Кіріспе

Saturniidae тұқымдасы – Lepidoptera тұқымдасының мүшелері, олар көбінесе сатурнидтер деп аталады. Бұл тұқымда шамамен 2300 сипатталған түр бар. Тұқымда әлемдегі ең ірі көбелектер кездеседі. Белгілі өкілдері – императорлық көбелектер, патшалық көбелектер және алып жібек көбелектері (немесе жабайы жібек көбелектері). Ересек көбелектерінің қанаттары ірі, лобтары бар, денесі жұмсақ түктермен жабылған және ауыз мүшелері жетілмеген. Оларда френулум жоқ, бірақ артқы қанаттары алдыңғы қанаттарымен жабысып, біртұтас қанат бетін құрайды. Сатурнидтер кейде жарқын түсті болады және көбінесе қанаттарында мөлдір көзшелер немесе "терезелер" болады. Жыныстық ерекшелік түрлеріне байланысты өзгереді, бірақ еркектерді әдетте олардың ірі, кең антенналарынан ажыратуға болады. Көбінесе ересек көбелектерінің қанаттарының ені 8-ден 8 сантиметрге дейін жетеді, бірақ кейбір тропикалық түрлерде, мысалы, Атлас көбелегінде (Attacus atlas) қанаттарының ені 30 сантиметрге дейін болуы мүмкін. Сатурнидтер Noctuidae тұқымдасының белгілі бір түрлерімен бірге ең ірі Lepidoptera және қазіргі уақытта тіршілік ететін ең ірі жәндіктердің бірін құрайды.

Тарату

Сатурнидтердің көпшілігі орманды тропикалық немесе субтропикалық аймақтарда таралған, ең көп түрлері Жаңа дүние тропиктерінде және Мексикада кездеседі. Олар дөңгелек, сәл жалпақ, тегіс және мөлдір немесе ақшыл болады.

Ұрықтар

Сатурнидтердің күйісқұрттары ірі (соңғы жаста 50-100 мм), денелі және цилиндрлі болады. Көптегендерінің денесінде көбінесе тікенді немесе түкті дөңгелектер болады. Көпшілігі жасырын түске боялған, анықталуын азайту үшін кері көлеңкелі немесе бұзылатын түсі бар, бірақ кейбіреулері әдемі түсті. Кейбіреулерінің денесінде қышымалы түктер болады. Көбінесе жеке тамақтанады, бірақ кейбіреулері топтап тамақтанады. Гемилеуциналар жас кезінде топтап болады және қыштыратын түктері болады.

Адам үшін маңызы

Бірнеше түрі маңызды жапырақ жегіш зиянкестер, соның ішінде емен ағаштарындағы апельсин жолақты қарақұмырша (Anisota senatoria), қарағайлардағы пандора қарақұмыршасы (Coloradia pandora) және далалық шөптердегі Hemileuca oliviae. Басқа түрлері тусса және жабайы жібек өндірісінде маңызды коммерциялық рөл атқарады. Атап айтқанда, қытай тусса көбелегі (Antheraea pernyi), оның гибридтік ұрпағы Antheraea × proylei және айлантус жібек көбелегі (Samia cynthia) осылардың қатарында. Мопан құрты (Gonimbrasia belina), Gonimbrasia zambesina, капуста ағашының император көбелегі (Bunaea alcinoe), Gynanisa maia, Imbrasia epimethea, Imbrasia oyemensis, Melanocera menippe, Microgone cana, Urota sinope және сұрғылт император көбелегі (Cirina forda). Saturniidae тұқымдасының кейбір түрлері, мысалы мопан құрты (Gonimbrasia belina) тағамдық өнім ретінде қолданылады. Көптеген сатурнидтер кем дегенде ересек күйінде, ал кейде өмірінің барлық сатысында зиянсыз болып табылады. Сондықтан, ең әдемі түрлердің кейбірін, әсіресе Antheraea-ны балалар мен мектеп сыныптары оқу мақсатында үй жануарлары ретінде өсіре алады. Жұмсақ, жібектей кокон оқушылар үшін қызықты естелік болуы мүмкін. Кейбіреулерінде, Automeris туысындағылары сияқты, тітіркендіретін тікендер болады. Lonomia туысына жататын гусеницалар құрбанға тиген кезде өлімге әкелетін уықты инъекциялайды.