Кіріспе

Голландиялық америкалық суретші (1867–1937)

Густав Вербек (29 тамыз 1867 – 5 желтоқсан 1937) – голландиялық америкалық иллюстратор және карикатурист, 1900 жылдардың басында сөз ойындары мен көрнекі әңгімелеу тәсілдерін шеберлікпен қолданған газет карикатураларымен әйгілі болған. Ол екі жыл бойы ауырып, 1937 жылдың 5 желтоқсанында Нью-Йорк қаласындағы Бронкстегі Үшінші авеню мен 183-ші көшедегі Емделе алмайтын аурулар үйінде қайтыс болды. Ол екі ай бойы сол жерде науқас болып жатқан.

Комикстер

Вербектің алғашқы комиксі Easy Papa болды, ол екі ойнақы бала мен олардың әкесі туралы қарапайым комикс, бәсекелес газетте жарық көрген өте танымал The Katzenjammer Kids комиксіне ұқсас. Easy Papa 1902 жылдың 25 мамырынан 1903 жылдың 1 ақпанына дейін The New York Herald газетінде жарық көрді. Вербек ең көп танымал The Upside Downs of Little Lady Lovekins and Old Man Muffaroo комиксімен, апта сайынғы 6 панельдік комикс, онда оқиғаның бірінші жартысы тура суреттелген және тақырыпталған, содан кейін оқырман бетті кері бұрып, суреттердің айналдырылған түрі мен қосымша тақырыптар оқиғаның екінші жартысын, барлығы 12 панельге сипаттайды. Оның қолтаңбасы әдетте бірінші/соңғы панелдің жоғарғы жағында, кері бұрылып пайда болады. Екі басты кейіпкердің дизайны кері бұрылғанда бір-біріне ұқсас болу үшін жасалған. Мысалы, жиі қайта жарияланатын бір панельде Мюффару ағашпен қапталған аралдың жанында каноэде келе жатыр, ал оған үлкен балық шабуыл жасап жатыр. Кері бұрылғанда, суретте Лавкинс алып құстың тұмсығындағы кейінірек оқиғасы көрсетіледі: Мюффарудың каноэсі құстың тұмсығына айналды, балық құстың басына, арал оның денесіне, ал ағаштар оның аяқтарына айналды, ал Мюффару Лавкинске айналды. Вербек 1903 жылдың 11 қазанынан 1905 жылдың 15 қаңтарына дейін The New York Herald газеті үшін осындай 64 комикс жолағын жасады. 1903 жылдың 4 қазанында пилоттық комикс жарық көрді. Комикс форматы сөздерді қолдануға шектеу қойды (амбиграммаларды пайдаланғанымен, 1904 жылдың наурызында тек үш комиксте сөздер болды). 1904 жылдың 10 шілдесіндегі комикс оқиғалардың Америкада орын алғанын көрсетеді, бірақ Вербек өзінің ортасын африкалық жануарлар мен халықтармен, фантастикалық жаратылыстармен, ертегілердегі қамалдармен және т.б. толтырды. Вербектің ең ұзаққа созылған комиксі The Terrors of the Tiny Tads болды, ол Herald газетінде 1905 жылдың 28 мамырынан 1914 жылдың 28 қазанына дейін жарияланды. Бұл комиксте төрт есімсіз және бір-бірімен алмастырылатын балалар тобы бейнеленген, олар сөздердің ойлап тапқан комбинацияларынан жасалған түрлі таңғажайып жаратылыстарға тап болады. Мысалы, олар "гиппоавтомобильді" (рульді және артында отыратын бегемот), "пеликанды" (атқа мініп, каноэ сияқты жүзуге болатын пеликан) және "самоварминтті" (жабайы жануардың басы мен тырнақтары бар шай құюға арналған самовар) табады. The Upside Downs сияқты, комикс мәтіні суреттердің астындағы тақырыптардан тұрады; сөздер жоқ. Дэн Надель комикстің сипатын "тыныш, байыпты және ұйқылы" деп сипаттайды, өйткені Вербек "жылдамдық сызықтары, ауырсыну жұлдыздары" және басқа да мультфильмдердегі конвенциялардан аулақ болды. Кішкентай Леди Лавкинстің және Қарт Мюффарудың керемет кері бұрыштары, G. W. Dillingham Company (Нью-Йорк) 1905 жылы. Густав Вербектің керемет кері бұрыштары, The Rajah Press (Смит, Нью-Джерси) 1963 жылы. The Incredible Upside Downs (Густав Вербектің), Real Free Press International (Амстердам) 1973 жылы. Густав Вербектің керемет кері бұрыштары, Nostalgia Press, Incorporated (Нью-Йорк) 1976 жылы. Niet Te Geloven Ondersteboven!, Erven Thomas Rap (Амстердам) 1976 жылы. Dessus Dessous, Pierre Horay (Париж) 1978 жылы. Гюстав Вербектің "Incredible Topsy Turvy World" журналынан шыққан төрт алаңдатушы әңгіме, әрқайсысы алты жоғары бұрылатын суреттермен суреттеледі, Tobar Limited (Харлстон, Норфолк), 1990 жылдар. Unten ist Oben, Comic Companie (Франкфурт/Майн 1; Германия) 1985 жылы. 少女ラブキンズとマファルー老人の冒険 (Густав Вербектің керемет кері бұрыштары), TBS Publications, Токио 1987 жылы. Редакторы: 坂根厳夫 (Ицуо Сакане). Густав Вербектің "Жүктелген әлемі", Sunday Press Books (Пало-Альто, Калифорния) 2009 жылы. 2009 жылғы қайта басылымда толық The Upside Downs of Little Lady Lovekins and Old Man Muffaroo және Лулудың толық Loony Lyrics, сонымен қатар Вербектің комикс мансабынан таңдалған үлгілер бар.

Қайта жасау

2012 жылы Epix (Стокгольм) баспасы Вербектің "Upside downs" комиксінің жаңа өңделген нұсқасын жариялады. Маркус Иварссонның "In Uppåner med Lilla Lisen & Gamle Muppen" кітабында Вербектің 24 комиксі авторының стилінде қайта салынған. "Кері" комикс стилін көшіруге басқа ешқандай тытырылмады.