбедегі аймақ мерзімімен кұйылыс жаңбырларға ұшырағандықтан, беттік суды ағызу жүйесі қажет болды. Ол тегіс беттердегі арналардан басталып, судың жылдамдығын бақылау үшін зигзаг тәрізді және су жиналатын алаптардан тұрған. Жоғарғы жүйе ашық болған болуы мүмкін. Жабық бөліктерге кіру үшін люктер орнатылған. Су жинау және басқару жүйесінің кейбір бөліктерінің суреттері төменде келтірілген. Беттік су ағызу жүйесі. Су жиналатын алаптан төмен қарай көлбеу арналар. Беттік су ағызу жүйесі. Зигзагтар мен су жиналатын алапқа назар аударыңыз.
The palace had at least three separate water management systems: one for supply, one for drainage of runoff, and one for drainage of waste water. Aqueducts brought fresh water to Kephala hill from springs at Archanes, about 10 km away. Springs there are the source of the Kairatos river, in the valley in which Kephala is located. The aqueduct branched to the palace and to the town. Water was distributed at the palace by gravity feed through terracotta pipes to fountains and spigots. The pipes were tapered at one end to make a pressure fit, with rope for sealing. Unlike Mycenae, no hidden springs have been discovered. Sanitation drainage was through a closed system leading to a sewer apart from the hill. The queen's megaron contained an example of the first known water flushing system latrine adjoining the bathroom. This toilet was a seat over a drain that was flushed by pouring water from a jug. The bathtub located in the adjoining bathroom similarly had to be filled by someone heating, carrying, and pouring water, and must have been drained by overturning into a floor drain or by bailing. This toilet and bathtub were exceptional structures within the 1,300 room complex. As the hill was periodically drenched by torrential rains, a runoff system was a necessity. It began with channels in the flat surfaces, which were zigzag and contained catchment basins to control the water velocity. Probably the upper system was open. Manholes provided access to parts that were covered. Some links to photographs of parts of the water collection management system follow. Runoff system. Sloped channels lead from a catchment basin. Runoff system. Note the zig zags and the catchment basin.
Желдету
Тау үстіне орналасқандықтан, сарай жаз айларында теңізден соққан желді қабылдады. Онда жолоулар және ауа өткізгіш құбырлар болған.
Due to its placement on the hill, the palace received sea breezes during the summer. It had porticoes and air shafts.
Минойлық бағаналар
Сарайда грек бағаналарынан ерекшеленетін минойлық бағана да бар. Грек сәулетінің ерекшелігі болып табылатын тас бағаналардан айырмашылығы, минойлық бағана Жерорта теңізі аймағында көптеп кездесетін кипарис ағашының діңгегінен жасалған. Грек бағаналары биіктік сезімін тудыру үшін (энтазис) жоғары жағына қарай тартылып, төменгі жағы кеңейтілсе, минойлық бағаналар керісінше – төменгі жағы тар, жоғарғы жағы кең болып келеді. Бұл кипарис діңін аударып орнату арқылы жасалған, себебі осылай болғанда бағана орналасқаннан кейін қайтадан өрмейді. Минос сарайындағы бағаналар жабынмен қапталып, қызыл түске боялған және дөңгелек, жастық сияқты капительдері бар тас негіздерге орнатылған.
The palace also includes the Minoan column, a structure notably different from Greek columns. Unlike the stone columns that are characteristic of Greek architecture, the Minoan column was constructed from the trunk of a cypress tree, which is common to the Mediterranean. While Greek columns are smaller at the top and wider at the bottom to create the illusion of greater height (entasis), the Minoan columns are smaller at the bottom and wider at the top, a result of inverting the cypress trunk to prevent sprouting once in place. The columns at the Palace of Minos were plastered, painted red and mounted on stone bases with round, pillow like capitals.
Фрескалар
Кноссос сарайы грек ғимараттарының классикалық дәуіріндегідей, тіпті бүгінгі грек ғимараттарындағыдай, жарқын түстерге толы болған. ЕМ кезеңінде қабырғалар мен едендер қызыл сары тозаңнан алынған ақшыл қызыл түспен жабылған. Қабырғалар тек түсті ғана емес, толығымен қызыл фрескалармен де әшекейленген. Келесі ММ кезеңінде өнердің дамуымен ақ және қара, содан кейін көк, жасыл және сары түстер қосылды. Пигменттер гематит сияқты табиғи материалдардан алынған. Сыртқы панельдер рельефті мотивтермен жаңа штукатуркаға боялған, ал ішкі панельдер әдетте қабырғаларда қолданылатын қоспаларсыз, таза гипске, одан да жұмсақ жағалған. Декоративтік мотивтер көбінесе шекарамен белгіленген сахналарды бейнеледі: адамдар, аңыз кейіпкерлері, жануарлар, тау жыныстары, өсімдіктер және теңіз жануарлары. Ең ертегілері керамикалық мотивтерді еске түсіреді. Көбінесе олар еденге түскен түрлі-түрлі сынықтардан қайта құрастырылды. Эванс жобада әртүрлі техниктер мен суретшілерді, соның ішінде химиктер мен реставраторларды жұмысқа алды. Симметрия және шаблонды қолдану сынықтардың негізінде ғана мүмкін болғаннан артық қайта құруға мүмкіндік берді. Мысалы, егер белгілі бір шаблонды қолдану туралы дәлелдер бір жерде аз болса, мотивті басқа жерде табылған шаблоннан алуға болады. Мысырлықтардың жерлеу өнеріндегі қабырға суреттері сияқты, болжауға көмектесетін белгілі бір конвенциялар да қолданылды. Мысалы, ер адамдар әйелдерге қарағанда қараңғырақ немесе қызыл терімен бейнеленеді. Кейбір археологтар Эванс пен оның реставраторлары сарай мен өркениетті нақты қалпында таппағанын, оның орнына заманауи өнер мен сәулетке негізделген жаңа артефакт жасағанын айтады.
The palace at Knossos was a place of high color, as were Greek buildings in the classical period, and as are Greek buildings today. In the EM Period, the walls and pavements were coated with a pale red derived from red ochre. In addition to the background coloring, the walls displayed fresco panel murals, entirely of red. In the subsequent MM Period, with the development of the art, white and black were added, and then blue, green, and yellow. The pigments were derived from natural materials, such as ground hematite. Outdoor panels were painted on fresh stucco with the motif in relief; indoor, on fresh, pure plaster, softer than the plaster with additives ordinarily used on walls. The decorative motifs were generally bordered scenes: humans, legendary creatures, animals, rocks, vegetation, and marine life. The earliest imitated pottery motifs. Most have been reconstructed from various numbers of flakes fallen to the floor. Evans had various technicians and artists work on the project, some artists, some chemists, and restorers. The symmetry and use of templates made possible a degree of reconstruction beyond what was warranted by only the flakes. For example, if evidence of the use of a certain template existed scantily in one place, the motif could be supplied from the template found somewhere else. Like the contemporary murals in the funerary art of the Egyptians, certain conventions were used that also assisted prediction. For example, male figures are shown with darker or redder skin than female figures. Some archaeological authors have objected that Evans and his restorers were not discovering the palace and civilization as it was, but were creating a modern artifact based on contemporary art and architecture.
Жалпы және келтірілген дереккөздер
Бентон, Жанета Реболд және Роберт ДиЯни. Өнер және мәдениет: Гуманитарлық ғылымдарға кіріспе, 1-том (Прентис Холл. Нью-Джерси, 1998), 64–70. Бурбон, Ф. Жоғалған өркениеттер (Нью-Йорк, Барнс және Нобель, 1998), 30–35. Ландениус Энегрен, Хедвиг. Кноссос халқы: Кноссос сызықтық B мұрағатындағы жеке тұлғалар туралы зерттеулер (Уппсала: Acta Universitatis Upsaliensis, 2008) (Boreas. Уппсаланың ежелгі Жерорта теңізі және Таяу Шығыс өркениеттерін зерттеулері, 30).
Benton, Janetta Rebold and Robert DiYanni. Arts and Culture: An introduction to the Humanities, Volume 1 (Prentice Hall. New Jersey, 1998), 64–70. Bourbon, F. Lost Civilizations (New York, Barnes and Noble, 1998), 30–35. Landenius Enegren, Hedvig. The People of Knossos: prosopographical studies in the Knossos Linear B archives (Uppsala: Acta Universitatis Upsaliensis, 2008) (Boreas. Uppsala studies in ancient Mediterranean and Near Eastern civilizations, 30).