Кіріспе

Норвегия мен Швециядағы өзен Брендстютен тауының солтүстік-шығыс беткейінен басталып, Швецияның Херхедален аймағындағы Роген көліне бірнеше кішкентай көлдер арқылы құяды, содан кейін Норвегияның Хедмарк аймалынан өтеді, онда Фемуден көлі арқылы ағады. Бұл жерде ол Фемундельва және Трисилельва деп аталады. Өзеннің қалған бөлігі, ең ұзын бөлігі, Вярмланд аймалынан өтіп, Карлстадтағы Венерн көліне дельта арқылы құяды. Венерн көлі өз кезегінде Гёта-эльв өзеніне құйылып, Гётеборг қаласынан теңізге жетеді. Өзен тарихи түрде маңызды экономикалық пайда әкелді, ағаш ағызу үшін қолайлы көлік жолы болды және қазіргі уақытта халықаралық деңгейде тамаша спорттық балық аулау сулары ретінде танылған.

География және геология

Кларалвеннің суайдыны әдетте Кларалвдален (Кларалв алабы) деп аталады, онда ол Венернге қарай ағып бара жатып суының көп бөлігін жинақтайды. Судың басқа маңызды көздері – суайдынының солтүстік аймақтарындағы қарлы таулар, қар еріген кезде көктемде мол су ағынын қамтамасыз етеді; жыл сайынғы су тасқындары жиі болады. Эдебекке қарай солтүстікке қарай өтетін өзенді Стен Де Гир «тектоникалық аңғар» деп сипаттаған, себебі ол Протоген аймағымен байланысты – Прекамбрий дәуіріне жататын тау жыныстарының әлсіз аймағы. Скандинавия мұздықтан босаған шамамен 10 000 жыл бұрын, мұздық мұз біркелкі емес кері шегінді, Кларалвен аңғарында мұз тілі ілгері жылжыды, ал төңіректегі биік жазықтар мұзсыз қалды. Мұздың шегінуі аңғардың мұздық-көлдік шөгінділеріне көмілген «өлген мұзды» қалдырды. Эдебекке қарай солтүстікке қарай ағатын өзен, мұздықтан босағаннан кейін және мұздық қайта көтерілгенге дейін ежелгі фьордты құрады, нәтижесінде аңғар түбі теңіз деңгейінен жоғары көтерілді. Эдебекке оңтүстікке қарай ағатын өзен ағысы, мұздық шөгінділердің жиналуынан туындаған төртіншілік дәуірдегі өзгеріс болуы мүмкін. Соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан бері Кларалвеннің сағасы Форсгагадан оңтүстікке қарай Карлстадтағы қазіргі орнына жылжыды және әр түрлі себептермен болса да, жылжуын жалғастыруда, өйткені өзен сыртқы иілімдерінен кесілген құмның көп мөлшерін тасымалдайды, Венерн көлінің жағалауының оңтүстікке қарай үздіксіз жылжуына себеп болады. Кларалвеннің күшті иілуі көптеген ескі арналарды (бұқа көлдерін) құрайды, олар тым өткір иілімдердің нәтижесінде пайда болады, соңынан өзен жаңа, қысқа жол табуға мәжбүр болады. Карлстадтың орталық бөлігінде орналасқан Губбхолмен атты жасанды арал, көктемгі су тасқыны кезінде күн сайын тасымалданған құмның жиналуынан пайда болған. Карлстад аймағына кіргеннен кейін өзен дельтасы екі негізгі және сегіз кішігірім салаға бөлінеді. Шығыс саласы Губбхолменнен өткеннен кейін тағы екі негізгі салаға (көбінесе үш салаға) бөлінеді. Батыс саласы бес салаға бөлінеді. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Кларалвеннің географиясы мен төртіншілік геологиясын Альфред Элис Тёрнебохм, Стен Де Гир және Леннарт фон Пост сияқты әртүрлі швед ғалымдары зерттеді. Соңғы төртіншілік геолог 1951 жылы қайтыс болды, оның зерттеулері аяқталмады, бірақ осыған қарамастан 1956 жылға қарай Кларалвен Швециядағы ең көп зерттелген өзен болып табылды.

Балық аулау

Соңғы жылдары Кларэлвен өзеніндегі спорттық балық аулау Атлантикалық лосось және қоңыр форель балықтарына байланысты халықаралық деңгейде танымал болды; осы екі балық түрін көбінесе жеңілдете балық аулаушылар іздейді. Көлемді балық түрлеріне бай аймақтарды пайдалану үшін күшті бәсекелестік бар, ал ең жақсы маусымда балық аулау лицензиясының құны күніне 500 швед кронасына (68 АҚШ долларына) жетеді. Балық шаруашылығының сақталуын қамтамасыз ету үшін, рұқсат етілген балықтардың ең кішкентай мөлшері мен санына қатысты қатаң ережелер, сондай-ақ, қажетсіз балықтарды, мысалы, су алабұғасын ұстағанда өлтіру талабы сияқты басқа да шаралар қолданылады. Өзен бұрын ағаш тасымалдау үшін жиі пайдаланылса да, Кларэлвеннің балық популяциясы бұл қызметтен зардап шекпеген, тіпті су астындағы өмірге, әсіресе сұр балық популяциясына пайда келтірген. 1991 жылы ағаш тасымалдау тоқтатылғаннан кейін, жағалау өсімдіктері тығыздалып, балықтар үшін қолайсыз орта тудырғандықтан, бұл пайдалы әсерлер бірте-бірте жоғала бастағаны хабарланды. 1997 жылдан бастап, балық аулау туризмін басқаруға білікті мамандарға деген сұранысты қанағаттандыру үшін спорттық балық аулауға мамандандырылған жоғары орта мектеп ашылды.

Басқа туризм

Кларалвенде таза және жаңа су бар, ол жүзуге жарамды, бірақ өзен дельтасына жеткенше жүзу кезінде сақ болу керек, себебі ағыстар қауіпті болуы мүмкін. Спорттық балық аулаудан өзге, қазіргі кездегі туристік қызығушылықтарға каноэ және Бранастан Эдебекке дейінгі рафтинг кіреді.

Ағаштарды жүргізу

Ағаштарды өзенмен ағызу тарихы 17 ғасырға дейін жетеді, бірақ 20 ғасырдың басында қағаз өнеркәсібінің кеңеюімен ағаштарды ағызу кең ауқымға ие болды. Ағаштарды жинау кезінде олар өзенге тасталған да, Форшагадағы бөлу орнына дейін ағысып келген. Содан кейін олар арнайы ілгектермен белгілі бір аймаққа бағыттау үшін ағаш кесушілердің оларға шығуына дейін, қоршау сияқты жүзбелі құрылыммен тоқтатылып тұрды. Бір компанияның белгісі бар ағаштарды топтастырғаннан кейін, олар соңына дейін тартылып жеткізілді. Жергілікті ағаш кесушілер қоғамында маусымдық жұмыс істейтін 1500-ге жуық адам болды, оларға қағаз фабрикалары мен орман иелері жалақы төледі. Қауіпті жұмыс болғанына қарамастан, қызметкерлер білікті болды және соңғы 30 жыл ішінде бір ғана суға бату жағдайы тіркелді. 1991 жылы ағаштарды өзенмен ағызу тоқтатылғаннан кейін, қалған жабдықтар аукционға сатылды, көбісі Форшага муниципалитетіне өткен, ол жабдықтарды ағаштарды ағызу мұражайын құру үшін пайдаланды, ал операциялар үшін пайдаланылған ескі ғимараттар мұражайдың негізгі ғимараты ретінде қолданылды. Кларэльвенде су тасқынымен ағызу тоқтатылғаннан кейін, Швецияда ағаштарды өзенмен ағызу практикасы ресми түрде аяқталды.